به گزارش خبرگزاری تسنیم از میامی،کالپوش در شمال شهرستان میامی سالهاست یکی از کانونهای مهم فعالیتهای کشاورزی در شرق استان سمنان به شمار میرود؛ منطقهای که بخش قابل توجهی از اقتصاد خانوارهای آن به تولیدات کشاورزی و فعالیتهای وابسته به زمین و دام گره خورده است. بررسی گزارشهای منتشرشده درباره این منطقه نشان میدهد که کالپوش علاوه بر تولید محصولات زراعی، در سالهای اخیر به سمت تنوعبخشی به فعالیتهای اقتصادی و توسعه کشتهای جدید نیز حرکت کرده است.
کالپوش؛ ظرفیت پنهان اقتصاد کشاورزی شرق سمنان
اهمیت اقتصادی کالپوش زمانی بیشتر آشکار میشود که بدانیم این منطقه در تولید محصولات راهبردی نیز سهم قابل توجهی دارد. بر اساس گزارشهای منتشرشده، بخش قابل توجهی از گندم استان سمنان در کالپوش تولید میشود و هزاران هکتار از اراضی منطقه به کشت گندم اختصاص دارد؛ موضوعی که نشان میدهد ظرفیت تولید کشاورزی کالپوش صرفاً محدود به معیشت محلی نیست.
در کنار کشاورزی، ظرفیتهای دامپروری نیز میتواند بخش دیگری از اقتصاد منطقه را شکل دهد؛ بهویژه آنکه ایجاد واحدهای بزرگ دامپروری در مناطق روستایی، در صورت برخورداری از زیرساخت مناسب، امکان پیوند دادن تولیدکنندگان خرد با یک زنجیره اقتصادی بزرگتر را فراهم میکند.
در سالهای اخیر همچنین فعالیتهای اقتصادی جدیدی در حوزه کشاورزی کالپوش شکل گرفته است. توسعه کشت گیاهان دارویی در بخشی از اراضی منطقه از جمله اقداماتی است که نشاندهنده تلاش برای افزایش بهرهوری زمین و حرکت به سمت فعالیتهای دارای ارزش افزوده بیشتر است.
طرح 5 هزار رأسی در ایستگاه احیا؛ سرمایهای بزرگ در انتظار میامی
با چنین پیشزمینهای، بازگشت طرح پرورش دام سنگین پنجهزار رأسی کالپوش به مدار پیگیری، صرفاً یک پروژه عمرانی یا تولیدی نیست؛ بلکه میتواند بخشی از یک زنجیره بزرگتر برای متنوعسازی اقتصاد منطقه باشد.
بر اساس اطلاعات مطرحشده از سوی احمد عجم، نماینده مردم شاهرود و میامی در مجلس شورای اسلامی، این طرح که مدتی متوقف شده بود، پس از پیگیریهای جدید بار دیگر در دستور کار قرار گرفته است.
نقطه مهم در مرحله جدید این طرح، ورود بنیاد مستضعفان به فرآیند بررسی و ارزیابی آن است؛ موضوعی که میتواند مسیر پروژه را از مرحله پیگیریهای اداری به سمت بررسیهای تخصصی و تصمیمگیری اجرایی هدایت کند.
ورود بنیاد مستضعفان به پروندهای که سالها متوقف مانده بود
در جریان دیدار محمدجواد کولیوند، استاندار سمنان، احمد عجم و احمد خرم، فرماندار میامی، با حسین دهقان، رئیس بنیاد مستضعفان، موضوع فعالسازی طرح دام سنگین پنجهزار رأسی کالپوش مورد بررسی قرار گرفت.
پس از این دیدار، مدیران ارشد حوزههای تخصصی بنیاد مستضعفان کشور با حضور در منطقه کالپوش از محل اجرای طرح بازدید کردند و ظرفیتهای منطقه، شرایط موجود و الزامات لازم برای جانمایی و عملیاتی شدن پروژه را مورد بررسی قرار دادند.
این بازدید میدانی را میتوان یکی از مهمترین مراحل در روند جدید پیگیری طرح دانست؛ چراکه اجرای پروژهای در این مقیاس نیازمند ارزیابی دقیق شرایط جغرافیایی، دسترسی به زیرساختها، منابع آب و انرژی، تأمین نهاده، مسیرهای حملونقل و الزامات محیطزیستی است.
احمد عجم،نماینده مردم شهرستان های شاهرود و میامی در مجلس شورای اسلامی درباره آخرین وضعیت این طرح به خبرنگارما گفت: طرح پرورش دام سنگین پنجهزار رأسی کالپوش میامی که در سالهای گذشته متوقف شده بود، با پیگیریهای جدید بار دیگر در دستور کار قرار گرفته و بررسیهای تخصصی برای فراهم شدن مقدمات اجرای آن در حال انجام است.
