به گزارش خبرگزاری تسنیم از همدان، تولید سالانه حدود 18 هزار و 600 تن گوجهفرنگی در نهاوند، این شهرستان را به رتبه نخست تولید این محصول در استان همدان رسانده است؛ اما تداوم این ظرفیت، بدون راهاندازی صنایع تبدیلی و پایان دادن به خامفروشی، همچنان با چالشهای جدی روبهروست.
شهرستان نهاوند به دلیل برخورداری از زمینهای حاصلخیز، منابع آبی و شرایط مناسب اقلیمی، قطب اصلی صیفیکاری در استان همدان به شمار میرود. در میان محصولات صیفی، گوجهفرنگی جایگاه ویژهای دارد و بخش قابلتوجهی از درآمد کشاورزان منطقه به تولید و فروش این محصول وابسته است.
بر اساس آمار موجود، 356 هکتار از اراضی کشاورزی نهاوند به کشت گوجهفرنگی اختصاص دارد و میانگین برداشت از هر هکتار حدود52 هزار و 200 کیلوگرم است. به این ترتیب، سالانه نزدیک به 18 هزار و 600 تن گوجهفرنگی در شهرستان تولید میشود؛ رقمی که نهاوند را در جایگاه نخست تولید این محصول در سطح استان قرار داده است.
با وجود این ظرفیت قابلتوجه، بخش مهمی از محصول تولیدی همچنان بهصورت خام از شهرستان خارج میشود. این مسئله در سالهایی که میزان تولید افزایش مییابد، مشکلات بیشتری برای کشاورزان ایجاد میکند؛ چراکه نبود بازار مطمئن، ضعف صنایع فرآوری، هزینه بالای حملونقل و نوسان شدید قیمت، درآمد واقعی تولیدکنندگان را کاهش میدهد.
کشاورزان؛ قربانیان همیشگی نوسان بازار
گوجهکاران نهاوند در سالهای اخیر با مشکلات متعددی از جمله افزایش قیمت نهادهها، گرانی کود و سم، هزینه بالای تهیه نشا، رشد دستمزد کارگران و افزایش هزینههای آبیاری و سوخت مواجه بودهاند. در مقابل، قیمت محصول در زمان برداشت از ثبات لازم برخوردار نیست و گاهی افت شدید نرخ، هزینههای تولید را نیز جبران نمیکند.
نبود قراردادهای خرید تضمینی یا توافقی پیش از آغاز کشت، یکی دیگر از دغدغههای اصلی کشاورزان است. بسیاری از تولیدکنندگان در ابتدای فصل، بدون اطلاع دقیق از بازار و قیمت نهایی، اقدام به کشت میکنند و در زمان برداشت با محصولی مواجه میشوند که یا مشتری ندارد یا با قیمت پایین خریداری میشود.
فسادپذیری بالای گوجهفرنگی نیز شرایط را برای کشاورزان سختتر کرده است. این محصول امکان نگهداری طولانیمدت ندارد و تولیدکننده ناچار است در فاصله کوتاهی آن را به بازار عرضه کند. همین موضوع، قدرت چانهزنی کشاورز را کاهش داده و دست دلالان و واسطهها را برای تعیین قیمت باز میگذارد.
صیفیکاران نهاوند علاوه بر گوجهفرنگی، در تولید محصولاتی مانند خیار، فلفل، کدو و سایر محصولات جالیزی نیز نقش مهمی دارند؛ اما نبود برنامه منسجم برای الگوی کشت، محدودیت منابع آبی، خسارتهای ناشی از خشکسالی، آفات و بیماریهای گیاهی و کمبود زیرساختهای بستهبندی و سردخانهای، سودآوری این بخش را با تهدید مواجه کرده است.
احیای واحد صنایع تبدیلی؛ فرصتی برای نجات محصول
در چنین شرایطی، خبر فعال شدن دوباره یکی از واحدهای صنایع تبدیلی نهاوند اهمیت زیادی دارد. واحد تولید فرآوردههای گوجهفرنگی که حدود 17 سال از تعطیلی آن میگذرد، این روزها با ورود سرمایهگذار بخش خصوصی در مسیر راهاندازی مجدد قرار گرفته است.
