به گزارش گروه بینالملل خبرگزاری تسنیم، موضوع توسعه و گسترش پیوستگیهای شبکههای حملونقل و ترانزیت، در پی فرآیندهای پرآشوب و تحولات پرتنش کنونی در عرصه جهانی، اخیراً اهمیتی دوچندان و فوقالعاده پیدا کرده است.
در همین چارچوب، اجرای پروژه «مسیر ترامپ» موسوم به "TRIPP" و همچنین مواضع شماری از بازیگران عرصه بینالملل در قبال این شریان ترانزیتی و حملونقلی در آینده، توجهات روزافزونی را به خود معطوف ساخته است.
در همین راستا، اخبار منتشرشده از سوی رسانههای ارمنستانی مبنی بر ورود مهندسان آمریکایی به ایروان با هدف ارزیابی و بررسی میدانی اراضی محل احداث «مسیر ترامپ»، بازتاب قابلتوجهی داشته است.
با این وجود، نباید از طرح این پرسش اساسی غافل شد که: «آیا جنگ تحمیلی آمریکا علیه ایران، بر روند اجرای این پروژه تاثیرگذار خواهد بود؟»
ورود پروژه ترانزیتی «مسیر ترامپ» به فاز عملیاتی
در همین رابطه، راسم موسیبیکاف، نماینده مجلس ملی جمهوری آذربایجان و تحلیلگر مسائل سیاسی، بر این باور است که علیرغم وجود پسزمینهای پیچیده، روند اجرای پروژه تریپ هماکنون وارد فاز عملی شده است.
این کارشناس سیاسی تصریح کرد: «امروز میتوان از شتابگرفتن روند احداث "مسیر ترامپ" در دو سوی مرزها سخن گفت: با این حال، همچنان ابهام سیاسی پیرامون این پروژه وجود دارد، چرا که مقامات ایرانی اظهارات متفاوتی در این باره مطرح میکنند. بهعنوان مثال، سفیر ایران در ارمنستان اظهارات خاصی را بیان میکند که ناشی از الزام به در نظر گرفتن مواضع کشور میزبان است، اما در مقابل، علیاکبر ولایتی، مشاور مقام معظم رهبری، دیدگاه کاملاً متفاوتی را ارائه داده و بر غیرقابلقبول بودن قاطع این پروژه از منظر تهران تاکید میورزد.»
موسیبیکاف در ادامه افزود: «صرفنظر از این فضای حاکم، روند پیشبرد این پروژه با تمام توان در حال انجام است. این امر بهویژه پس از آن قوت گرفت که مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، در جریان سفر اوایل ماه ژوئن خود به ارمنستان، توافقنامهای را در رابطه با اجرای پروژه تریپ به امضا رساند. نیکول پاشینیان، نخستوزیر ارمنستان نیز اعلام کرده که یکی از نخستین اقدامات پارلمان جدید، تصویب این سند خواهد بود. افزون بر این، مسئله تامین مالی پروژه نیز از مجاری نهادهای آمریکایی عبور کرده است. بنابراین، موانع اصلی برای آغاز اجرای میدانی این طرح برداشته شدهاند. البته بدون شک، مسائل مرتبط با نحوه عملکرد و امنیت تریپ، با در نظر گرفتن دغدغههای ایران، در آینده مورد بحث قرار خواهند گرفت.»
تلاش روسیه برای سهمخواهی در برابر ائتلاف آمریکا-ارمنستان
این نماینده پارلمان آذربایجان به تمایل مسکو برای مشارکت در این کلانپروژه نیز اشاره کرد: «مقامات روسی بهطور مستمر یادآور میشوند که مدیریت خطوط راهآهن ارمنستان در اختیار شرکت راهآهن دولتی روسیه است و بخشهایی از این شبکه باید منحصراً توسط طرف روسی احداث شود. مسکو تاکید دارد که مرزبانان روسیه همچنان در نقاطی از مرزهای ارمنستان مستقر هستند. به بیان دیگر، مسکو در تلاش است تا مشارکت خود در این پروژه را رسمی کند. معتقدم که ممکن است برخی از نگرانیهای مسکو مورد توجه قرار گیرد، اما بعید میدانم که واشنگتن یا ایروان حاضر باشند سهمی از اصل این پروژه را به روسیه واگذار کنند.»
