به گزارش خبرگزاری تسنیم از اراک، رسول سلگی، قائممقام مرکز توسعه مکانیزاسیون و صنایع کشاورزی وزارت جهاد کشاورزی ظهر امروز در گردهمایی سراسری رؤسای ادارات مکانیزاسیون کشور که به میزبانی استان مرکزی برگزار شد، با اشاره به سیاستهای کلان این مرکز برای ارتقای بهرهوری گفت: رویکرد اصلی ما در توسعه مکانیزاسیون، دستیابی به توسعه پایدار تولید با تأکید بر حفظ منابع پایه آب و خاک، متناسب با شرایط اقلیمی، اقتصادی و فرهنگی بهرهبرداران است.
وی با تبیین ضرورت کشاورزی حفاظتمحور افزود: استفاده از فناوریهای نوین در قالب کشاورزی دقیق، نه تنها یک انتخاب، بلکه ضرورتی برای مصرف بهینه نهادهها و افزایش بهرهوری است. باید در تمامی مراحل زنجیره تولید، از آمادهسازی زمین و کاشت تا داشت، برداشت و پس از آن، از ماشینآلات مدرن و استاندارد بهرهمند شویم.
سلگی با ارائه آماری از وضعیت ناوگان کشاورزی کشور تا پایان سال 1404 تصریح کرد: در حال حاضر، نیروی محرکه بخش کشاورزی کشور شامل 671 هزار و 202 دستگاه انواع تراکتور و 21 هزار و 706 دستگاه کمباین غلات است. ابن در حالیست که تعداد تراکتورها از سال 1392 تاکنون رشد 63 درصدی داشته است، از سال 1392 که خط اعتباری ویژه مکانیزاسیون راهاندازی شد، در طی 12 سال گذشته، بیش از 410 هزار دستگاه تراکتور جدید به بخش کشاورزی کشور تزریق شده است. هرچند این آمار رشد کمی را نشان میدهد، اما ما در مرکز توسعه مکانیزاسیون به دنبال جهش در ابعاد کیفی نیز هستیم.
قائممقام مرکز توسعه مکانیزاسیون کشور با تأکید بر لزوم اصلاح ترکیب توانی ناوگان کشاورزی اظهار کرد: همانطور که ریاست مرکز اشاره داشتند، سهم فرسودگی در ماشینآلات کشاورزی باید به سرعت تغییر کند. جایگزینی سمپاشهای سنتی با سمپاشهای بومدار، استفاده از بذکارهای دقیق و حرکت به سمت هوشمندسازی، جزو اولویتهای جدی ماست.
وی با تأکید بر نقش حمایتی این مرکز از تولیدکنندگان داخلی و دانشبنیانها افزود: مدیریت منابع اعتباری با اولویت تزریق به کشاورزان واقعی و استفاده از ظرفیت شرکتهای خدمات فنیمهندسی و تشکلهای رانندگان حرفهای، از دیگر محورهای عملیاتی ما برای تحقق اهداف برنامه توسعه است تا بتوانیم با تکیه بر الگوی کشت، امنیت غذایی کشور را تضمین کنیم.
رشد 295 درصدی در نوسازی نشاکارهای برنج
سلگی با اشاره به وضعیت ماشینآلات باغبانی اظهار کرد: در حال حاضر 32 هزار و 729 دستگاه تراکتور فعال باغی با قدرت کمتر از 45 اسببخار در کشور وجود دارد. خوشبختانه وضعیت فرسودگی در تراکتورهای باغی مطلوبتر از تراکتورهای زراعی است؛ بهطوری که 58 درصد این ناوگان کمتر از 13 سال عمر دارند، 16 درصد بیش از 20 سال و 26 درصد نیز در بازه 13 تا 20 سال قرار دارند.
قائممقام مرکز توسعه مکانیزاسیون کشور با ارائه آماری از توسعه مکانیزاسیون در حوزه زراعت و برداشت غلات تصریح کرد: تا پایان سال 1404 تعداد 21 هزار و 706 دستگاه کمباین غلات در کشور فعال است. از سال 92 تا پایان سال 1404، تعداد 14 هزار و 326 دستگاه کمباین جدید به بخش اضافه شده که رشد 48 درصدی را نشان میدهد. همچنین در حوزه کشاورزی حفاظتی، 8 هزار و 956 دستگاه کارنده کشت مستقیم به بخش اضافه شده که سطحی بیش از یک میلیون هکتار را تحت پوشش کشت بدون خاکورزی قرار داده است.
