دکتر فرزانه حکیمزاده، مدیر گروه تاریخ جامعة الزهرا(س)، در گفتوگو با خبرنگار حوزه و روحانیت خبرگزاری تسنیم، در قالب چهارمین اپیزود از حسینیه مقاومت با موضوع روایت زنانه از مقاومت، به بررسی الگوی مقاومت با تأسی از حضرت زینب کبری(س) و تأثیر آن بر تداوم نهضت پرداخت و گفت: در صدر اسلام سه بانوی اثرگذار در جریان نهضت اسلامی داریم که تاریخساز شدهاند؛ اولین بانو حضرت خدیجه(س) است که حتی پیش از ازدواج با پیامبر(ص) از نظر موقعیت اجتماعی، اخلاق، عفاف، جمال، کمال، بینش و بصیرت و... برترین بانوی قریش بود و این مورد تأیید اهل سنت هم هست.
وی تصریح کرد: ایشان باسواد و باخبر نسبت به کتب آسمانی پیشین بود از این رو پیش از ازدواج نسبت به پیامبر اسلام(ص) و آینده ایشان شناخت داشت و بر اساس معیارهایی چون حسن خلق، شرافت نسب، امانتداری و صداقت ایشان را به همسری برگزید که همین ملاکها به تنهایی حاکی از معرفت و عظمت اخلاقی و بصیرتی ایشان است؛ بماند که بعد از ازدواج نیز چه قبل از بعثت و چه پس از آن مجاهدتهای کمنظیری برای آن حضرت و اعتلای اسلام داشت.
استاد حوزه علمیه از حضرت زهرا(س) به عنوان دومین بانوی اثرگذار تاریخ اسلام نام برد و افزود: در شرایط حساسی که بسیاری از مردان صحابه، وظیفه خود را در حمایت از ولایت تشخیص ندادند، ایشان با بصیرت کامل به صحنه آمد و تا امروز هم اگر ما حجت برایمان تمام شده و میدانیم حق و باطل چیست، به خاطر مجاهدتهای آن حضرت است.
امامت امام حسین(ع)؛ سرآغاز جلوه شخصیت حضرت زینب
حکیم زاده حضرت زینب(س) را سومین بانوی شاخص صدر اسلام معرفی و اظهار کرد: جلوه اصلی شخصیت ایشان از شروع امامت امام حسین(ع)، بروز کرد؛ در شرایطی که امام میخواست به کربلا برود و از ایشان دعوت به همراهی کرد، در حالی که همسر ایشان در پاسخ، شروع به موعظم امام (که باید امرش مطاع باشد) کرد، حضرت زینب با اینکه میدانست این سفر بیبازگشت است، بدون تردید دعوت برادر را لبیک و به همراه دو فرزندش عازم شد.
.
وی این اقدام را نشانه معرفت و امامشناسی برتر آن حضرت دانست و گفت: از سوی دیگر نفس چنین دعوتی از حضرت زینب و بعد نقشآفرینی ایشان در به ثمر رساندن و ماندگاری نهضت حسینی، در نگاه کلان، جایگاه زن در منظومه هستی و تقدیرات الهی را تبیین میکند.
چرا عالمه غیرمعلمه؟
مدیر گروه تاریخ جامعة الزهرا(س) با اشاره به خطاب امام سجاد(ع) به حضرت زینب(س) که ایشان را عالمه غیرمعلمه خواندند، ابراز کرد: وقتی کسی میخواهد تصمیم مهمی بگیرد، نیازمند فهم و بینش دقیق است؛ از آنجاکه حضرت زینب(س) علم لازم برای درک و تشخیص وظیفهاش را نه از بشر که از امام و نور الهی داشت، امام سجاد(ع) او را عالمه غیرمعلمه (کسی که بشر عادی معلم او نبوده است) خواندند.
