به گزارش گروه بین الملل خبرگزاری تسنیم، امروز هم در رسانههای ترکیه، باز هم بسیاری از تحلیلگران و روزنامه نگاران این کشور، روی دو موضوع مهم دست گذاشتند: اول، نگرش آکپارتی یا حزب حاکم ترکیه به دوران پسا اردوغان. دوم، فرجام تصمیمات اردوغان درباره نامزدی مجدد و برگزاری انتخابات پیش از موعد.
این موضوعات در شرایطی مورد توجه تحلیلگران، افکار عمومی و فعالان فضای مجازی قرار گرفته که انتقادات گسترده به خاطر بحران اقتصادی، تنگنای معیشت و ناکارآمدی حزب حاکم ترکیه، همچنان ادامه دارد.
تحلیلگران و ناظران سیاسی میگویند: این روزها اردوغان در دفتر مرکزب حزب عدالت و توسعه در آنکارا، با تشکیل یک تیم ویژه، در حال آغاز یک فرآیند جامع تغییر و بازسازی در درون حزب است و علاوه بر حزب، کابینه نیز دچار برخی تغییرات خواهد شد. حزب حاکم قصد دارد، بر اساس گزارشهای میدانی و نظرسنجیهای عمومی، تیمهای قوی خود را برای انتخابات عمومی زودهنگام تشکیل دهد که برای ماه مه 2027 برنامهریزی شده و می خواهد هر چه زودتر، ارتباط خود را با رأیدهندگان تجدید کند.
عبدالقادر سلوی از تحلیلگرانی که رابطه نزدیکی با اردوغان دارد، در تحلیل تازه خود در روزنامه حریت اعلام کرده که برای تصویب نامزدی مجدد اردوغان، او نیاز به حمایت 37 نماینده دیگر دارد و حزب حاکم امیدوار است نمایندگان برخی از احزاب را به سوی خود بکشاند.
این استراتژی کلان چهار مرحلهای شامل گامهای اساسی متعددی است، از بازنگری در سازمانهای محلی و تغییرات کابینه گرفته تا آمادهسازی برای یک کنگره بزرگ و بستههای حمایتی اقتصادی با هدف کاهش بار مشکلات بر دوش اقشار وسیعی از مردم.
بر اساس گزارش مروه قیلیچ از روزنامه جمهوریت چاپ آنکارا، رهبری حزب عدالت و توسعه، با تکیه بر دادههای مطالعات میدانی، معتقد نیست که ورود به روند حساس انتخابات با کادر فعلی درست باشد و باید برخی از کادرهای برجسته، برکنار شوند.
مرحله اول نقشه راه ترسیم شده توسط اردوغان، شامل یک عملیات پاکسازی رادیکال است که قرار است در سازمانهای استانی و منطقهای انجام شود. این طرح شامل برکناری آن دسته از مدیران محلی است که نتوانستهاند به میزان موفقیت مورد انتظار دست یابند، روابط آنها با رأیدهندگان تضعیف شده و اثربخشی آنها در عمل، بهویژه پس از انتخابات محلی 2024، کاهش یافته است.
در این راستا، با هدف بسیج مجدد مردم عادی و به حداکثر رساندن وفاداری حزبی، ساختارهای سازمانی به شکلی کاملاً پویا تبدیل خواهند شد.
تغییر در کابینه
روزنامه قرار گازته چاپ آنکارا نوشته، اردوغان به دنبال اعمال برخی تغییرات در لیست اعضای کابینه است و احتمالاً تا اوایل پاییز سال جاری، دست کم 5 وزیر کابینه کنار گذاشته خواهند شد و هدف از این اقدام، توجه به افکار عمومی ترکیه و گلایههای آنها درباره وزاریی است که عملاً وجهه عمومی آنها تخریب شده و کارآمد نیستند.
شایعاتی که در پشت صحنه پخش شده حاکی از آن است که اردوغان از عملکرد فعلی مدیریت دفتر مرکزی حزب حاکم ناراضی است. انتقاد اصلی او این است که بسیاری از روسای شاخههای استانی حزب عدالت و توسعه، در انجام تحقیقات میدانی برای جلب مجدد رأیدهندگان شکست خوردهاند، هیچ کمکی به بازیابی آرای از دست رفته نکردهاند و از مسائل واقعی پیش روی جامعه جدا ماندهاند.
اردوغان با ادبیاتی کنایی اعلام کرده که برخی از دستیاران اصلی حزبی او، تنها از طریق انتشار پست در فضای مجازی سیاست ورزی میکنند و ارتباط عینی و روزانه با شهروندان ندارند.
آیا نامزد اصلی خود اردوغان است؟
از عمر چلیک سخنگوی حزب عدالت و توسعه گرفته تا دولت باغچلی رهبر حزب حرکت ملی گرا و شریک دولت در ائتلاف جمهور، اعلام کردهاند که نامزد اصلی برای انتخابات پیش رو، کسی نیست مگر رجب طیب اردوغان.