وی توسعه مکانیزه کشت برنج را یکی از دستاوردهای مهم برشمرد و افزود: با تزریق 16 هزار و 233 دستگاه نشاکار برنج، شاهد رشد 295 درصدی در این حوزه هستیم که تحول بزرگی در تولید این محصول است. همچنین تکنولوژی پهپادها نیز روند رو به رشدی داشته و تا پایان سال 1404، تعداد 858 دستگاه پهپاد کشاورزی توسط 22 شرکت تأمینکننده در اختیار بهرهبرداران قرار گرفته است.
سلگی با اشاره به اهمیت ویژه نوسازی در حوزه نخیلات بیان کرد: علاوه بر افت عملکرد محصولات در صورت استفاده از روشهای سنتی، موضوع سلامت و حفظ جان کشاورزان در زمان برداشت خرما بسیار حیاتی است. استفاده از بالابر خرما و دستگاههای گردهافشانی یک تکلیف برای استانهای خرماخیز است. انتظار داریم مسئولان استانی با جدیت در این بخش ورود کنند؛ چرا که ما برای حمایت تسهیلاتی و کمکهای فنی در این حوزه، سهمیه و برنامههای ویژهای در نظر گرفتهایم.
قائممقام مرکز توسعه مکانیزاسیون کشور بیان کرد: این مرکز برای تقویت زیربخشهای دام، طیور و سایر فناوریهای نوین، برنامههای مدونی در دست اجرا دارد و از رؤسای ادارات استانی درخواست میشود تا بیستم ماه پیشرو، گزارش عملکرد و برنامههای آینده خود را جهت تقویت و تسریع روند ورود این فناوریها به بخش کشاورزی ارائه دهند.
بیش از نیمی از ماشینآلات برداشت غلات فرسوده هستند
وی با اشاره به فناوریهای نوین در حوزه دام و طیور افزود: تجهیزات آسایش دام، دستگاههای هیولید سمچینی گاو، تونلهای ضدعفونی دام سبک، سیستمهای فرآوری فضولات دامی بدون اپراتور، دستگاههای جوجهکشی داخلی، دستگاههای پاککننده فضولات تخممرغ و تجهیزات بومیسازی شده در حوزه زنبور عسل مانند دستگاه زهر زنبور عسل، از جمله فناوریهایی هستند که در فرایند ورود به فهرست حمایت مرکز توسعه مکانیزاسیون قرار دارند.
سلگی تصریح کرد: در حوزه آبزیپروری نیز، تجهیزات هواده و پایش در استخرهای پرورش میگو، دستگاههای پرورش ماهی در قفس در ابعاد مختلف، سیستمهای برداشت صدف و تکنولوژیهای جدید در تولید و برداشت جلبک، از جمله فناوریهای نوینی هستند که مورد حمایت این مرکز قرار میگیرند.
قائممقام مرکز توسعه مکانیزاسیون کشور با ارائه آماری از وضعیت شاخص مکانیزاسیون در کشور بیان کرد: ضریب مکانیزاسیون کشور در سال 1402 به عدد 2.26 اسب بخار در هکتار رسیده است. این در حالی است که در مقایسه با کشورهای منطقه، این رقم پایینتر است؛ به طوری که چین با 7.6 اسب بخار در هکتار، بالاترین سطح مکانیزاسیون را دارد و ایران در جایگاه ششم در میان کشورهای مورد بررسی قرار گرفته است. استانهایی مانند اصفهان، آذربایجان غربی و خراسان شمالی، شکاف فاحشی بین ضریب واقعی و استاندارد مکانیزاسیون دارند که این موضوع حاکی از فرسودگی بالای ماشینآلات در این استانهاست.
وی با اشاره به وضعیت درجه مکانیزاسیون در محصولات مختلف، افزود: در برداشت مکانیزه ذرت دانه و علوفهای، درجه مکانیزاسیون به 100 درصد رسیده است. همچنین در کاشت محصولات ردیفی 96 درصد، برداشت برنج 95 درصد، برداشت غلات 95 درصد، کاشت مکانیزه برنج 80 درصد و کاشت مکانیزه غلات 75 درصد است. با این حال، در محصولاتی مانند حبوبات، پنبه و سبزی و صیفی، درجه مکانیزاسیون پایین است و نیازمند توجه ویژه مسئولان استانی است.