زیرسؤال بردن دشمن در دل اسارت
حکیم زاده خاطرنشان کرد: حضرت زینب(س) با اینکه در آن شرایط رعب و خفقان دروازه کوفه، میتوانست به راحتی سکوت کند و در امان باشد، شجاعانه سخنانی ایراد کرد و ضمن تبیین حق و باطل، بدون هیچ واهمهای کار یزیدیان را زیر سؤال برد چراکه نگاهش به واقعه عاشورا فرامادی بود و میدانست که این نهضت برای بیداری مردم بوده است پس نباید سکوت کرد و مردم را در جهلشان باقی گذارد.
وی در تبیین نقش مدیریتی حضرت زینب(س) گفت: ایشان در واقع سپر بلای امام سجاد(ع) بود زیرا ایشان نباید مطرح میشدند که دشمن متوجه جانشینی امام حسین(ع) شود بنابراین با سفارش امام حسین(ع)، با وجود امام معصوم، حضرت زینب(س) قافلهسالار کاروان بازماندگان عاشورا شد؛ اما با اینکه خودش به اسارت رفته و ظاهرا در جایگاه ضعف و مغلوب بودن قرار گرفته بود، به گونهای عمل کرد که در حقیقت دشمن، اسیر خاندان اهل بیت(ع) شد.
استاد حوزه علمیه افزود: حضرت زینب(س) با روحیه حماسی و عزتمندی که داشت، ویژگیهای دشمن را برای مردم تبیین کرد؛ اینکه اگر برای زندگی چندروزه دنیا و درهم و دینار به دنبال هر کسی راه بیفتند، حتی اگر ظاهرا پیروز هم بشوند، خوار خواهند بود و بدبختی و مصیبت واقعی این است. بر این اساس، ایشان احساس قدرت و سربلندی داشت چون هم خود و هم عزیزانش به تکلیفشان عمل کرده بودند و این پیروزی حقیقی بود؛ امروز هم ما با همین معیار قرآنی نهضت اسلامی را در مقابل مستکبرانی چون آمریکا و اسرائیل پیش میبریم.
جامع صبر و مقاومت
حکیم زاده درباره مدیریت بحران حضرت زینب از عصر عاشورا به بعد در عین ایفای نقش مادری برای اطفال یتیم، پناه کاروان بودن، کاروانسالاری، روایتگری و ... و جمع میان صبر و مقاومت به عنوان یک بانو گفت: ایشان به تمام معنا تجلی آیات صبر در قرآن است؛ چنانکه قرآن فرمود صابرین در مواجهه با مصیبتها توجه دارند که نه آنها در این دنیا ماندنی هستند و نه خود دنیا؛ همه از خداییم و به سوی او برمیگردیم؛ صبری که خدا به صابرین بشارت میدهد با این دیدگاه است، نه صبر از روی اجبار و ناچاری.
وی یادآور شد: کسی همچون حضرت زینب(س) که از بالاترین بینش توحیدی برخوردار است، همه جهان را از آن خدا میبیند و مالکیتی برای خود قائل نیست؛ از این رو با وجود از دست دادن همه عزیزان و بار سنگین داغها، صبر جمیل دارد. از طرفی باتوجه به اینکه ذکر و ارتباط با خدا صبر انسان را افزایش میدهد، میتوان گفت حضرت زینب این صبر را از اعمال صالح و ارتباط مستمری که در زندگی با خدا داشته(مانند اینکه حتی شب یازدهم محرم نماز شب را ترک نکرد)، وام گرفته است.
مدیریت عاطفی حضرت به عنوان یک بانو
مدیر گروه تاریخ جامعة الزهرا(س) درباره مدیریت عاطفی حضرت به عنوان یک بانو تصریح کرد: حضرت زینب(س) به بهترین نحو ممکن از عاطفه در مدیریت صحنه استفاده کرد؛ لحظهای که امام حسین(ع) بر سر پیکر علی اکبر حاضر و بسیار متأثر شد، حضرت زینب(س) با درک شرایط ایشان، شروع به عزاداری کرد تا امام را از پیکر جدا کند و دشمن شکستن او را نبیند؛ در طول مسیر اسارت هم وقتی سایر خانمها یا بچهها بیتابی میکردند، با صحبت و شنیدنشان آنها را آرام میکرد.