چلیک و رفقای حزبی او بارها این بیان اغراقآمیز را تکرار کردهاند: «اردوغان به نامزدی مجدد نیازی ندارد، این ترکیه است که برای رسیدن به اهداف باشکوه، به او محتاج است».
با این حال، دیروز بلنت آرنچ از چهرههای مشهور موسس حزب عدالت و توسعه و رئیس اسبق پارلمان ترکیه، در یک مصاحبه تلویزیونی اعلام کرد که اردوغان در آخرین لحظات همه را غافلگیر خواهد کرد و فرد دیگری را به عنوان نامزد آکپارتی در انتخابات آتی معرفی می کند.
اغلب رسانهها، محافل سیاسی و تحلیلگران ترکیه معتقدند که اگر اردوغان نامزد نشود، حزب عدالت و توسعه از بین این سه نفر، نامزد نهایی خودش را برخواهد گزید:
1.هاکان فیدان وزیر امور خارجه.
2.سلجوق بیرقدار سازنده پهپادهای بیرقدار و داماد اردوغان.
3.ابراهیم کالین رئیس سرویس اطلاعاتی میت.
اردوغان شخصاً تاکنون درباره نامزدی مجدد در انتخابات آتی اظهارنظر نکرده، اما واقعیت این است که او برای نامزدی مجدد، با دو چالش بزرگ روبروست: اول این که در دو سال اخیر، او همواره در برابر دوربین رسانهها مانند سیاستمداری خسته ظاهر شده که حتی برای سخنرانی و مصاحبه نیز انرژی کافی ندارد.
دوم این که او تاکنون سه بار به عنوان رئیس جمهور انتخاب شده و برای آن که یک بار دیگر و تا سال 2032 بر سر قدرت بماند، باید در پارلمان ترکیه، مسیر پرفراز و نشیب موافقت نمایندگان با «نامزدی استثنایی» را هموار کند.
خانم نورای باباجان از تحلیلگران مشهور ترکیه نیز درباره نامزد نهایی حزب حاکم میگوید: «حزب عدالت و توسعه برای معرفی جایگیزین اردوغان، با مشکلات داخلی مهمی روبروست. حتی اردوغان نیز در برخی از سخنرانی هایش، به شکل غیرمستقیم به بن بست سیاسی کنونی اشاره کرده و خیال او از بابت انتخابات آتی، آسوده نیست. با آن که اردوغان مهمترین رقبای سیاسی خود را عملاً حذف کرده، اما این واقعیت را خیلی خوب میداند که محافظه کاران ترکیه، به روال سابق به راحتی به آکپارتی رای نمیدهند و در صورتی که خود او نامزد نشود، پیروزی برای نفر بعدی نیز به مراتب دشوارتر خواهد بود. با این حال، برخی از چهرههای متنفذ داخل حزب، آشکارا از این موضوع صحبت کردهاند که تعیین نفر دوم حزب، اقدام مهمی است و نباید بیش از این از آن غفلت شود. اما آنها از بیان یک اسم خاص پرهیز میکنند و از این میترسند که فرد مورد نظر، خیلی راحت قربانی شود».
علاوه بر تحلیلگران داخلی ترکیه، بسیاری از تحلیلگران اروپایی نیز وقایع مربوط به حزب عدالت و توسعه و بحث جایگزینی اردوغان را به دقت رصد میکنند.
دیمیتری بچف، یکی از این تحلیلگران است که بارها درباره آکپارتی اظهار نظر کرده است. او میگوید: «آکپارتی از یک ساختار حزبی اولیه، حالا به یک ساختار بسیار شخصیشده حول اردوغان تبدیل شده است. مشکل اصلی آینده این حزب، فقط انتخابات نیست، مسئله این است که آیا حزب میتواند بدون مرکزیت شخص اردوغان ادامه دهد».
در همین حال مارک پیرینی دیگر تحلیلگر اروپایی نیز میگوید: «تمرکز قدرت در ریاستجمهوری ترکیه باعث تضعیف نهادهای میانی شده است. چالش آکپارتی این است که وقتی تصمیمگیری بیش از حد شخصی شود، انتقال قدرت دشوارتر میشود.»
در تحلیلی مشابه، سونر چاغابتای استاد دانشگاه ترکیهای مقیم آمریکا نیز معتقد است که آینده اردوغان به عوامل داخلی، اقتصاد و رقابت سیاسی وابسته است و ساختار قدرت ترکیه همچنان به شدت حول شخص او شکل گرفته است.
در پایان باید گفت: اندیشمندان علوم سیاسی، احزاب را به دو دسته کلی تقسیم میکنند که شامل حزب رهبرمحور (Leader-centered party) و حزب نهادینهشده (Institutionalized party) است. آکپارتی در این تقسیم بندی، به عنوان یک حزب رهبر محور شناخته میشود و در حال حاضر، علاوه بر بحران اقتصادی و انتقاد از ناکارآمدی حزبی، با این چالشهای مهم روبروست: فقدان چهره هم وزن اردوغان، کاهش نقش کادرهای قدیمی، شخصیشدن تصمیمگیری، اختلاف میان نسلهای مختلف حزب و ابهام درباره شبکههای قدرت.
انتهای پیام/