وی حیاتیترین ماموریت کنونی را گذار از مرحله توافقات سیاسی به احداث کلان زیرساختها دانست و اظهار داشت: «برای ما حائز اهمیت است که روند احداث بزرگراههای مدرن هرچه سریعتر آغاز شود، چرا که این فرآیند دستکم یک سال و نیم طول میکشد. همزمان، باکو تا پایان سال جاری میلادی به مرزهای ارمنستان متصل خواهد شد و زیرساختهای ملی را برای رشد جریانهای حملونقل آماده میسازد. در سوی دیگر، چین نیز در حال توسعه پرشتاب زیرساختهای حملونقل در آسیای مرکزی است. این عوامل به رشد چشمگیر حجم محمولههای ترانزیتی در "کریدور میانی" منجر خواهد شد. در این شرایط، زیرساختهای فعلی عبوری از آذربایجان و گرجستان پاسخگو نخواهند بود و تسریع در اجرای پروژه تریپ کاملاً ضروری است.»
ارزیابی آمریکاییها از بقایای زیرساختهای دوران شوروی
سامول ملیکستیان، کارشناس مرکز تحقیقاتی شورای ارمنستان و عضو طرح مدنی «پل صلح»، یادآور شد که در اواخر ژوئن و اوایل ژوئیه، متخصصان شرکت آمریکایی آیکام (AECOM) از جنوب ارمنستان بازدید کردند. این سومین سفر آنها برای ارزیابی وضعیت زیرساختها و تدوین طرح توجیهی فنی-اقتصادی پروژه بود.
وی خاطرنشان کرد: «تونلها و تاسیسات راهآهن دوران شوروی پابرجاست و ارزیابی آنها تأثیر بسزایی در تعیین حجم عملیات عمرانی دارد. علاوه بر این، مسیر جدید برخلاف خطوط شوروی باید برقی شود که مستلزم ایجاد زیرساختهای مکمل در نقاط چالشبرانگیز است. اکنون به نقطهای رسیدهایم که مذاکرات وارد فاز عملیاتی شده است؛ اینکه چه چیزی با چه کیفیتی ساخته میشود و هزینهاش چقدر خواهد بود.»
چشمانداز مواضع ایران و تعاملات لجستیکی در قفقاز جنوبی
ملیکستیان در خصوص واکنش تهران بر این باور است که رویکرد ایران به استمرار تنشها با آمریکا و نحوه اجماعسازی ایروان و تهران در این مقطع بستگی دارد، اما چشمانداز را در مجموع مثبت ارزیابی کرد.
وی تصریح کرد: «با نگاهی به پیشینه تعاملات، ارمنستان و ایران همواره حساسیتهای مناسبات طرف مقابل را مدنظر قرار دادهاند. رویکرد ایران در قبال "مسیر ترامپ" نیز با درک اهمیت راهبردی متقابل ایروان و تهران همراه است. چنانچه روابط ایران و آمریکا به جنگ تمامعیار زمینی کشیده نشود، حتی در سایه یک درگیری فرسایشی، موضع ایران قابل پیشبینی خواهد بود. در صورت بهبود روابط، حتی میتوان انتظار داشت که تهران به دلیل جغرافیای ناهموار جنوب ارمنستان که مسیرهای ترانزیتی ایران را به راحتترین گزینه برای انتقال مصالح تبدیل کرده، بهطور غیرمستقیم در پروژه مشارکت کند.»
وی در ادامه افزود: «بهرهگیری از ظرفیتهای سرزمینی جمهوری آذربایجان برای انتقال تجهیزات به جنوب سیونیک از مسیر نخجوان و زنگلان میتواند بسیار راهگشا باشد. این امر نشان میدهد که ایروان و باکو برای تسریع عملیات نیازمند همکاری هستند.»
این کارشناس ارمنی معتقد است توسعه فرآیندها به دلیل فرمت خاص «مسیر ترامپ» بهعنوان ابتکار مشترک ارمنی-آمریکایی، با تشریفات عینی گره خورده است. طرفین در حال تکمیل پایههای حقوقی توافقات اوت 2025 هستند و سپس فرآیندهایی نظیر تملک اراضی و جذب سرمایهگذاری در دستور کار قرار میگیرد.
ملیکستیان در پایان نتیجهگیری کرد: «اواخر امسال یا اوایل سال آینده میتوان انتظار آغاز رسمی عملیات عمرانی را داشت. سرعت پیشرفت به انتخاب طرح نهایی بستگی دارد؛ هرچه تفاوت با نقشههای مسیریابی شوروی بیشتر باشد، ساختوساز طولانیتر و پرهزینهتر خواهد بود، اما خروجی یک مسیر ترانزیتی مدرنتر است. در مجموع، سال 2029 محتملترین تاریخ برای بهرهبرداری از این شریان به نظر میرسد.»
انتهای پیام/