حکیم زاده افزود: در دربار ابن زیاد نیز وقتی دستور قتل امام سجاد(ع) صادر شد، حضرت زینب(س) به او نهیب زد تو که همه کسانم را کُشتی، اگر میخواهی این برادرزاده را هم بکشی، باید اول مرا بکشی؛ به این ترتیب ابن زیاد با مشورت اطرافیانش از قتل امام منصرف شد؛ در مجموع این عاطفه عجین با روح مدیریت حماسی هم سبب حفظ اعضای کاروان و هم ادامه مسیر نهضت شد.
عفاف و حجاب از پایههای مهم کنشگری و اثرگذاری حضرت زینب
وی با اشاره به نقشآفرینی اجتماعی قوی و اثرگذار حضرت زینب (از مدیریت بحران تا پیامرسانی به عنوان اولین راوی و انجام تمام آنچه برای ماندگاری نهضت لازم بود)، در عین حفظ حدود و رعایت احکام شرعی گفت: برخلاف اینکه میگویند حجاب باعث دور کردن زن از جامعه است، اصولا عفاف و حجاب برای حضور و نقشآفرینی اجتماعی زن است تا به عنوان یک انسان، فکر و اندیشهاش مورد توجه قرار گیرد نه ظاهرش. وگرنه در محیط خانه و حضور محارم چه لزومی دارد زن پوشش کامل داشته باشد؟
استاد حوزه علمیه، صلاح و سداد، معنویت، تعادل رفتاری انسانها، ثبات خانواده و... را از برکات رعایت عفاف و حجاب توسط بانوان برشمرد و افزود: اگر این حدود رعایت شود، بسیاری از اهداف شیاطین در فسادانگیزی پیشگیری میشود. یکی از پایههای مهم کنشگریهای حضرت زینب(س) و اثرگذاری ایشان، قطعا همین عفاف و حجاب ایشان بوده است؛ چنانکه آخرین سفارش امام حسین(ع) به بانوان حرم نیز همین پوشیدن لباسهای بلند و محکم برای حفظ حجابشان حین اسارت بود.
بانوان ما به تأسی از حضرت زینب میدانداری میکنند
حکیمزاده در توضیح نقش زنان در وقایع یک سال اخیر ایران اسلامی و به ویژه بعثت مردم گفت: این حضور، برخاسته از فهم و بصیرت است؛ زن و مرد میدانند باید مقابل دشمن مقاومت کرد که میروند؛ در این بین زنان نیز با درس عملی که از عملکرد حضرت زینب(س) گرفتهاند، آسایش، ظواهر و تجملات را کنار نهاده و به خوبی میدانداری میکنند که این برای همسران و فرزندانشان الگو است و آنان را هم به میدان میکشاند.
وی با بیان اینکه این حضور پررنگ بانوان، ناشی از خصوصیات آنان نیز هست، خاطرنشان کرد: بانوان از حیث روانشناسی، هم تأثیرپذیرتر هستند و هم تأثیرگذارتر؛ اینکه تأکید میشود اگر زن اصلاح شود، جامعه اصلاح میشود، با توجه به همین اصل روانشناسی است؛ به عنوان مثال وقتی مادر برای موضوعی همچون شهادت رهبر معظم انقلاب مدام ناراحت و متأثر باشد، اهل خانه نیز خواهناخواه تحت تأثیر قرار گرفته و به اهمیت واقعه پی میبرند.
مدیر گروه تاریخ جامعة الزهرا(س) با تأکید براینکه بانوان عواطف جامعه را به سمت و سوی درست جهتدهی میکنند، افزود: قرآن باتوجه به فطرت کمالجوی انسان، راه رشد و کمال را با معرفی الگوهایی چون پیامبراکرم(ص) و اهل بیت ایشان به او نشان داده است.
گفتنی است، فیلم کامل سخنان دکتر حکیمزاده را میتوانید در آپارات مشاهده کنید.
خبرنگار: زهرا شریعتی
انتهای پیام/