به گزارش خبرنگار فرهنگی خبرگزاری تسنیم، یکی از فرازهای مهم زیارت اربعین امام حسین علیهالسلام، معرفی آن حضرت به عنوان وارث انبیای الهی است، آنجا که میخوانیم: «وَ أَعْطَیْتَهُ مَوَارِیثَ الْأَنْبِیَاءِ»؛ یعنی «خدایا، تو میراثهای پیامبران را به او عطا کردی». تعبیر «مواریث» جمع «میراث» است و در اینجا به معنای سرمایههایی است که از پیامبران الهی به حجتهای پس از آنان منتقل میشود؛ میراثی که جنس آن نه مال و دارایی دنیایی، بلکه علم، معارف، آثار هدایت و نشانههای الهی است.
1. میراث علمی و معارف الهی
نخستین و مهمترین بخش از مواریث انبیاء، علم الهی و معرفت دینی است. قرآن کریم درباره حضرت سلیمان علیهالسلام میفرماید: «وَ وَرِثَ سُلَیْمَانُ دَاوُودَ وَقَالَ یَا أَیُّهَا النَّاسُ عُلِّمْنَا مَنْطِقَ الطَّیْرِ وَأُوتِینَا مِنْ کُلِّ شَیْءٍ إِنَّ هَذَا لَهُوَ الْفَضْلُ الْمُبِینُ»؛ «سلیمان از داود ارث برد و گفت: ای مردم! به ما زبان پرندگان آموخته شده و از هر چیزی عطا شده است». قرار گرفتن سخن از ارث بردن حضرت سلیمان در کنار بیان علم ویژهای که خداوند به او عطا کرده، نشان میدهد که یکی از مهمترین مصادیق میراث پیامبران، دانش و حکمت الهی است. بر همین اساس، امام حسین علیهالسلام در زیارت اربعین به عنوان وارث علوم انبیاء معرفی میشود؛ یعنی حامل همان معارف توحیدی و هدایتگرانهای که پیامبران برای رساندن انسان به حقیقت الهی به ارمغان آوردند.
2. میراث معنوی و مقام هدایتگری
میراث پیامبران تنها انتقال دانش نیست، بلکه انتقال مسیر هدایت و جایگاه راهبری معنوی جامعه است. قرآن کریم در نقل دعای حضرت زکریا علیهالسلام میفرماید: «وَ إِنِّی خِفْتُ الْمَوَالِیَ مِنْ وَرَائِی وَکَانَتِ امْرَأَتِی عَاقِرًا فَهَبْ لِی مِنْ لَدُنْکَ وَلِیًّا * یَرِثُنِی وَیَرِثُ مِنْ آلِ یَعْقُوبَ وَاجْعَلْهُ رَبِّ رَضِیًّا»؛ «من از بستگان پس از خود بیمناکم، پس از جانب خود جانشینی به من ببخش که وارث من و وارث خاندان یعقوب باشد و او را مورد رضایت خود قرار ده».
در روایتی نیز آمده است که پیامبر اکرم صلیالله علیه و آله فرمودند: «مِیرَاثُ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ مِنْ عَبْدِهِ الْمُؤْمِنِ وَلَدٌ یَعْبُدُهُ مِنْ بَعْدِهِ»؛ یعنی «میراث خداوند عزوجل از بنده مؤمنش، فرزندی است که پس از او خدا را عبادت کند». (الکافی (ط - الإسلامیة)، ج6، ص4) سپس امام صادق علیهالسلام آیه حضرت زکریا را تلاوت کردند. این روایت نشان میدهد که مفهوم ارث در منطق دینی، به استمرار بندگی، ایمان و راه الهی نیز اشاره دارد؛ نه صرفاً انتقال امور مادی.
3. آثار و نشانههای باقیمانده از پیامبران
از دیگر مصادیق مواریث انبیاء، در روایات به آثار و یادگارهای پیامبران گذشته اشاره شده است؛ اموری که به عنوان نشانههای اتصال حجتهای الهی به سلسله پیامبران معرفی شدهاند. در منابع روایی از آثاری مانند تابوت حضرت موسی علیهالسلام، عصای حضرت موسی، انگشتر حضرت سلیمان و برخی یادگارهای پیامبران پیشین سخن گفته شده است که البته اکنون در دستان آخرین حجت خدا یعنی امام عصر عجل الله تعالی فرجه است که سلاح نبی اکرم صلی الله علیه و آله و قرآن نیز بر این میراث افزوده میشود. (قرب الإسناد (ط - الحدیثة)، ص364) و یا امام صادق علیهالسلام در روایتی فرمود «... وَ اللَّهِ إِنَّ عِنْدَنَا لَسَیْفَ رَسُولِ اللَّهِ وَ دِرْعَهُ وَ سِلَاحَهُ وَ لَامَتَه» یعنی (به خدا سوگند، نزد ما شمشیر رسول خدا، زره او، سلاح او و لباس جنگی (زره و تجهیزات دفاعی) او وجود دارد.)
این آثار، صرفاً اشیای تاریخی نیستند، بلکه نشانههایی از استمرار جریان هدایت الهی در طول تاریخ به شمار میروند و بیانگر آن هستند که راه انبیاء با رحلت آنان پایان نمییابد، بلکه در وجود حجتهای الهی ادامه پیدا میکند.
4. امام حسین علیهالسلام؛ وارث جریان توحید و هدایت انبیاء
بر اساس این نگاه، تعبیر «وَ أَعْطَیْتَهُ مَوَارِیثَ الْأَنْبِیَاءِ» در زیارت اربعین، جایگاه امام حسین علیهالسلام را در امتداد تاریخ پیامبران قرار میدهد. آن حضرت وارث علم، معرفت، آثار و سرمایههای معنوی انبیایی است که هدف همه آنان دعوت به توحید و هدایت انسانها بود. تعبیر «وارث انبیاء» تنها در زیارت اربعین نیامده، بلکه در زیارت وارث امام حسین علیهالسلام نیز با بیانی روشنتر جلوه یافته است؛ آنجا که میخوانیم: «السَّلَامُ عَلَیْکَ یَا وَارِثَ آدَمَ صَفْوَةِ اللَّهِ، السَّلَامُ عَلَیْکَ یَا وَارِثَ نُوحٍ نَبِیِّ اللَّهِ...».
از این منظر، ماجرای زندگانی اهل بیت وحی جدا از مسیر پیامبران نیست، بلکه جلوهای از همان جریان الهی است که از انبیای گذشته آغاز شد و در وجود اولیای الهی ادامه یافت. امام حسین علیهالسلام با برخورداری از مواریث انبیاء، پرچمدار حفظ حقیقت دین و استمرار راه هدایت در تاریخ شد.
انتهایپیام/