سلگی با تاکید بر وضعیت بحرانی فرسودگی ناوگان برداشت غلات عنوان کرد: از مجموع 21 هزار و 706 دستگاه کمباین غلات فعال در کشور، بیش از نیمی از آنها یعنی 11 هزار و 846 دستگاه، عمری بالای 13 سال دارند که این میزان فرسودگی، تهدیدی جدی برای امنیت غذایی و موجب هدررفت محصولات کشاورزی است.
اجرای طرح پایلوت نوسازی کمباینهای فرسوده در استانهای کردستان و فارس
قائممقام مرکز توسعه مکانیزاسیون کشور بر لزوم اتخاذ تدابیر فوری برای کاهش تلفات و ضایعات ناشی از فرسودگی ناوگان برداشت غلات تأکید و اظهار کرد: متأسفانه 55 درصد از کل 21 هزار و 706 دستگاه کمباین موجود در کشور، عمری بالای 13 سال دارند که این رقم معادل 11 هزار و 846 دستگاه فرسوده است. این میزان فرسودگی، تمام سرمایهگذاریهای انجام شده در بخش کشاورزی و نهادهها را در مرحله نهایی تولید (برداشت) با ریسک هدررفت مواجه کرده است.
وی از آغاز طرح پایلوت جایگزینی کمباینهای فرسوده خبر داد و افزود: استانهای کردستان و فارس به دلیل ظرفیتهای موجود و تعاونیهای فعال، برای اجرای طرح پایلوت نوسازی ناوگان اعلام آمادگی کردهاند. هماهنگیهای لازم با پلیس راهور و شرکت کمباینسازی ایران انجام شده و تسهیلات ویژهای نیز برای این منظور در نظر گرفته شده است. در این راستا از مدیریت بانک کشاورزی درخواست داریم که برای اجرای این طرح، تسهیلات را به صورت خارج از نوبت به متقاضیان تخصیص دهند.
سلگی با ارائه آماری از وضعیت فرسودگی در استانهای مختلف تصریح کرد: استانهای گلستان با 82 درصد، اصفهان با 76 درصد، و سایر استانها از جمله آذربایجان غربی، همدان، لرستان، کرمانشاه، مازندران، بوشهر، یزد و فارس، نرخ فرسودگی بالاتری نسبت به میانگین کشوری (55 درصد) دارند و نیازمند اقدامات فوری هستند.
قائممقام مرکز توسعه مکانیزاسیون کشور با پیشنهاد برداشتن سقف اعتباری برای طرح نوسازی ناوگان اظهار کرد: برای شتاببخشی به این نوسازی، پیشنهاد ما این است که سقف تسهیلات برای جایگزینی کمباینهای فرسوده برداشته شود تا هر استانی که توانمندی و ظرفیت بیشتری دارد، بتواند بدون محدودیت از منابع تسهیلاتی موجود برای نوسازی ناوگان استفاده کند. امیدواریم با تصویب این پیشنهاد، گام عملی بزرگی در مسیر کاهش تلفات محصول و تضمین امنیت غذایی کشور برداشته شود.
وی به وضعیت فرسودگی ناوگان تراکتورهای کشور اشاره کرد و افزود: وضعیت تراکتورها نیز شرایط مطلوبی ندارد؛ به طوری که از مجموع 671 هزار و 202 دستگاه تراکتور فعال در کشور، 339 هزار و 581 دستگاه (معادل 51 درصد) عمری بالای 13 سال دارند. این میزان فرسودگی، نیازمند قرار گرفتن در دستور کار طرح جایگزینی است و جلساتی نیز با شرکت تراکتورسازی ایران برگزار شده تا فرایندی مشابه طرح جایگزینی کمباینها برای تراکتورها نیز بسترسازی شود. ابن در حالیست که فرسودگی تراکتورها منجر به افزایش مصرف سوخت، تأخیر در عملیات کشاورزی و افزایش هزینههای تعمیر و نگهداری میشود.
