به گزارش خبرگزاری تسنیم از سنندج، نخستین میزگرد تخصصی «سلامت و رسانه» با محوریت «جوانی جمعیت» در حالی امروز در سنندج برگزار شد که آمارهای ارائهشده در این نشست، تصویری نگرانکننده از تغییرات جمعیتی کردستان ترسیم کرد؛ استانی که طی سالهای اخیر همزمان با کاهش نرخ تولد، افزایش سهم سالمندان و تغییر الگوهای خانوادگی مواجه شده است.
این نشست که با حضور معاون امور بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی کردستان، معاون فرهنگی دفتر نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه، کارشناسان حوزه سلامت و فعالان رسانهای برگزار شد، تنها یک جلسه تخصصی نبود؛ بلکه تلاشی برای ایجاد گفتوگویی مشترک میان متولیان سلامت و رسانهها برای یافتن راهکارهای عملی در برابر یکی از مهمترین چالشهای اجتماعی آینده بود.
کاهش نرخ باروری، افزایش سن ازدواج، فاصله میان ازدواج تا تولد نخستین فرزند و تغییر سبک زندگی، مجموعه عواملی است که طی سالهای گذشته ساختار جمعیتی کشور و به تبع آن استان کردستان را تحت تأثیر قرار داده است؛ موضوعی که کارشناسان معتقدند اگر امروز برای آن برنامهریزی نشود، در سالهای آینده هزینههای اجتماعی و اقتصادی بیشتری به همراه خواهد داشت.
در این میان، نقش رسانهها در تبیین واقعیتهای جمعیتی و اصلاح برخی نگرشهای نادرست، به عنوان یکی از محورهای اصلی این میزگرد مورد تأکید قرار گرفت؛ چراکه تغییر رفتارهای اجتماعی بدون اقناع افکار عمومی و همراهی جامعه امکانپذیر نخواهد بود.
کاهش تولدها زنگ هشدار آینده جمعیتی کردستان است
معاون امور بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی کردستان در این نشست با تأکید بر نقش تعیینکننده رسانهها در ارتقای سلامت عمومی اظهار کرد: رسانهها همواره یکی از مهمترین بازوهای انتقال پیامهای آموزشی و بهداشتی بودهاند و بسیاری از برنامههای حوزه سلامت بدون همراهی و مشارکت آنان به اهداف مورد انتظار نمیرسد.
خالد رحمانی با اشاره به وضعیت شاخصهای جمعیتی استان، اظهار کرد: نرخ باروری کل در کردستان به 1.27 رسیده است؛ رقمی که فاصله قابل توجهی با نرخ جانشینی جمعیت دارد و ادامه این روند میتواند ساختار جمعیتی استان را در آینده با چالشهای جدی مواجه کند.
وی با بیان اینکه کاهش تولدها یکی از نشانههای اصلی تغییرات جمعیتی است، افزود: تعداد تولدهای زنده در استان طی حدود یک دهه و نیم گذشته از بیش از 30 هزار تولد در سال به حدود 17 هزار تولد کاهش یافته که این روند نشاندهنده کوچک شدن جمعیت کودک و جوان در استان است.
معاون بهداشت دانشگاه علوم پزشکی کردستان ادامه داد: همزمان با کاهش موالید، سهم سالمندان در ترکیب جمعیتی استان افزایش یافته و اکنون بیش از 12 درصد جمعیت کردستان را سالمندان تشکیل میدهند؛ موضوعی که ضرورت توسعه خدمات سلامت، مناسبسازی محیط شهری و برنامهریزی برای مراقبتهای ویژه این گروه را دوچندان کرده است.
رحمانی افزایش سن ازدواج، فاصله زیاد میان ازدواج و تولد فرزند نخست و فاصله میان فرزند اول و دوم را از عوامل اثرگذار بر کاهش باروری دانست و گفت: برای حل این مسئله باید مجموعهای از عوامل فرهنگی، اقتصادی و اجتماعی به صورت همزمان مورد توجه قرار گیرد.
جوانی جمعیت بدون شناخت موانع محقق نمیشود
معاون فرهنگی دفتر نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه علوم پزشکی کردستان نیز در این نشست با تأکید بر ضرورت نگاه علمی به موضوع جوانی جمعیت اظهار کرد: در هر برنامهای برای رسیدن به یک هدف، علاوه بر ایجاد زمینههای لازم، باید موانع و عوامل بازدارنده نیز شناسایی و برطرف شود.
