به گزارش گروه بینالملل خبرگزاری تسنیم، در شرایطی که درگیریها و بحرانهای امنیتی در منطقه غرب آسیا (خاورمیانه) همچنان ادامه دارد، مسیر ترانزیتی و کریدور حملونقل بینالمللی «شمال-جنوب» روز به روز اهمیت و جایگاه راهبردی بیشتری به خود میگیرد. در همین راستا، «ولادیسلاو کوندراتیف»، ژورنالیست روس به بررسی دقیق راهکارها و اقداماتی پرداخته است که میتواند ظرفیتهای نهفته این مسیر حیاتی را شکوفا سازد.
اهمیت یافتن مسیرهای جایگزین در سایه تنشهای ژئوپلیتیک
این کارشناس ارشد مسائل منطقه با اشاره به تحولات جاری تأکید کرد: «تقابل و رویارویی میان واشنگتن و تهران همچنان به قوت خود باقی است و اکنون به یک مرحله فرسایشی و کند گذار کرده است. از سوی دیگر، تنگه راهبردی هرمز تحت تأثیر این شرایط عملاً بسته مانده و با محدودیتهایی مواجه است. در کنار این موضوع، تردد کشتیهای تجاری از طریق تنگه حیاتی بابالمندب در دریای سرخ نیز با چالشها و خطرات فزایندهای دست و پنجه نرم میکند.»
وی افزود: «دقیقاً در چنین شرایط پیچیده و پرالتهابی است که کشف و بهرهبرداری از پتانسیل مسیرهای ترانزیتی جایگزین، اهمیتی دوچندان و حیاتی پیدا میکند. در میان این مسیرهای جایگزین، کریدور حملونقل بینالمللی شمال-جنوب بدون شک یکی از برجستهترین و مهمترین گزینهها به شمار میرود.»
کوندراتیف درباره چشماندازها و محورهای توسعه کریدور شمال-جنوب تصریح کرد که کشورهای واقع در مسیر این کریدور ترانزیتی، از جمله روسیه، با فهرست بلندبالایی از وظایف و چالشهای متعدد روبرو هستند که باید برای آنها چارهاندیشی کنند.
وی توضیح داد: «با در نظر گرفتن این واقعیت که کریدور شمال-جنوب یک مسیر ترکیبی و چندوجهی است که شامل بخشهای دریایی، زمینی، ریلی و جادهای میشود، هر یک از این حوزهها مسائل و مشکلات خاص خود را دارند که نیازمند راهکارهای تخصصی و اقدام عملی هستند.»
چالشهای حملونقل دریایی؛ از رسوبگرفتگی کانال تا پسروی آب خزر
این تحلیلگر روس در بخش دیگری از سخنان خود به واکاوی ناوگان و ارتباطات دریایی پرداخت.
وی هنگام بررسی حملونقل دریایی، به مشکلات اساسی و ساختاری این حوزه اشاره کرد و ضرورت لایروبی و تعمیق کانال کشتیرانی خزر و همچنین معضل نگرانکننده پسروی و کاهش تراز آب دریای خزر را از جمله مهمترین موانع برشمرد.
ولادیسلاو کوندراتیف در این باره تأکید کرد: «در خصوص کانال کشتیرانی، تعمیق و لایروبی مستمر آن یک ضرورت غیرقابل انکار است. به عنوان مثال، در پی وقوع سیلابها و طغیان آب در فصول گذشته، بستر کانال پر از رسوبات شد و همین امر موجب شد تا تعداد بسیار زیادی از کشتیهای باری مجبور شوند روزها در انتظار بمانند تا مسیر آبی پاکسازی و بازگشایی شود. این مسئله یکی از چالشهای مزمنی است که همواره موضوعیت خواهد داشت. افزون بر این، با توجه به اینکه دریای خزر به طور مداوم در حال پسروی و کمعمق شدن است، پیشبینی میشود که این قبیل مشکلات در آینده با شدت و وخامت بسیار بیشتری خودنمایی کنند.»
