به گزارش خبرگزاری تسنیم، قلب مانند موتوری بیوقفه است که برای تپیدن به سوخت و اکسیژن نیاز دارد. این نیاز حیاتی توسط شبکهای از رگهای خونی به نام عروق کرونر (Coronary Arteries) تأمین میشود. زمانی که این مسیرها مسدود شوند، وضعیتی به نام بیماری عروق کرونر (CAD) رخ میدهد که بر اساس گزارش سازمان جهانی بهداشت (WHO)، همچنان از علل اصلی مرگومیر در سراسر جهان است.
تشخیص این بیماری همیشه به معنای نیاز به عمل جراحی باز قلب نیست و پزشکی مدرن مسیرهای درمانی متنوعی از تغییر سبک زندگی تا روشهای کمتهاجمی را ارائه میدهد. در این مقاله به بررسی علائم، روشهای تشخیص و زمان طلایی برای مراجعه به جراح قلب میپردازیم.
سلب مسئولیت پزشکی: محتوای این مقاله جنبه آموزشی دارد و نباید جایگزین تشخیص یا درمان حرفهای پزشکی شود. در صورت بروز هرگونه علائم قلبی، حتماً با پزشک متخصص مشورت کنید.
گرفتگی عروق کرونر قلب (CAD) چیست و چگونه رخ میدهد؟
این بیماری زمانی بروز میکند که رگهای خونی تأمینکننده اکسیژن و مواد مغذی قلب (میوکارد) مسدود یا باریک شوند.
آترواسکلروز و تشکیل پلاکهای کلسترولی
عامل اصلی این گرفتگی، فرایندی به نام آترواسکلروز (تصلب شرایین) است. در این حالت، رسوباتی از کلسترول، چربی و کلسیم به نام «پلاک» در دیواره داخلی عروق تجمع مییابند. با انباشت پلاکها، رگ باریکتر شده و خونرسانی به قلب (ایسکمی) کاهش مییابد. در صورت پارگی یک پلاک، لخته خون تشکیل میشود که میتواند رگ را کاملاً مسدود کرده و منجر به سکته قلبی (مرگ سلولهای عضله قلب) شود.
علائم هشداردهنده؛ انسداد رگهای قلب چگونه بروز میکند؟
این بیماری اغلب خاموش است و با پیشرفت گرفتگی یا هنگام نیاز قلب به خون بیشتر (حین فعالیت) نمایان میشود.
آنژین صدری و تنگی نفس
بارزترین علامت گرفتگی، آنژین صدری (درد قفسه سینه) است که بهصورت احساس فشار یا سنگینی در سینه توصیف شده و ممکن است به دست چپ، گردن یا فک انتشار یابد. این درد معمولاً با فعالیت فیزیکی شروع و با استراحت برطرف میشود. تنگی نفس، بهویژه هنگام فعالیت، علامت شایع دیگری است که نشاندهنده ناتوانی قلب در پمپاژ خون کافی است.
تفاوت علائم در زنان، سالمندان و بیماران دیابتی
بر اساس دادههای انجمن قلب آمریکا (AHA)، زنان بیشتر علائم غیرمعمول (Atypical) مانند درد معده، حالت تهوع، تعریق سرد یا خستگی مفرط را تجربه میکنند. از سوی دیگر، در سالمندان و بیماران دیابتی به دلیل آسیبهای عصبی، ممکن است حمله قلبی خاموش رخ دهد؛ یعنی بیمار درد قفسه سینه کلاسیک را احساس نمیکند و تنها با تنگی نفس ناگهانی یا ضعف شدید مواجه میشود.
مهمترین علل و عوامل خطر
عوامل موثر در تشکیل پلاک به دو دسته تقسیم میشوند:
عوامل خطر قابل کنترل
- فشار خون بالا: باعث ضخیم و سفت شدن دیواره رگها میشود.
- کلسترول بالا: کلسترول بد (LDL) مستقیماً در تشکیل پلاک نقش دارد.
- دیابت: قند خون بالا به عروق آسیب رسانده و خطر CAD را بهشدت افزایش میدهد.
- استعمال دخانیات: مواد شیمیایی سیگار باعث انقباض عروق و آسیب به لایه داخلی رگها میشوند.