این واحد، ظرفیت پذیرش روزانه حدود 500 تن گوجهفرنگی را دارد و در صورت آغاز فعالیت، میتواند بخش مهمی از محصول تولیدی شهرستان و مناطق اطراف را جذب و فرآوری کند. راهاندازی این مجموعه، علاوه بر کاهش خامفروشی، میتواند به ایجاد بازار پایدار برای گوجهکاران، کاهش ضایعات، رونق حملونقل، ایجاد اشتغال و افزایش ارزش افزوده محصولات کشاورزی منجر شود.
سرمایهگذار مجموعه، درباره سوابق سرمایهگذاری و روند بازگشت کارخانه به چرخه فعالیت گفت: ماجرای این کارخانه برای من، فراتر از یک بحث تجاری ساده است؛ این یک دغدغهی شخصی و استانی است.
عباس مولوی افزود: ما این واحد را از سال 1375 با هدف ایجاد ارزشافزوده برای کشاورزان همین منطقه خریداری کردیم، اما متأسفانه، بروکراسیهای پیچیده و مشکلات ساختاری باعث شد این مجموعه بیش از 17 سال در رکود باقی بماند و چراغ آن خاموش شود.
وی اظهار کرد: طی این سالها، بارها تا آستانه فعالسازی پیش رفتیم، اما موانع اداری و مالی، رمقِ تولید را از ما گرفته بود. امروز که با همت و پیگیریهای فرمانداری و مسئولین، مسیر هموار شده و بخش خصوصی پای کار آمده، هدف ما مشخص است، ایجاد یک زنجیره تأمین پایدار برای صیفیکاران نهاوند.
سرمایهگذار مجموعه بیان کرد: نمیخواهیم نهاوند صرفاً یک تولیدکننده خام باقی بماند که در فصل برداشت، کشاورزش نگرانِ فروشِ ارزان محصول به دلالان باشد. ما این واحد را با ظرفیت پذیرش روزانه 500 تن گوجهفرنگی احیا میکنیم تا نه تنها تولید در شهرستان زنده شود، بلکه دستِ دلالها از دسترنج کشاورزِ نهاوندی کوتاه شود.
مولوی تصریح کرد: این کارخانه متعلق به مردم این شهر است و امیدواریم با آغاز تولید در همین روزهای پیش رو، فصل تازهای در اقتصاد کشاورزی شهرستان رقم بزنیم.
فرماندار نهاوند در بازدید از این واحد تولیدی، با اشاره به تعطیلی بیش از 17 ساله این واحد، از حمایتهای انجامشده برای فعالسازی مجدد آن خبر داد و گفت: توقف بیش از 17 ساله کارخانه، نه یک مسئله ساده، که یک زخم کهنه بر پیکره صنایع تبدیلی نهاوند بود. معطل ماندنِ چنین ظرفیت عظیمی، آن هم در شهرستانی که قطب تولید گوجهفرنگی استان است، توجیه منطقی نداشت.
علیرضا بیرانوند افزود: ما در فرمانداری با نگاه به حل مشکلات زیرساختی و با اعتماد به بخش خصوصی، ورود جدی کردیم تا این چرخه معیوب متوقف شود.
وی همچنین از اختصاص یک میلیارد تومان اعتباربرای کمک به راهاندازی این مجموعه خبر داده و پیشبینی کرده است که تولید در این واحد طی 10 تا 15 روز و حداکثر یک ماه آغاز شود؛ وعدهای که تحقق آن میتواند برای کشاورزان نهاوند، بهویژه گوجهکاران، اهمیت تعیینکنندهای داشته باشد.
فرماندار نهاوند افزود: در همین راستا، مبلغ یک میلیارد تومان اعتبار برای تسریع در روند احیا و تزریق به جریان نقدینگی این واحد تخصیص یافته است تا موانع اولیه برای راهاندازی خط تولید برطرف شود.
بیرانوند تصریح کرد: با تفاهمی که با سرمایهگذار داشتیم، ضربالاجل تعیین کردیم؛ بنابراین انتظار میرود با این حمایتها، عملیات تولید و پذیرش محصول طی 10 تا 15 روز و نهایتاً تا یک ماه آینده بهطور کامل آغاز شود و ما در فرمانداری بهصورت روزانه بر این روند نظارت خواهیم داشت تا این کارخانه به سرنوشت 17 سال گذشته دچار نشود.
