به گزارش خبرگزاری تسنیم از یاسوج، انتشار خبری درباره کسب رتبه 31 آموزشوپرورش کهگیلویهوبویراحمد در ارزیابی 17 شاخص پروژه مهر وزارت آموزشوپرورش، بهجای آنکه به نقطه آغاز پاسخگویی، آسیبشناسی و ارائه برنامه اصلاحی تبدیل شود، با واکنش تند، تکذیب، فرافکنی و در نهایت شکایت از رسانههای منتشرکننده خبر مواجه شده است، رفتاری که اکنون نهتنها اصل رتبه اعلامشده را از دستور افکار عمومی خارج نکرده، بلکه پرسشهای تازهتری درباره نسبت برخی مدیران با شفافیت، نقدپذیری و جایگاه رسانه ایجاد کرده است.
ماجرا از آنجا آغاز شد که خبرگزاری تسنیم در گزارشی مستند به آماری ارائهشده از ارزیابی 17 شاخص پروژه مهر در وزارت آموزشوپرورش، از قرار گرفتن کهگیلویهوبویراحمد در رتبه 31 از میان 32 استان کشور خبر داد؛ رتبهای که اگر درست باشد، برای استانی با انبوه مسائل آموزشی، کمبود زیرساخت، مشکلات فضای آموزشی، ضعف تجهیزات، چالش نیروی انسانی و مطالبات جدی خانوادهها و فرهنگیان، نه یک عدد ساده اداری، بلکه نشانهای هشداردهنده از وضعیت مدیریت آغاز سال تحصیلی و آمادگی مدارس است.
انتظار طبیعی افکار عمومی، فرهنگیان و خانوادهها این بود که ادارهکل آموزشوپرورش استان، در برابر چنین گزارشی با ارائه مستندات روشن، گزارش عملکرد، جدول شاخصها، نقاط ضعف و قوت و برنامه جبرانی وارد میدان شود؛ اما آنچه رخ داد، بیشتر به مدیریت بحران رسانهای شبیه بود تا پاسخگویی نهادی و در واقع آموزشوپرورش استان به جای اقناع افکار عمومی، اصل خبر را هدف گرفت و با طرح ادعاهایی نظیر استفاده رسانهها از نوشتههای غیررسمی و مجعول و نشر اکاذیب، مسیر شکایت قضایی علیه دو رسانه منتشرکننده خبر را در پیش گرفت.
این واکنش در حالی صورت گرفته که شواهد بیرونی، ادعای مجعول بودن اطلاعات منتشرشده را با ابهام جدی روبهرو میکند و کافی است در اخبار رسمی و اظهارات مدیران آموزشوپرورش سایر استانها جستوجویی کوتاه انجام شود تا مشخص شود بخشهایی از همان جدول و ارزیابی مورد استناد، در استانهای دیگر نهتنها تکذیب نشده، بلکه بهعنوان سند موفقیت مورد استفاده مدیران قرار گرفته است.
برای نمونه فرزاد شعبانی، مدیرکل آموزشوپرورش استان البرز در همایش تجلیل از مدیران و پیشکسوتان تعلیم و تربیت این استان، از کسب رتبه هفتم البرز در پروژه مهر سخن گفته است؛ رتبهای که با سند منتشرشده در رسانههای کهگیلویه و بویراحمد مطابقت دارد و از سوی دیگر، فریدون کلبادینژاد، مدیرکل آموزشوپرورش مازندران نیز در اردیبهشتماه از کسب رتبه نخست کشور توسط این استان در پروژه مهر 1404 خبر داده؛ موضوعی که آن هم با اطلاعات منتشرشده همخوانی دارد.
اکنون پرسش ساده اما مهم این است که اگر سند و آمار منتشرشده در کهگیلویه و بویراحمد غیررسمی و مجعول است، چرا رتبههای مندرج در همان چارچوب ارزیابی، در استانهای دیگر با اظهارات رسمی مدیران آموزشوپرورش تطابق دارد؟ چگونه ممکن است یک سند وقتی رتبههای برتر مازندران و البرز را نشان میدهد، مبنای افتخار و اطلاعرسانی باشد، اما وقتی به رتبه 31 کهگیلویه و بویراحمد میرسد، ناگهان مجعول و غیررسمی خوانده شود؟
ابعاد موضوع زمانی جدیتر میشود که دو نفر از نیروهای آموزشوپرورش کهگیلویه و بویراحمد که در گذشته نهچندان دور مسئولیت پروژه مهر را برعهده داشتهاند، پس از شکایت آموزشوپرورش، خبر منتشرشده را با استدلالهای منطقی و مستند تأیید کردهاند و این تأیید از درون بدنه آموزشوپرورش، وزن انتقادات را افزایش داده و کار را از سطح یک اختلاف رسانهای به سطح یک مسئله مدیریتی و نهادی ارتقا داده است و در واقع باید گفت که وقتی کسانی که خود سابقه مسئولیت در پروژه مهر داشتهاند، اصل گزارش را قابل دفاع میدانند، دیگر نمیتوان با برچسبزنی به رسانهها، صورت مسئله را پاک کرد.