سلگی در خصوص تأمین منابع مالی طرح نوسازی، با بیان اینکه تدوین و ارائه طرحها از سال 1386 تاکنون ادامه داشته، اظهار کرد: علیرغم تصویب و مبادله موافقتنامهها، تاکنون هیچگاه تأمین منابع مالی به صورت کامل صورت نگرفته است. ناگزیریم با شرایط و وضعیت موجود و تسهیلاتی که در اختیار داریم، روند جایگزینی را پیش ببریم، زیرا هر ساله درصد فرسودگی ناوگان افزایش پیدا میکند.
قائممقام مرکز توسعه مکانیزاسیون کشور وظایف دستگاههای متولی از جمله وزارت جهاد کشاورزی و وزارت صنعت، معدن و تجارت را یادآور شد و به ماده 29 قانون اصلاح الگوی مصرف انرژی اشاره کرد و افزود: طبق ماده 29 قانون، وزارت صمت و جهاد کشاورزی موظفند سالانه 20 درصد ماشینآلات فرسوده کشاورزی را از رده خارج کنند و سازمان برنامه و بودجه کشور نیز مسئول تأمین منابع مالی حمایتی است که این منابع محقق نشده است.
وی بیان کرد: با برنامهریزی انجام شده و همکاری شرکتهای تولیدکننده و تأمینکننده، به ویژه شرکت کمباینسازی و یک شرکت تولیدکننده کمباین برنج در مازندران، در حال استفاده از ظرفیت این شرکتها و همچنین تسهیلات بانک کشاورزی هستیم که به نظر میرسد بانک کشاورزی در این زمینه همکاری بیشتری نسبت به دولت و سازمان برنامه و بودجه دارد.
قائممقام مرکز توسعه مکانیزاسیون کشور بر ضرورت حضور پلیس راهور در بحث جایگزینی ماشینآلات فرسوده، به ویژه خودروهایی که دارای پلاک هستند، تأکید و اظهار کرد: ستاد نوسازی ناوگان و اسقاط خودروهای فرسوده باید دستورالعمل لازم را تنظیم کند و پلیس راهور نیز با ارائه تأییدیههای لازم، ایفای نقش کند. همچنین اتحادیهها و تعاونیها در بحث شناسایی و معرفی متقاضیان دارای ماشین فرسوده بایستی کمک کنند.
وی ادامه داد: از 3 میلیون و 351 هزار و 799 بهرهبردار کشاورزی در کل کشور، 418 هزار و 748 نفر (12 درصد) مالکیت بیش از 10 هکتار زمین دارند که این گروه، 67 درصد از کل اراضی (10 میلیون و 529 هزار و 570 هکتار) را در اختیار دارند. در مقابل، 88 درصد از بهرهبرداران (حدود 2 میلیون و 933 هزار نفر) مالکیت کمتر از 10 هکتار دارند و تنها 33 درصد از سطح کشت کل (5 میلیون و 11 هزار و 419 هکتار) را در اختیار دارند. طبیعی است که برای پوشش دادن مکانیزاسیون در این اراضی با مالکیت کمتر از 10 هکتار، نیازمند تقویت شرکتهای خدمات مکانیزه، آموزش رانندگان حرفهای و تجهیز این شرکتها هستیم.
قائممقام مرکز توسعه مکانیزاسیون و صنایع کشاورزی، با تأکید بر ضرورت توجه به پوشش مکانیزاسیون اراضی کشاورزی، به ویژه در مناطق دارای مالکیت خردهمالکی، اظهار کرد: برای پوشش دادن سطوح وسیع اراضی کشاورزی، به ویژه برای بهرهبردارانی که مالکیت کمتر از 10 هکتار دارند (88 درصد جامعه بهرهبرداران)، تقویت شرکتهای خدمات مکانیزه، آموزش رانندگان حرفهای و تجهیز این شرکتها به ماشینآلات مناسب، یک ضرورت و الزام است.
وی با اشاره به واگذاری بخشی از خدمات به سازمان نظام مهندسی کشاورزی و منابع طبیعی در راستای اصل 44 قانون اساسی، انتقاداتی را در خصوص روند فعلی مطرح کرد و افزود: انتظار ما از این واگذاری، تقویت و توسعه بخش خصوصی در حوزه شرکتهای خدمات مکانیزاسیون بود، اما شاهد کاهش تعداد این واحدها هستیم. تعداد واحدهای ارائه دهنده خدمات مکانیزاسیون از 933 واحد به 551 واحد، واحدهای مکانیزاسیون تحت تعاونیهای تولید از 410 به 302 واحد، و مراکز مکانیزه تعاونیهای روستایی از 492 به 61 واحد کاهش یافته است.
