به گزارش گروه بین الملل خبرگزاری تسنیم، در چند ماه گذشته بین مقامات آنکارا و رژیم صهیونیستی، همواره شاهد نوعی از جدل کلامی بودهایم. اما احتمالاً ترکیه نمیتوانست پیشبینی کند که رژیم صهیونیستی حاضر است به سیم آخر بزند و با اقدامی همچون به رسمیت شناختن نسلکشی ارامنه، خصومت را به نقطه اوج برساند.
مقامات ترکیه به تندی به اقدام اخیر رژیم اسرائیل واکنش نشان داده و آن را مصداقی از «سیاسی کردن تاریخ» دانسته و چنین استدلال کردند که این تصمیم با انگیزه سیاسی و با هدف تحت الشعاع قرار دادن انتقادات بینالمللی از اقدامات اسرائیل در غزه گرفته شده است.
همچنین بخش رسانهای نهاد ریاست جمهوری ترکیه، موضع رژیم اسرائیل را مصداق ریاکاری خوانده و این رژیم را به سوء استفاده از تراژدیهای تاریخی برای اهداف سیاسی متهم کرد.
ریاست جمهوری ترکیه معتقد است که اسرائیل به دلیل جنایات در غزه فاقد اعتبار اخلاقی است، مسائل تاریخی نباید سیاسی شوند و رویدادهای دوران عثمانی باید از طریق تحقیقات تاریخی، نه تصمیمات سیاسی، مورد بحث قرار گیرند.
اگر چه اقدام رژیم صهیونیستی در به رسمیت شناختن نسل کشی ارامنه نیاز به تصویب کنست دارد، اما در هر حال، تاثیر نمادین این اقدام، نشان میدهد که علاوه بر اعمال فشار بر ترکیه در شرق مدیترانه و پروندههای قبرس و یونان، در حوزههای دیگر نیز همچنان با رویکردی خصمانه با آنکارا مواجه میشود.
به باور تحلیلگران و ناظران سیاسی، اقدام رژیم صهیونیستی درباره طرح مجدد پرونده کشتار ارامنه در سال 1915 میلادی به دست امپراتوری عثمانی، با این موضوعات، همزمانی معنی داری دارد:
1.تاکید مجدد بسیاری از سیاستمداران ترکیه درباره ضرورت محکوم کردن نسل کشی رژیم اسرائیل در غزه.
2.آغاز روند رسمی عادیسازی روابط آنکارا – ایروان.
3.اختلافات جدی ترکیه و رژیم اسرائیل بر سر مسائل مرتبط با قبرس و شرق مدیترانه.
4.اظهار نگرانی مکرر ترکیه به همکاری آمریکا – قبرس و رژیم اسرائیل.
5.عدم حضور نماینده ترکیه در نشست کمیته صلح غزه در قبرس.
6..برگزاری نشست سران ناتو در آنکارا.
به باور تحلیلگران ترکیه، رژیم صهیونیستی به دنبال آن است که در آستانه برگزاری نشست سران ناتو در آنکارا، دولت اردوغان را در شرایط سخت سیاسی و تبلیغاتی قرار دهد.
ارمنستان چه میگوید؟
واکنشهای دو کشور به اقدام رژیم صهیونیستی، جالب توجه است. جمهوری آذربایجان به عنوان یکی از مهمترین شرکای رژیم صهیونیستی خیلی زود به این اقدام کابینه نتانیاهو واکنش نشان داده و خواهان آن شد که رژیم اسرائیل از این تصمیم بازگردد و روابط بهتری با ترکیه داشته باشد.
از دیگر سو، شاهد موضعگیری آشکاری از سوی نیکول پاشینیان بودیم که به تازگی یک بار دیگر به عنوان نخست وزیر ارمنستان انتخاب شده است.
او گفت: «نیازی نیست که ما به طور مستقیم به این تصمیم اسرائیل پاسخی بدهیم. ولی در مجموع، معتقدیم که به نفع جمهوری ارمنستان است که درگیر موضوع استفاده ابزاری از نسلکشی ارامنه نشود. مایل نیستیم طرح این پرونده، به عنوان یک سلاح مورد استفاده قرار بگیرد. بنابراین، نیازی به پاسخ نمیبینیم.»