حجتالاسلام والمسلمین رضا عسگران افزود: در موضوع جوانی جمعیت نیز صرفاً ایجاد برخی زیرساختها کافی نیست، بلکه باید عوامل مؤثر بر کاهش فرزندآوری به شکل دقیق بررسی و برای رفع آنها برنامهریزی شود.
وی با تأکید بر اهمیت پژوهشهای میدانی در این حوزه تصریح کرد: لازم است با حمایت از تحقیقات علمی و فراخوانهای پژوهشی، دلایل کاهش تمایل خانوادهها به فرزندآوری به صورت مستند بررسی شود تا تصمیمگیران بتوانند بر اساس دادههای واقعی سیاستگذاری کنند.
معاون فرهنگی نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه علوم پزشکی کردستان، اصلاح نگرشهای اجتماعی را یکی از پیشنیازهای افزایش فرزندآوری عنوان کرد و گفت: جامعه نیازمند آگاهیبخشی درباره پیامدهای تکفرزندی، نقش خانواده در پویایی اجتماعی و اهمیت داشتن فرزند در ساختار فرهنگی جامعه است.
عسگران با اشاره به نقش عوامل اقتصادی در تصمیم خانوادهها برای فرزندآوری خاطرنشان کرد: مشکلات معیشتی، کاهش توان اقتصادی، نگرانیهای شغلی و آینده نامطمئن از جمله عواملی است که بر تصمیم جوانان برای ازدواج و تشکیل خانواده اثر میگذارد و باید مورد توجه جدی قرار گیرد.
وی همچنین به وجود برخی باورهای نادرست درباره بارداری و فرزندآوری اشاره کرد و افزود: بخشی از کاهش تمایل به داشتن فرزند ناشی از نگرانیها و برداشتهای نادرست است که اصلاح آن نیازمند حضور متخصصان سلامت، روانشناسان و رسانههای آگاه است.
معاون فرهنگی نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه علوم پزشکی کردستان تأکید کرد: استمرار نشستهای تخصصی میان کارشناسان و رسانهها میتواند زمینه تولید محتوای دقیق، علمی و اثرگذار برای تبیین ضرورت جوانی جمعیت را فراهم کند.
رسانهها در خط مقدم تغییر نگرش اجتماعی
در بخش دیگری از این میزگرد، فعالان رسانهای و کارشناسان حاضر، کاهش قدرت اقتصادی خانوادهها، بیکاری جوانان، تغییر سبک زندگی، افزایش طلاق، کاهش امید اجتماعی و برخی الگوهای ترویجشده در فضای رسانهای را از عوامل مؤثر بر کاهش فرزندآوری عنوان کردند.
حاضران تأکید کردند که موضوع جمعیت تنها یک مسئله آماری نیست، بلکه پدیدهای چندبعدی است که ریشه در اقتصاد، فرهنگ، سبک زندگی، سیاستهای حمایتی و اعتماد اجتماعی دارد.
بر این اساس، رسانهها میتوانند با عبور از اطلاعرسانی صرف، به سمت تولید محتوای تحلیلی، روایت تجربه خانوادهها، معرفی الگوهای موفق و مطالبهگری از دستگاههای مسئول حرکت کنند.
جمعیت؛ مسئلهای که نیازمند اقدام فراتر از شعار است
میزگرد «سلامت و رسانه» نشان داد که چالش جمعیتی کردستان نیازمند همکاری همهجانبه میان دستگاههای اجرایی، دانشگاهها، نخبگان اجتماعی و رسانههاست؛ چراکه کاهش نرخ باروری و حرکت به سمت سالمندی، مسئلهای نیست که با اقدامات مقطعی یا تبلیغات کوتاهمدت حل شود.
اکنون باید دستگاههای متولی از جمله دانشگاه علوم پزشکی کردستان، مجموعههای فرهنگی، نهادهای حمایتی و مسئولان اجرایی استان با تکیه بر پژوهشهای علمی، رفع موانع اقتصادی و اجتماعی و ارائه بستههای عملیاتی، مسیر جوانی جمعیت را از مرحله گفتوگو به مرحله اقدام وارد کنند؛ چراکه آینده جمعیتی کردستان وابسته به تصمیمهایی است که امروز گرفته میشود.
انتهای پیام/