سلگی تنها بخشی که شاهد افزایش بوده را رانندگان حرفهای (حدود 3 هزار نفر) دانست و افزود: اگر قرار باشد سازمان نظام مهندسی صرفاً منتظر ارائه درخواست از سوی افراد و بررسی مدارک باشد، سیاست توسعه شرکتهای خدمات مکانیزه محقق نخواهد شد، در این راستا لازم است برنامه مدون از سوی سازمان نظام مهندسی برای توسعه این شرکتها برنامه ریزی شود که این برنامه باید شامل اهداف کمی و کیفی برای امسال و برنامههای آموزشی و ترویجی باشد.
قائممقام مرکز توسعه مکانیزاسیون کشور با بیان اینکه تنها 1.6 درصد از کل ماشینآلات و ادوات کشاورزی کشور در اختیار شرکتهای خدمات مکانیزه است، در حالی که این شرکتها 7 درصد از سطح تولید و کشت را پوشش میدهند، اظهار کرد: این آمار نشاندهنده بهرهوری بالای استفاده از ماشینآلات در این شرکتهاست. بنابراین، تقویت و توسعه شرکتهای خدمات مکانیزه برای رفع چالشهای پیش روی آنها و گسترش روند مکانیزاسیون در کشور، بسیار حائز اهمیت است؛ مشابه آنچه در کشور چین با ضریب مکانیزاسیون بالا و بهرهوری ماشینآلات از طریق تعاونیها و شرکتهای خدمات مکانیزه مشاهده میشود.
وی به برنامه حمایتی مرکز توسعه مکانیزاسیون اشاره کرد که شامل تسهیلات توسعه مکانیزاسیون کشاورزی و کمکهای فنی اعتباری است و روند جذب تسهیلات در سالهای اخیر را بیان کرد: سال 1400: مصوب 3 همت، جذب (معرفی به بانک) 2 تا 3 برابر مصوب، سال 1401 مصوب 2 همت، جذب (معرفی به بانک) 2 تا 3 برابر مصوب، سال 1402 مصوب 5 همت، جذب (معرفی به بانک) 2 تا 3 برابر مصوب، سال 1403 مصوب 5 همت، جذب (معرفی به بانک) 2 تا 3 برابر مصوب، سال 1404 مصوب 6 همت و سال 1405 مصوب 8 همت است. با وجود اینکه برای سال 1405، از ابتدای سال تسهیلات استانی ابلاغ و آغاز شده، اما میزان جذب آن مطلوب نیست. در مرداد ماه (برج 5) تنها 89 میلیارد تومان جذب صورت گرفته که شرایط قابل قبولی نیست.
سلگی با بیان اینکه در بخش زراعت، وضعیت مکانیزاسیون از نظر درجه مکانیزاسیون قابل قبول است، اما در بخش باغبانی نیاز به تلاش بیشتری وجود دارد، عنوان کرد: استانهایی مانند آذربایجان غربی، خراسان رضوی، کرمان، آذربایجان شرقی، زنجان و یزد دارای پتانسیل باغبانی هستند و جذب اعتبارات در زیربخش باغبانی در استان آذربایجان غربی نزدیک به صددرصد بوده است، امیدواریم سایر استانها نیز با وجود این ظرفیتها، جذب اعتبارات در بخش باغبانی را افزایش دهند، چرا که در صورت عدم جذب، این اعتبارات به بخشهای دیگر هدایت میشود، در حالی که بخش باغبانی نیاز مبرم به توسعه مکانیزاسیون دارد.