به این ترتیب، نخست وزیر ارمنستان، رژیم صهیونیستی را به استفاده ابزاری از پرونده کشتار ارامنه متهم کرد.
ناظران میگویند: ایروان در تلاش است تا دیپلماسی محتاطانهتری با آنکارا و باکو، به ویژه به دلیل تغییر توازن منطقهای پس از جنگ دوم قرهباغ اتخاذ کند.
پژوهشگران سیاست خارجی ترکیه بر این باورند که رژیم صهیونیستی به مدت چند دهه به خاطر برخی همکاریهای نظامی – اطلاعاتی و روابط تجاری با ترکیه، حاضر نبود درباره موضوع نسل کشی ارامنه اظهار نظر کند. اما پس از وخامت روابط، به ویژه پس از جنگ غزه، آنکارا و تل آویو به طور فزایندهای یکدیگر را به عنوان رقبای منطقهای میبینند. لذا تصمیم اخیر را میتوان به عنوان یک نقطه عطف تلقی کرد که منجر به افزایش تنش در معادلات مدیترانه شرقی میشود و بر مسائلی همچون انرژی، مرزهای دریایی، قبرس و اتحادهای منطقهای، اثر منفی میگذارد.
از دید تحلیلگران نزدیک به اردوغان و حزب عدالت و توسعه، اسرائیل در تلاش است تا ترکیه را در سطح بینالمللی تحت فشار قرار دهد و این اقدام بخشی از یک اتحاد منطقهای گستردهتر ضد ترکیه است.
به باور کارشناسان مطالعات امنیتی، مسئله ارامنه یک موضوع فرعی است و منازعه واقعی بین ترکیه و اسرائیل، ریشه در پروندههای سوریه، غزه، نفوذ منطقهای و مدیترانه شرقی دارد.
از دید بسیاری از تحلیلگران غربی، ترکیه در حال تبدیل شدن به یک رقیب استراتژیک برای رژیم اسرائیل است.
موسسه مطالعات امنیت ملی آمریکا، نگرانیهای اسرائیل در مورد نقش منطقهای ترکیه، به ویژه سوریه، مسئله فلسطین و رقابت در شرق مدیترانه را مهم تلقی کرده و مینویسد: «با وجود اختلافات مزبور، رویارویی مستقیم پرهزینه تلقی میشود و هیچ یک از طرفین از درگیری نظامی سود نمیبرند».
تحلیلگران آمریکایی اغلب واشنگتن را به عنوان یک عامل تثبیتکننده احتمالی میبینند و معتقدند که حتی اگر تنش بالا بگیرد، آمریکا موازنه و سازش را برقرار میکند تا اولاً در ناتو مشکل خاصی ایجاد نشود و دوم این که در منطقه استراتژیک شرق مدیترانه، تنش بالا نگیرد.
درباره سناریوهای روابط آتی بین ترکیه و رژیم صهیونیستی، میتوان چنین پیشبینی کرد که در میان مدت، لفاظیهای تند و مناقشات دیپلماتیک ادامه پیدا میکند، اما همچنان شاهد نوعی از رقابت کنترلشده خواهیم بود که در آن، نشانهای از رویارویی مستقیم وجود نخواهد داشت.
با این حال، میتوان به سناریوی دیگری اندیشید که در آن، طرفین بخواهند به شکل موقت، هدفمند و حتی نمادین، تشدید تنش در شرق مدیترانه را به ابزاری برای قدرت نمایی، موازنه و سازش تبدیل کنند.
گروه دیگری از تحلیلگران نیز معتقدند که بر اساس روند و تجارب تاریخی پیشین، سناریوی مبتنی بر عادیسازی تاکتیکی نیز دور از ذهن نیست و علیرغم خصومت فعلی، تاریخ نشان داده که ترکیه و اسرائیل میتوانند روابط خود را بازسازی کنند.
انتهای پیام/