وی افزود: پس از دیدار مسئولان استان و شهرستان با رئیس بنیاد مستضعفان، مدیران ارشد بخشهای تخصصی این بنیاد در منطقه کالپوش حضور یافتند و از محل پیشبینیشده برای اجرای طرح بازدید کردند تا ظرفیتهای منطقه، شرایط موجود و الزامات فنی و اجرایی مورد نیاز برای جانمایی و آغاز عملیات را مورد بررسی قرار دهند.
عجم تصریح کرد: چشمانداز اجرای این پروژه، سرمایهگذاری بیش از 50 هزار میلیارد ریالی را دربرمیگیرد و تحقق آن میتواند ظرفیت دام سنگین شهرستان میامی را به میزان قابل توجهی افزایش دهد و زمینه شکلگیری یک فعالیت اقتصادی بزرگ و پایدار را در کالپوش فراهم کند.
نماینده مردم شاهرود و میامی در مجلس شورای اسلامی خاطرنشان کرد: یکی از موضوعات مهم در این طرح، پیشبینی مشارکت دامداران منطقه و فراهم شدن امکان سهامدار شدن آنان است تا بهرهبرداران محلی نیز در ساختار اقتصادی پروژه حضور مستقیم داشته باشند و از منافع ایجاد این مجموعه بهرهمند شوند.
از خوراک دام تا تولید گوشت؛ زنجیرهای که میتواند در میامی شکل بگیرد
سرمایهگذاری پنجهزار رأسی همچنین میتواند به تقویت جایگاه میامی در نقشه اقتصادی استان سمنان کمک کند. شهرستانی که از ظرفیتهای کشاورزی و روستایی قابل توجه برخوردار است، در صورت جذب سرمایهگذاریهای مولد میتواند بخشی از شکاف زیرساختی و اقتصادی خود با مناطق برخوردارتر استان را کاهش دهد.
در این میان، مشارکت بنیاد مستضعفان میتواند از منظر تأمین سرمایه و تجربه مدیریتی اهمیت داشته باشد؛ اما برای موفقیت پروژه، همراهی دستگاههای اجرایی استان و شهرستان نیز ضروری است. تسهیل صدور مجوزها، تأمین زیرساختها و رفع موانع اداری از جمله اقداماتی است که میتواند زمان ورود پروژه به مرحله اجرا را کاهش دهد.
برای دامداران منطقه نیز مهم است که مشارکت آنها صرفاً در حد یک عنوان باقی نماند. اگر مدل سهامداری بهصورت شفاف و واقعی طراحی شود، میتوان انتظار داشت بخشی از سود و ارزش افزوده ایجادشده در خود منطقه باقی بماند و اثر اقتصادی پروژه بر زندگی مردم محسوستر شود.
اکنون طرحی که یک دوره توقف را پشت سر گذاشته، بار دیگر در مسیر بررسی قرار گرفته است. فاصله میان این مرحله و آغاز عملیات اجرایی، مهمترین بخش آینده پروژه خواهد بود؛ فاصلهای که باید با مطالعات دقیق، تصمیمگیری شفاف، تأمین مالی و برنامه زمانبندی مشخص طی شود.
در نهایت، طرح پنجهزار رأسی کالپوش میتواند برای میامی یک فرصت اقتصادی قابل توجه باشد، اما تحقق این فرصت به شرطی امکانپذیر است که پروژه از مرحله بازدید و مذاکره عبور کند و به برنامه اجرایی دارای زمانبندی و شاخصهای قابل ارزیابی برسد. اگر این اتفاق رخ دهد، کالپوش میتواند یکی از نمونههای تبدیل ظرفیتهای محلی به یک زنجیره اقتصادی بزرگ در شرق استان سمنان باشد.
نخستین نکته درباره طرح پنجهزار رأسی کالپوش، تفاوت آن با یک واحد تولیدی منفرد است. اگر پروژه با رویکرد زنجیرهای طراحی شود، اثر اقتصادی آن میتواند از واحد دامپروری فراتر رود و بخشهایی مانند تولید خوراک، خدمات دامپزشکی، حملونقل، فرآوری، کشتار، بستهبندی و توزیع را نیز دربر بگیرد.
وجود یک واحد تولید خوراک دام و طیور در شهرستان میامی نیز از این منظر قابل توجه است. این مجموعه که در سال 1405 به بهرهبرداری رسیده، میتواند یکی از ظرفیتهای مکمل برای توسعه فعالیتهای دامپروری شهرستان باشد.
البته ایجاد زنجیره کامل تولید نیازمند برنامهریزی جداگانه است و نمیتوان صرف وجود یک واحد تولید خوراک دام را به معنای تکمیل زنجیره دامپروری دانست؛ اما همزمانی این ظرفیت با پیگیری طرح پنجهزار رأسی، امکان ایجاد ارتباط میان بخشهای مختلف تولید را افزایش میدهد.