قائممقام مرکز توسعه مکانیزاسیون کشور با اشاره به برنامه تخصیص تسهیلات در سال 1405 به تفکیک بخشهای مختلف اظهار کرد: بخش زراعت 70 درصد از کل تولیدات در این بخش است، بنابراین بیشترین منابع (6 هزار میلیارد تومان از 8 هزار میلیارد تومان) به آن اختصاص یافته است. بخش باغبانی هزار میلیارد تومان، دام و طیور 500 میلیارد تومان، شیلات 120 میلیارد تومان، زراعت چوب 114 میلیارد تومان، جنگل 114 میلیارد تومان و گلخانه 134 میلیارد تومان است. این در حالیست که منابع برخی زیربخشها کاهش یافته، چراکه جذب اعتبارات در آنها با کمتوجهی مواجه بوده است؛ اما امید است که همین مبالغ تخصیص یافته نیز با تلاش استانها جذب شود.
وی با اشاره به وضعیت جذب تسهیلات در سال 1405، به تفکیک استانها پرداخت و افزود: استان ایلام تا کنون تنها 20 درصد از منابع مصوب خود را جذب کرده است. بسیاری از استانها با وجود گذشت پنج ماه از سال، میانگین جذب منابعشان تنها 4 درصد است، در حالی که باید حداقل 33 درصد جذب میشد. اما صفر بودن جذب در برخی استانها تعجب آور است و باید علن این موضوع پیگیری شود.
قائممقام مرکز توسعه مکانیزاسیون کشور به درخواست یک همت اعتبار اضافه از وزارت صمت اشاره و اظهار کرد: ما 8 هزار میلیارد تومان را به 9 هزار میلیارد تومان افزایش دادیم و یک همت نیز از شما طلبکار بودیم که آن را نیز در برش استانی لحاظ کردیم و امیدواریم با حمایت شما، این اعتبار اضافه نیز مصوب و تخصیص یابد. این موضوع برای پیشبرد برنامههای مکانیزاسیون بسیار مهم است.
انتقاد تند از کندی جذب تسهیلات علیرغم معرفی متقاضیان
وی با ارائه آمار 134 درصد معرفی نسبت به تخصیص، افزود: مشکل اصلی در مرحله معرفی نیست، بلکه در فرآیند پرداخت تسهیلات است. معرفینامهها صادر شده و در حال حاضر تنها 4 درصد جذب نسبت به مصوب کل را شاهد هستیم. پنج ماه از سال گذشته و این آمار برای ما به هیچ عنوان قابل قبول نیست. باید مشخص شود گره کار در بانک کجاست و چرا پروندههایی که به بانک ارجاع شده، به مرحله پرداخت نهایی نمیرسد؟
سلگی با اشاره به آمار تا 31 تیرماه در خصوص شرکت کمباینسازی ایران، وضعیت را فاجعهبار خواند و عنوان کرد: طبق آخرین آمار، 155 فقره پرونده آماده پرداخت نزد همکاران ما در بانک است. من شخصاً از این وضعیت خجالت میکشم؛ چرا که با وجود فصل برداشت محصول در استانهای مختلف، این دستگاهها به دست کشاورزان نرسیده است. ما ماههاست که به استانها اعلام کردهایم منتظر ابلاغ اعتبار نمانند و معرفینامهها را صادر کنند، اما متأسفانه در مرحله پرداخت متوقف ماندهاند.
قائممقام مرکز توسعه مکانیزاسیون کشور با گلایه از ناهماهنگیهای بینبخشی و پاسخهای تکراری، به پیگیریهای مستمر خود و همکارانش اشاره کرد و ادامه داد: بارها با معاونتهای مربوطه در بانک صحبت کردهام و شخصاً پیگیر بودهام تا این پروندهها از مرحله بلاتکلیفی خارج شود. متأسفانه شاهد پاسکاریهایی هستیم که نتیجه آن، معطل ماندن کشاورزان در فصل حیاتی برداشت و در نهایت کاهش بهرهوری است.
وی با خطاب قرار دادن مدیران بانک و جهاد کشاورزی استانها، خاطرنشان کرد: نباید اجازه دهیم مکاتبات اداری و بروکراسی، مانع از نوسازی ناوگان در فصل برداشت شود. این 11 دستگاه پرداخت شده در برابر 155 دستگاه معرفی شده، آماری است که باید فوراً تغییر کند. انتظار دارم در این جلسه، خروجی عملیاتی و زمانبندی دقیق برای پرداخت این پروندهها ارائه شود تا بیش از این شاهد هدررفت فرصتها و ضایعات محصولات کشاورزی نباشیم.
انتهای پیام/711/