ضرورت فعالسازی شبکه کشتیهای رو-رو در دریای خزر
کوندراتیف در ادامه به ظرفیتهای مغفول مانده در ترانزیت دریایی اشاره کرد و گفت: «بسیاری از کارشناسان زبده و فعالان اقتصادی پیشنهاد میکنند که سیستم حملونقل با کشتیهای رو-رو و شناورهای ترابری در دریای خزر با جدیت بیشتری توسعه یابد؛ اما متأسفانه تاکنون این مسئله پیشرفت ملموسی نداشته و درجا زده است. زیرساختهای لازم برای این نوع ترابری تا حدودی فراهم است؛ به عنوان نمونه، بندر "اولیا" به تأسیسات پهلوگیری این کشتیها مجهز است و در بندر "ماخاچقلعه" نیز پایانهای وجود دارد که کاملاً توانایی مدیریت و پردازش محمولههای این شناورها را داراست. با این حال، جای تأسف است که بنا به دلایلی، عبور از این نقطه رکود و بنبست بسیار دشوار شده است.»
وی تصریح کرد: «این توقف در حالی است که متخصصان و فعالان باسابقه که سالهاست در عرصه حملونقل بار در دریای خزر مشغول به فعالیت هستند، قویاً بر این باورند که راهاندازی و تثبیت سرویسهای منظم کشتیهای ترابری و رو-رو میتواند به عنوان یک محرک واقعی و پشتوانهای قدرتمند برای توسعه و شکوفایی بخش دریایی کریدور شمال-جنوب عمل کند.»
توسعه خطوط ریلی و الزام یکپارچهسازی تعرفههای ترانزیتی
کوندراتیف در بررسی وضعیت بخش ریلی کریدور شمال-جنوب، نگاهی خوشبینانهتر داشت و خاطرنشان کرد که اقدامات و تحرکات مثبتی در این عرصه در جریان است.
وی به طور ویژه به پیشرفت در روند آمادهسازی و زمینهسازی برای احداث خط آهن استراتژیک رشت-آستارا اشاره کرد و گفت که توسعه در سایر مسیرهای ریلی مرتبط نیز با سرعت قابل قبولی در حال پیگیری است.
با این وجود، وی هشدار داد: «در این حوزه، گسترش و تعمیق همکاریها میان کشورهای ذینفع امری کاملاً ضروری است. دولتها باید برای ایجاد یک سیاست تعرفهای جذاب، رقابتی و هماهنگ با یکدیگر همکاری کنند. چنین سیاستی میتواند شرایط سودآور و اقتصادی مناسبی را برای شرکتهای حملونقل و صاحبان کالا فراهم آورد تا آنها ترغیب شوند از شبکههای ریلی این کریدور به شکل فعالانهتر و گستردهتری بهرهبرداری کنند.»
تأثیر سایه سنگین سیاست بر آینده کریدور
این کارشناس برجسته روس در پایان تحلیل خود به متغیرهای ژئوپلیتیکی پرداخت و اذعان کرد: «بدون شک، بسیار مطلوب و ایدهآل خواهد بود که تقابل و رویارویی میان آمریکا و ایران در نهایت از طریق دستیابی به توافقاتی مشخص پایان یابد و سایه تنشها کمرنگ شود؛ چرا که در حال حاضر، فقدان یک چشمانداز روشن و عدم درک شرکتهای حملونقل از آنچه در آینده در انتظارشان است، تأثیرات منفی، مخرب و بازدارندهای بر برنامههای توسعه بلندمدت این کریدور ترانزیتی بر جای گذاشته است.»
ولادیسلاو کوندراتیف در نتیجهگیری نهایی خود درباره چشمانداز این کلانپروژه ترانزیتی اظهار داشت: «در یک نگاه کلی، من بر این باورم که تجارت و مبادلات اقتصادی میان روسیه و ایران از طریق بستر کریدور شمال-جنوب، از چشماندازی بسیار روشن و امیدبخش برخوردار است. توسعه زیرساختهای کشتیهای ترابری میتواند فرصتها و ظرفیتهای مضاعف و شگرفی را برای افزایش گردش بار در بنادر دو کشور خلق کند. در هر صورت، تحقق چنین امری یک دستاورد مثبت و گامی رو به جلو تلقی میشود. ما امیدواریم که این پروژههای زیربنایی در نهایت با موفقیت در روسیه و به ویژه در مناطق ساحلی و حاشیه دریای خزر به مرحله اجرا و بهرهبرداری کامل برسند.»
انتهای پیام/