به گزارش خبرنگار اقتصادی خبرگزاری تسنیم، رشد پایه پولی در پایان سال 1404 به سطحی کمسابقه رسید؛ بهطوری که تازهترین آمارها نشان میدهد پایه پولی در این سال حدود 61.5 درصد افزایش یافته است؛ رقمی که در مقایسه با رشد 24.5 درصدی سال 1403، جهشی قابل توجه را نشان میدهد و میتواند زنگ هشدار تازهای برای تشدید فشارهای تورمی در اقتصاد باشد.
بررسی جزئیات این آمار نشان میدهد همزمان با افزایش پایه پولی، حجم اسکناس و مسکوک در جریان نیز در سال 1404 با رشد 63.7 درصدی همراه بوده است؛ موضوعی که بیانگر افزایش نقدینگی در دست مردم و رشد تقاضای پول در اقتصاد است.
جهش پایه پولی معمولاً از محل عواملی همچون افزایش بدهی دولت به بانک مرکزی، رشد خالص داراییهای خارجی بانک مرکزی و همچنین فشارهای ناشی از کسری بودجه شکل میگیرد.
تداوم این روند میتواند در ماههای آینده بر نرخ تورم، قیمت کالاها و سطح عمومی معیشت خانوارها اثرگذار باشد.
مقایسه روند دو سال اخیر نشان میدهد سرعت رشد متغیرهای پولی در سال 1404 بیش از دو برابر سال قبل شده است؛ مسئلهای که از تغییر جهت سیاستهای پولی و مالی یا افزایش فشارهای بودجهای حکایت دارد.
رشد 92 درصدی خالص دارایی خارجی بانک مرکزی
بررسی تازهترین آمارهای پولی و اعتباری در پایان اسفند 1404 نشان میدهد در حالی که خالص داراییهای خارجی بانک مرکزی با جهشی 92 درصدی به 614 هزار میلیارد تومان رسیده، روند بدهی بانکها به بانک مرکزی معکوس شده و مطالبات بانک مرکزی از شبکه بانکی با افت 44 درصدی همراه بوده است؛ تحولاتی که میتواند نشانهای از تغییر ترکیب عوامل موثر بر رشد پایه پولی باشد.
بررسی مانده متغیرهای عمده پولی و اعتباری در پایان اسفند 1404، از تغییرات قابل توجه در اجزای تشکیلدهنده پایه پولی حکایت دارد؛ تغییراتی که نشان میدهد موتور رشد نقدینگی و پایه پولی در سال گذشته تا حدی از محل داراییهای خارجی بانک مرکزی تقویت شده و در مقابل، فشار ناشی از اضافهبرداشت بانکها کاهش یافته است.
بر اساس این آمار، خالص داراییهای خارجی بانک مرکزی در پایان سال 1404 به 6141 هزار میلیارد تومان (همت) رسیده که نسبت به مدت مشابه سال قبل 92 درصد رشد داشته است. همچنین نرخ رشد این متغیر در پایان سال 1404 حدود 72 درصد ثبت شده؛ رقمی که نشاندهنده سهم بالای این جزء در افزایش ترازنامه بانک مرکزی است.
خالص دارایی خارجی بانک مرکزی یکی از مهمترین اجزای پایه پولی محسوب میشود و افزایش آن معمولاً به معنای رشد منابع ارزی یا تغییرات ارزش داراییهای خارجی بانک مرکزی است. در شرایط اقتصادی ایران، رشد این متغیر میتواند تحت تاثیر افزایش نرخ تسعیر ارز، دسترسی به منابع بلوکهشده یا تغییرات در ذخایر ارزی باشد.
در بخش دیگری از این گزارش، خالص مطالبات بانک مرکزی از بخش دولتی در پایان سال 1404 معادل 13.5 درصد رشد داشته است؛ این در حالی است که این شاخص در پایان سال 1403 رشد منفی 98 درصدی را تجربه کرده بود. این چرخش معنادار میتواند نشانه افزایش مجدد اتکای دولت به منابع بانک مرکزی یا تغییر در ساختار بدهیهای دولت باشد.
در مقابل، مطالبات بانک مرکزی از بانکها در پایان سال 1404 با رشد منفی 44 درصدی مواجه شده است؛ در حالی که این شاخص در پایان سال 1403 رشد مثبت 51 درصدی داشت. این کاهش را میتوان به معنای افت اضافهبرداشت بانکها، بهبود مدیریت نقدینگی در شبکه بانکی یا تغییر سیاستهای کنترلی بانک مرکزی ارزیابی کرد.
کاهش بدهی بانکها به بانک مرکزی از منظر سیاست پولی یک سیگنال مثبت تلقی میشود؛ زیرا در سالهای گذشته یکی از عوامل اصلی رشد پایه پولی، استقراض بانکها از منابع بانک مرکزی بود که فشار تورمی قابل توجهی ایجاد میکرد.
بر اساس این دادهها، پایه پولی در پایان سال 1404 به 2195 همت رسیده است. با توجه به رشد بالای خالص داراییهای خارجی و افزایش مطالبات از دولت، به نظر میرسد ترکیب رشد پایه پولی در سال گذشته نسبت به سالهای قبل تغییر کرده و سهم عوامل بیرونی و مالی دولت نسبت به بدهی بانکها پررنگتر شده است.
انتهای پیام/