به گزارش خبرگزاری تسنیم از خرمآباد، پیش از آنکه چهلمنبر با نام عاشورا شناخته شود، در فرهنگ ایران، نور جایگاهی فراتر از روشنایی داشت. آتش زبانی بود برای سخن گفتن با جهان نادیدنی.
شعله تنها نمیسوخت؛ شهادت میداد که تاریکی هر اندازه گسترده باشد توان خاموشکردن میل انسان به روشنایی را ندارد. در کنار این باور سنت حرکت میان مکانهای مقدس، نذر کردن، پیمودن مسیرهای آیینی و سکوت در برابر امر قدسی نیز در فرهنگ ایران جایگاهی دیرینه داشت.
چهلمنبر هرچند در فرهنگ عاشورایی معنا یافتهاست، اما بخشی از عناصر آن مانند روشنکردن شمع، حرکت آیینی میان مکانهای مقدس و تقدس عدد چهل، ریشه در سنتهای بسیار کهن ایران دارد.
در میان همه اعداد چهل جایگاهی دیگر داشت. چهل، عدد عبور بود؛ عدد رسیدن، پختگی و دگرگونی. گویی انسان، برای آنکه به مرحلهای تازه برسد، باید چهل گام برمیداشت، چهل روز صبر میکرد یا چهل بار چیزی را تکرار میکرد. چهلمنبر نیز از همین جهان نمادین زاده شد و مقصدش تنها چهل خانه یا چهل سقاخانه نبود، بلکه عبور از ظاهر به معنا بود.
بهگفته مجتبی رومانی، رئیس بنیاد ایرانشناسی شعبه لرستان، این آیین به بخشی از هویت فرهنگی و اجتماعی مردم این استان تبدیل شده و هر سال در عصر تاسوعا و شب عاشورا خود را در شعلههای شمعها آشکار میکند.
او در تشریح ابعاد نمادین این سنت، به جایگاه عدد چهل در فرهنگ ایرانی و اسلامی اشاره میکند. از اربعین حسینی تا چلهنشینی عارفان، از چهل شب مناجات حضرت موسی تا دهها نمونه دیگر در سنتهای دینی و عرفانی، عدد چهل همواره نماد بلوغ، تکامل و رسیدن به مرتبهای تازه از آگاهی معنوی بودهاست.
در بروجرد، صوفیون، رازان، قدقون، جعفری، حافظیه و یخچال هر کدام بخشی از جغرافیای چهلمنبرند و سوگواری با حضور همزمان زنان و مردان در این آیین در تجربهای جمعی و مشترک است
رومانی یادآور میشود که رسم روشنکردن نخستین شمع در خانه تاریخی آقا و آخرین شمع در امامزاده شاهزاده ابوالحسن، به این آیین هویتی ویژه بخشیده است.
بهگفته او در فرهنگ محلی بروجرد، کسانی که معتقدند حاجت خود را از این آیین گرفتهاند، سال بعد بهجای چهل شمع، 41 شمع روشن میکنند که در میان مردم به 41 منبر شهرت یافتهاست.
در خرمآباد نیز آیین چهلمنبر بیش از هر نقطهای با محله تاریخی باغ دختران گره خوردهاست. در باور عمومی مردم خرمآباد، این حرکت نمادی از دشواریهایی است که حضرت زینب و کاروان اسرای کربلا پس از عاشورا متحمل شدند.
بهگفته رئیس بنیاد ایرانشناسی شعبه لرستان ثبت چهلمنبر در فهرست میراث معنوی کشور، تأییدی بر ارزش تاریخی و فرهنگی این سنت دیرینه است.
آیین چهلمنبر، یکی از رازآلودترین و زنانهترین جلوههای سوگواری در لرستان است. این آیین بیش از آنکه نمایش بیرونی اندوه باشد، خلوتی است درونی با درد، نذر، و آرزو.
انتهای پیام/ 644