ظرفیت صنایع تبدیلی نهاوند بالاست؛ اما باید بالفعل شود
مدیر جهاد کشاورزی نهاوند، نیز با اشاره به ظرفیتهای شهرستان در حوزه صنایع تبدیلی اعلام کرده است که نهاوند دارای 43 واحد دارای پروانه بهرهبرداری در بخش صنایع تبدیلی و کشاورزی است.
توکل ابشناس گفت: ظرفیت این واحدها امکان تبدیل حدود 550 هزار تن ماده خام کشاورزی به محصولات غذایی را فراهم میکند.
این آمار نشان میدهد نهاوند از نظر تولید ماده اولیه و برخورداری از ظرفیتهای صنایع تبدیلی، کمبودی ندارد؛ مسئله اصلی، فعال نگه داشتن واحدها، تأمین سرمایه در گردش، رفع موانع اداری، تضمین خرید محصول و فراهم کردن بازار فروش است. کارخانهای که تنها در زمان برداشت محصول فعال شود، نمیتواند مشکل کشاورزان را بهطور کامل حل کند؛ صنایع تبدیلی باید با برنامهریزی بلندمدت، قراردادهای مشخص و زنجیره تأمین منظم فعالیت کنند.
راهاندازی کارخانه، پایان راه نیست
احیای واحد فرآوری گوجهفرنگی، اتفاقی مهم برای اقتصاد کشاورزی نهاوند است؛ اما نباید آن را پایان مشکلات دانست. برای اثرگذاری واقعی این مجموعه، لازم است میان کشاورزان، جهاد کشاورزی، سرمایهگذار، دستگاههای اجرایی و شبکه توزیع، هماهنگی جدی شکل بگیرد.
کشاورزان باید پیش از آغاز فصل کشت، از میزان نیاز کارخانه، نوع رقم مورد قبول، زمان تحویل، شیوه خرید و قیمت محصول اطلاع داشته باشند. همچنین تأمین سرمایه در گردش، نوسازی تجهیزات، توسعه خطوط فرآوری، ایجاد واحد بستهبندی، توجه به بازارهای خارج از استان و حمایت از صادرات، از اقداماتی است که میتواند این واحد را از یک کارخانه فصلی به یک مجموعه اقتصادی پایدار تبدیل کند.
از سوی دیگر، توسعه صنایع تبدیلی باید همزمان با مدیریت منابع آب دنبال شود. افزایش سطح کشت بدون توجه به ظرفیت آبی منطقه، در بلندمدت مشکلات تازهای ایجاد میکند. اصلاح الگوی کشت، استفاده از روشهای نوین آبیاری، توسعه ارقام کمآببر و آموزش کشاورزان باید در کنار راهاندازی کارخانهها مورد توجه قرار گیرد.
نهاوند در انتظار یک اتفاق اقتصادی مهم
نهاوند در تولید گوجهفرنگی رتبه نخست استان را دارد و سالانه هزاران تن محصول در مزارع این شهرستان تولید میشود؛ اما تا زمانی که محصول با کمترین ارزش افزوده از منطقه خارج شود، بخش اصلی سود نصیب کشاورز و شهرستان نخواهد شد.
فعال شدن واحد صنایع تبدیلی پس از بیش از 17 سال تعطیلی میتواند نقطه شروعی برای تغییر این وضعیت باشد؛ به شرط آنکه وعدهها به اقدام عملی تبدیل شود و کارخانه در زمان اعلامشده به چرخه تولید بازگردد. کشاورزان نهاوند بیش از هر چیز به بازار مطمئن، قیمت عادلانه و خریدار پایدار نیاز دارند؛ نه وعدههایی که هر سال در فصل برداشت تکرار شود و پس از پایان برداشت به فراموشی سپرده شود.
احیای این واحد میتواند گوجهفرنگی نهاوند را از یک محصول خام و کمدوام به فرآوردهای با ارزش افزوده، بازار گستردهتر و قدرت رقابت بیشتر تبدیل کند؛ فرصتی که اگر جدی گرفته نشود، بار دیگر قربانی کمبود سرمایه، بروکراسی اداری و بیبرنامگی خواهد شد.
انتهای پیام/