- چاقی و بیتحرکی: زمینهساز دیابت و فشار خون بوده و خطر گرفتگی را تشدید میکنند.
عوامل خطر غیرقابل کنترل
- افزایش سن: خطر باریک شدن عروق بهطور طبیعی با افزایش سن بیشتر میشود.
- ژنتیک: سابقه خانوادگی بیماری قلبی زودرس، ریسک ابتلا را به میزان چشمگیری افزایش میدهد.
تشخیص؛ پزشکان چگونه انسداد عروق را میسنجند؟
تستهای غیرتهاجمی
این روشها معمولاً خط اول تشخیص هستند:
- نوار قلب (ECG): ثبت سیگنالهای الکتریکی برای بررسی ریتم قلب و سابقه سکته.
- اکوکاردیوگرافی: استفاده از امواج صوتی جهت ارزیابی ساختار و قدرت پمپاژ قلب.
- تست ورزش: بررسی عملکرد قلب و خونرسانی حین استرس فیزیکی روی تردمیل.
- اسکن هستهای قلب: مشاهده دقیق جریان خون در عضلات قلب با مواد رادیواکتیو بیخطر.
آنژیوگرافی کرونر؛ استاندارد طلایی
در صورت نیاز به بررسی دقیقتر، آنژیوگرافی کرونر تجویز میشود. در این روش تهاجمی، یک کاتتر از طریق شریان دست یا ران به سمت قلب هدایت شده و با تزریق ماده حاجب، تصویربرداری اشعه ایکس انجام میگیرد. این روش محل دقیق انسداد و درصد گرفتگی را بهوضوح نشان میدهد.
چه زمانی باید به جراح قلب و عروق مراجعه کنیم؟
بیماران در ابتدا توسط متخصص قلب (کاردیولوژیست) ویزیت میشوند که بیماری را با دارو یا آنژیوپلاستی (بالون و استنت) مدیریت میکند. با این حال، تصمیمگیری برای ارجاع بیمار به جراح قلب و عروق تهران (جهت انجام عمل باز) بر اساس گایدلاینهای علمی بینالمللی و در شرایط زیر انجام میشود:
- انسداد شریان اصلی چپ: گرفتگی شدید رگ اصلی تأمینکننده بطن چپ، خطر مرگ ناگهانی بالایی دارد و جراحی ایمنترین گزینه است.
- بیماری سه رگی: درگیری شدید هر سه شریان اصلی قلب؛ در این شرایط، جراحی بایپس نتایج ماندگارتری نسبت به استنتگذاریهای متعدد دارد.
- عضله قلب ضعیف یا دیابت: در بیماران دیابتی با گرفتگیهای پیچیده یا کسانی که دچار انسداد مجدد استنتهای قبلی شدهاند، جراحی باز (CABG) طول عمر بیشتری به همراه دارد و خطر حملات بعدی را کاهش میدهد.
لیست بهترین جراحان قلب و عروق تهران
- دکتر داریوش جاویدی
- دکتر محمدحسن کلانتر معتمدی
- دکتر حسن رادمهر
- دکتر علیرضا علیزاده قویدل
- دکتر محمدحسین ماندگار
جراحی در برابر آنژیوپلاستی؛ کدام روش مناسبتر است؟
آنژیوپلاستی و استنتگذاری (فنر زدن)
روشی کمتهاجمی که با استفاده از بالون و قرار دادن یک لوله توری فلزی (استنت) در محل گرفتگی، رگ را باز نگه میدارد. این روش نیازی به بیهوشی عمومی ندارد، ریکاوری آن سریع (یک تا دو روز بستری) است و برای گرفتگیهای ساده یک یا دو رگ بسیار مناسب است.
جراحی بایپس عروق کرونر (CABG)
عمل قلب باز که در آن، جراح با برداشتن رگ سالمی از پا یا سینه بیمار، یک مسیر انحرافی (بایپس) در اطراف بخش مسدود شده ایجاد میکند. این روش تحت بیهوشی عمومی انجام میشود و دوره نقاهت طولانیتری دارد، اما برای انسدادهای شدید و پیچیده، نتایج مطمئنتری ارائه میدهد.
دکتریاب : سامانه نوبت دهی اینترنتی
انتهای پیام/