رفتار اخیر آموزشوپرورش استان از این جهت نیز قابل تأمل است که رئیسجمهور و استاندار کهگیلویه و بویراحمد بارها بر پرهیز مدیران از شکایت علیه رسانهها و ضرورت پاسخگویی، تعامل و تحمل نقد تأکید کردهاند.
وقتی در عالیترین سطوح مدیریتی کشور و استان، رسانه بهعنوان بازوی نظارت عمومی و مطالبهگری شناخته میشود، شکایت از رسانهها بهدلیل انتشار یک گزارش مستند، چه نسبتی با این رویکرد دارد؟ آیا مدیران دستگاههای اجرایی مجازند هرگاه از محتوای یک گزارش خوششان نیامد، بهجای ارائه سند متقابل، خبرنگاران را به راهروهای دادگستری بکشانند؟
در این میان، ادعایی که درباره اظهارات رئیس روابط عمومی آموزشوپرورش استان مطرح شده، در صورت صحت، بسیار نگرانکنندهتر از اصل شکایت است. گفته شده وی اعلام کرده است که میدانیم در نهایت این پرونده چیزی دستگیرمان نمیشود، اما میخواهیم این دو رسانه را با کشیدن به راهروهای دادگستری اذیت کنیم. که اگر چنین سخنی واقعاً بیان شده باشد، موضوع دیگر صرفاً اختلاف میان یک دستگاه اجرایی و رسانه نیست، بلکه بحث سوءاستفاده از فرآیند قضایی برای فشار روانی، فرسایش حرفهای و تنبیه رسانهها مطرح میشود؛ مسئلهای که هم شأن دستگاه تعلیم و تربیت را مخدوش میکند و هم دستگاه قضایی را ناخواسته درگیر پروندههایی میکند که هدف آن نه احقاق حق، بلکه ایجاد هزینه برای خبرنگار است.
آموزشوپرورش، نهادی فرهنگی و تربیتی است و انتظار از چنین نهادی بیش از سایر دستگاههاست و دستگاهی که مأمور تربیت نسل آینده، آموزش قانونمداری، اخلاق، گفتوگو و حقیقتجویی است، نمیتواند در برابر نقد رسانهای، نخستین واکنشش شکایت و تهدید باشد و اگر دانشآموزان باید پرسشگر، نقاد، مسئولیتپذیر و اهل گفتوگو تربیت شوند، مدیران آموزشوپرورش نیز باید در عمل نشان دهند که از پرسش، نقد و مطالبهگری نمیهراسند.
اکنون چند پرسش جدی پیش روی ادارهکل آموزشوپرورش کهگیلویه و بویراحمد قرار دارد؛ پرسشهایی که پاسخ به آنها از شکایت قضایی مهمتر است. نخست اینکه اگر رتبه 31 اعلامشده نادرست است، رتبه واقعی استان در ارزیابی پروژه مهر چند بوده و مستند رسمی آن کجاست؟ دوم اینکه اگر سند منتشرشده جعلی است، چرا محتوای آن با اظهارات مدیران کل استانهای دیگر درباره رتبههای خودشان همخوانی دارد؟ سوم اینکه آموزشوپرورش استان دقیقاً کدام بخش از خبر منتشرشده را خلاف واقع میداند و چرا تاکنون بهصورت شفاف، جزئیات فنی و آماری آن را منتشر نکرده است؟ چهارم اینکه آیا شکایت از رسانهها با توصیههای مکرر مسئولان ارشد کشور و استان مبنی بر پرهیز از برخورد قضایی با رسانهها سازگار است؟ و پنجم اینکه اگر ثابت شود شکایت صرفاً برای ایجاد فشار و اذیت خبرنگاران مطرح شده، چه کسی مسئول جبران خسارت مادی، روانی و حرفهای واردشده به رسانهها خواهد بود؟
نکته قابل توجه این است که رسانهها در چنین پروندههایی مطالبه شخصی ندارند. مطالبه اصلی، حق مردم برای دانستن است و مردم حق دارند بدانند وضعیت آمادگی مدارس استان در آغاز سال تحصیلی چگونه ارزیابی شده است و فرهنگیان حق دارند بدانند ضعفها در کدام بخشها بوده است. خانوادهها حق دارند بدانند فرزندانشان در چه شرایطی وارد مدارس میشوند و دانشآموزان حق دارند از مدیریتی بهرهمند شوند که به جای پنهان کردن ضعفها، برای رفع آنها برنامه داشته باشد.
