به گزارش خبرگزاری تسنیم از ایلام، عاشورا را نه در قالب یک مرثیه، که در ترازوی یک «نظریهی تمدنی» باید سنجید. آنچه در دهم محرم سال 61 هجری در سرزمین کربلا روی داد، یک مانور نظامی نبود، بلکه «مانور معنا» بود. معناهایی که مرزهای زمان را درنوردید و امروز، در مختصات جغرافیای سیاسی غرب آسیا، به عنوان مبنای نظری قدرت بازدارندگی جمهوری اسلامی ایران خود را بازتولید میکند.
در این نوشتار، از منظر عاشورا به معماری بازدارندگی ایران مینگریم؛ معماریی که در آن موشک و ایمان، در یک نقطه به هم میرسند: نقطه «هزینهسازی برای دشمن».
بازدارندگی به سبک کربلا؛ اقلیت عددی، اکثریت راهبردی
در دانش روابط بینالملل بازدارندگی یعنی ایجاد ترس از هزینهها، اما در مکتب عاشورا بازدارندگی به مراتب فراتر میرود، یعنی «ناممکن کردن پیروزی دشمن» حتی پیش از آغاز نبرد. حضرت اباعبدالله(ع) با 72 یار در برابر سپاهی صدها هزار نفری، نه با محاسبه نسبت نیرو که با محاسبه «نسبت حقیقت» وارد میدان شد. نتیجه؟ دشمن در کربلا «پیروز» شد، اما «هزینهای» پرداخت که تا ابد او را بازداشت؛ هزینهای به نام «افشای ماهیت»، «سقوط مشروعیت» و «شکست در افکار عمومی تاریخ».
این دقیقاً همان نظریه بومی بازدارندگی ایران است: بازدارندگی نه با تعداد کلاهکها که با «عمق راهبردی اعتقادی» تعریف میشود. وقتی فرماندهان ایرانی میگویند «ما به دنبال جنگ نیستیم، اما از آن نمیهراسیم»، در واقع بیانیه عاشورایی «هیهات منا الذله» را تکرار میکنند؛ بیانیهای که هرگونه تعرض به خاک و اصول ایران را با «پاسخهای فراتر از تصور» گره میزند.
سه رکن عاشورایی قدرت بازدارندگی ایران
آنچه بازدارندگی ایران را از الگوهای غربی متمایز میکند، سه مؤلفهی برخاسته از عاشوراست.
اول: «زمان» به نفع جبهه حق. عاشورا نشان داد که اگر نبرد را در «گستره تاریخ» تعریف کنی، تنگنای زمانی دشمن تو را نمیبندد. ایران نیز با راهبرد «صبر راهبردی» و «پاسخ موجل اما قاطع»، دشمن را در تونل زمان انتظار، فرسایشی میکند.
دوم: «افکار عمومی» میدان نبرد اصلی است. در کربلا، زنان اهلبیت(ع) با افشاگری، پیروزی نظامی دشمن را به شکستی جبرانناپذیر تبدیل کردند. جمهوری اسلامی امروز نیز در میدان روایتسازی رسانهای و دیپلماسی عمومی، با تکیه بر گفتمان مقاومت، بازدارندگی نرم خود را به سطحی رسانده که دشمن از «هزینههای بینالمللی تعرض» پیشاپیش میهراسد.
سوم: «اتحاد جبهه مقاومت» به مثابه توسعه میدان بازدارندگی. عاشورا، یک تنه نبود؛ یاران معدودی بودند که با ایمان جمعی، هیبت کفر را شکستند. امروز نیز محور مقاومت از لبنان تا یمن، با الهام از همین روحیه، «حوزه بازدارندگی» ایران را از مرزهای جغرافیایی فراتر برده و آن را به یک «منطقه امنیت مشترک اعتقادی» بدل کرده است.
عاشورا؛ پایان هژمونی تهدید
غرب در نظریههای خود، بازدارندگی را با «بمب اتم» معنا میکند، اما ایران به ما اثبات کرد که میتوان با «بمب ایمان» و «موشک اراده»، هژمونی تهدید را برهم زد. عاشورا بزرگترین درس راهبردی این سرزمین است: قدرت راستین، آن نیست که دشمن را از «حمله» بازدارد؛ بلکه آن است که او را از «حتی فکر حمله» بازدارد و این دقیقاً همان سطح از بازدارندگی است که ایران امروز با اتکا به میراث کربلا به آن دست یافته است.
عاشورا برای ایران امروز، نه یک سوگواری کهنه که یک سند راهبردی زنده است؛ سندی که هر سال در محرم، مرور آن هم تهدیدها را بازتعریف میکند و هم ظرفیتهای بازدارندگی را به روز. ایران قوی، ایران عاشورایی است؛ ایران بازدارنده از سنگر ایمان.
رضا میرزاد - دکتری اندیشه سیاسی
انتهای پیام/180/