مشارکت دامداران؛ شرط تبدیل یک سرمایهگذاری بزرگ به توسعه محلی
دومین ظرفیت قابل توجه، وجود جامعه بهرهبرداران کشاورزی و دامداران در کالپوش است. اگر طرح بهگونهای اجرا شود که دامداران منطقه در ساختار اقتصادی آن مشارکت داشته باشند، پروژه میتواند از یک سرمایهگذاری صرفاً بزرگمقیاس به طرحی با اثر مستقیم بر اقتصاد خانوارهای محلی تبدیل شود.
پیشبینی سهامدار شدن دامداران در این پروژه از همین منظر اهمیت دارد. مشارکت مردم منطقه میتواند زمینه انتقال بخشی از منافع اقتصادی طرح به جامعه محلی را فراهم کند و انگیزه بهرهبرداران برای همراهی با پروژه را افزایش دهد.
با این حال، مدل مشارکت باید شفاف، قابل سنجش و مبتنی بر سازوکار حقوقی مشخص باشد. میزان آورده، سهم دامداران، نحوه پرداخت سود، مدیریت سهام و نحوه ورود دامداران به ساختار تصمیمگیری از جمله مواردی است که باید پیش از اجرای پروژه برای آن تعیین تکلیف شود.
الزامات پنهان اجرای طرح؛ آب، نهاده و زیرساخت
یکی از مهمترین موضوعات در اجرای یک طرح دامپروری بزرگ، تأمین پایدار نهادههای تولید است. خوراک دام، آب، انرژی و خدمات دامپزشکی از مؤلفههایی هستند که استمرار فعالیت واحد را تعیین میکنند و هرگونه اختلال در آنها میتواند هزینه تولید را افزایش دهد.
در این میان، تأمین آب باید یکی از نخستین موضوعات مطالعات فنی طرح باشد. توسعه دامپروری در منطقهای که با محدودیتهای منابع آب مواجه است، بدون محاسبه دقیق نیاز آبی و ظرفیت منابع موجود، میتواند در آینده پروژه را با چالش مواجه کند.
همچنین باید مسیر دسترسی، شبکه برق، امکانات حملونقل، دفع اصولی پسماند و زیرساختهای مورد نیاز برای نگهداری و انتقال دام و محصولات در مرحله مطالعات دیده شود تا پروژه پس از سرمایهگذاری با کمبود زیرساخت مواجه نشود.
آزمون بزرگ طرح کالپوش؛ عبور از وعده و رسیدن به اجرای واقعی
رقم بیش از 50 هزار میلیارد ریال سرمایهگذاری، نشاندهنده مقیاس قابل توجه این پروژه است؛ اما تجربه پروژههای بزرگ نشان میدهد که اعلام سرمایهگذاری به تنهایی نمیتواند تضمینکننده موفقیت یک طرح باشد.
اکنون مهمترین مطالبه، تبدیل پیگیریهای انجامشده به یک نقشه راه مشخص است؛ نقشهای که در آن جانمایی نهایی، مطالعات فنی و اقتصادی، مدل تأمین مالی، زمان آغاز عملیات، مراحل ساخت، میزان اشتغال و نحوه مشارکت دامداران بهصورت شفاف مشخص شود.
ورود مدیران تخصصی بنیاد مستضعفان به منطقه کالپوش میتواند این روند را وارد مرحله جدیتری کند؛ زیرا تصمیمگیری درباره اجرای چنین پروژهای نیازمند شناخت دقیق شرایط واقعی محل است و بازدید میدانی میتواند بخشی از این اطلاعات را در اختیار سرمایهگذار قرار دهد.
اگر طرح پنجهزار رأسی دام سنگین کالپوش به مرحله اجرا برسد، نخستین اثر آن افزایش ظرفیت تولید دام سنگین شهرستان میامی خواهد بود؛ اما اهمیت واقعی پروژه در آثار جانبی آن نهفته است. ایجاد اشتغال، تقویت خدمات وابسته به دامپروری، افزایش تقاضا برای تولیدات کشاورزی و شکلگیری بازارهای جدید میتواند دامنه اثرگذاری طرح را گستردهتر کند.
از سوی دیگر، وجود ظرفیتهای کشاورزی در کالپوش میتواند امکان ایجاد ارتباط میان تولیدات زراعی و دامپروری را فراهم کند. این ارتباط در صورت انجام مطالعات کارشناسی میتواند به کاهش هزینههای برخی حلقههای تولید و افزایش بهرهوری منابع کمک کند.
موضوع دیگری که باید در اجرای طرح مورد توجه قرار گیرد، حفظ تعادل میان توسعه اقتصادی و ظرفیتهای طبیعی منطقه است. افزایش تعداد دام بدون برنامه مشخص برای تأمین آب، مدیریت پسماند و کنترل آثار محیطزیستی میتواند بخشی از مزایای اقتصادی پروژه را تحت تأثیر قرار دهد.
گزارش از علیرضا رحیمیان