از سوی دیگر، اگر آموزشوپرورش استان واقعاً به عملکرد خود اطمینان دارد، بهترین راه دفاع از خود، انتشار عمومی مستندات، گزارش ارزیابی، جدول شاخصها و برنامه اصلاحی است و هیچ پاسخی قانعکنندهتر از شفافیت نیست. تکذیب کلی، برچسب مجعول، شکایت قضایی و فشار رسانهای، نه رتبه استان را بهبود میبخشد و نه اعتماد عمومی را ترمیم میکند. اتفاقاً چنین رفتارهایی معمولاً این تصور را تقویت میکند که مدیران بهجای مواجهه با واقعیت، در پی خاموش کردن صدای منتقدان هستند.
تجربه نشان داده است هر جا رسانهها بهدرستی نقد کردهاند و مدیران بهجای برخورد، مسیر اصلاح را پذیرفتهاند، نتیجه به نفع مردم تمام شده است و اما هر جا نقد رسانهای با شکایت، تهدید و پروندهسازی پاسخ داده شده، هم اعتماد عمومی آسیب دیده و هم ضعف مدیریتی پنهان نمانده است و در عصر گردش آزاد اطلاعات، دیگر نمیتوان با انکار، رتبهها را تغییر داد یا با تهدید، پرسشها را بیپاسخ گذاشت.
امروز مسئله اصلی این نیست که کدام رسانه خبر رتبه 31 را منتشر کرده است؛ مسئله اصلی این است که چرا آموزشوپرورش کهگیلویه و بویراحمد باید در چنین جایگاهی قرار گیرد و برای خروج از آن چه برنامهای دارد. اگر رتبه اعلامشده درست است، مدیران باید مسئولیت بپذیرند و برنامه اصلاحی بدهند و اگر نادرست است، باید سند معتبر و قابل راستیآزمایی منتشر کنند و اما در هیچیک از این دو حالت، کشاندن رسانهها به دادگاه پاسخ مناسبی به افکار عمومی نیست.
دستگاه قضایی استان نیز در برابر چنین پروندههایی نقشی مهم دارد. اگر شکایتی با هدف احقاق حق و مقابله با نشر اکاذیب واقعی مطرح شود، مسیر قانونی روشن است؛ اما اگر شکایت، آنگونه که ادعا شده، با هدف اذیت کردن رسانهها و ایجاد هزینه برای خبرنگاران باشد، باید با حساسیت بیشتری بررسی شود تا دستگاه قضا به ابزار فشار اداری علیه رسانهها تبدیل نشود و خبرنگاری که با استناد به اسناد و شواهد قابل بررسی، موضوعی مرتبط با منافع عمومی را منتشر میکند، نباید به جای پاسخ، با تهدید و شکایت مواجه شود.
اکنون افکار عمومی منتظر است آموزشوپرورش کهگیلویه و بویراحمد به جای ادامه مسیر شکایت، یکبار برای همیشه گزارش رسمی، مستند و قابل ارزیابی خود را درباره پروژه مهر منتشر کند و مردم میخواهند بدانند رتبه واقعی استان چیست، ضعفها کجاست، چه کسانی مسئول بودهاند و برای جبران عقبماندگی چه اقداماتی انجام خواهد شد و پاسخ به این پرسشها نه در دادسرا، بلکه در اتاق شیشهای شفافیت و پاسخگویی پیدا میشود.
رتبه 31 پروژه مهر، اگرچه برای آموزشوپرورش استان تلخ است، اما میتواند فرصتی برای اصلاح باشد؛ مشروط بر اینکه مدیران به جای جنگیدن با آینه، تصویر را اصلاح کنند و رسانه آینه است که اگر چهره مدیریت آموزشی استان در این آینه مطلوب دیده نمیشود، شکستن آینه مشکلی را حل نخواهد کرد.
انتهای پیام/