به گزارش خبرنگار اقتصادی خبرگزاری تسنیم, در حالی که رتبه ایران در میانگین سالهای تحصیلی در سطح جهانی امیدوارکننده است، اما شکاف عمیق میان «دانشآموختگان» و «نیازهای بازار کار»، منجر به بحرانی شده است که در آن فارغالتحصیلان متعددی با وجود داشتن مدرک، توان تصدی شغل را ندارند.
رئیس سازمان آموزش فنی و حرفهای کشور با اشاره به این چالش، ضرورت تغییر رویکرد از «آموزشهای سنتی» به «مهارتهای نوین و فناورانه» را برای نجات اقتصاد کشور عنوان کرد.
یکی از تکاندهندهترین آمارهای ارائهشده توسط غلامحسین محمدی,رئیس سازمان آموزش فنی و حرفهای، مربوط به مقایسه وضعیت ایران در میان 136کشور جهان است. در حالی که ایران در شاخص «میانگین سالهای تحصیلی» رتبه 61را دارد (که نشاندهنده علاقه و تلاش نسل جوان برای تحصیل است)، اما در زمینه «مهارتهای دانشآموختگان»، متأسفانه در زمره 6کشور آخر جهان قرار گرفته است.
این آمار به صراحت نشان میدهد که نظام آموزشی کشور با یک «بحران کارایی» روبروست؛ جایی که جوانان سالها در کلاسهای درس میمانند، اما در پایان مسیر، مهارتی متناسب با نیازهای واقعی بازار کار کسب نمیکنند. کاهش ضریب کارایی و سازگاری آموزشها به 40درصد، به این معناست که بخش بزرگی از خروجیهای آموزشی، نیروهایی هستند که عملاً توان تصدی شغل را ندارند.
معمای بازار کار؛ فرصتهای خالی در کنار جویندهای کار
تحلیل آمارهای سال 1402، حقیقتی تلخ را آشکار میکند: در حالی که نزدیک به یک میلیون نفر در جستوجوی شغل بودهاند، حدود یک میلیون و 400هزار فرصت شغلی بالقوه در کشور وجود داشته است. در یک اقتصاد سالم، این وضعیت باید منجر به جذب سریع نیرو شود، اما در ایران، «عدم انطباق مهارتی» مانند یک سد میان کارجو و کارفرما عمل کرده است.
کارفرمایان از کمبود نیروی ماهر گلایه دارند و کارجویان از نبود شغل؛ در حالی که هر دو در یک بازار حضور دارند، اما زبان مشترک آنها یعنی «مهارتهای مورد نیاز»، غایب است.
هوش مصنوعی و ضرورت گذار به مهارتهای نوین
در این میان، ظهور هوش مصنوعی و تحولات سریع فناورانه، فشار بر نظام آموزشی را دوچندان کرده است. رئیس سازمان آموزش فنی و حرفهای تأکید میکند که ساختار بازار کار جهانی در حال تغییر است و بسیاری از مشاغل سنتی در حال حذف و جایگزینی با مشاغل جدید هستند.
در چنین شرایطی، سوق دادن نظام آموزشی به سمت «مهارتهای ترکیبی، نوین و فناورانه» دیگر یک انتخاب نیست، بلکه یک ضرورت حیاتی است.
کشور برای عبور از این بنبست، نیازمند بازنگری در رشتههای آموزشی و جایگزینی آنها با مهارتهایی است که با نیازهای قرن 21و اقتصاد دیجیتال همسو باشد.
بنابراین گزارش, برای حل این معضل، سازمان آموزش فنی و حرفهای بر تغییر الگوی آموزش تأکید دارد. راهکار پیشنهادی، خروج از فضای تئوریک کلاسها و حرکت به سمت «آموزش در محیط واقعی کار» و «کارآموزی مستقیم» است.
در این راستا، موفقیتهای مالی اخیر سازمان فنی و حرفه ای در جذب منابع نیز قابل توجه است؛ تبدیل بودجه تملک ملی از 400میلیارد تومان به توزیع 2هزار و 100میلیارد تومان منابع و اخذ 10میلیون دلار کمک خارجی، نشاندهنده پذیرش این نیاز و تلاش برای گسترش زیرساختهای مهارتی در کشور است.
بنابراین گزارش, ایران از سرمایه انسانی ارزشمندی برخوردار است؛ از استعدادهای درخشان در طراحی و فناوریهای نو تا مهارتهای کاربردی در صنایع مکانیکی و خدماتی. اما تبدیل این استعدادها به «ثروت ملی»، تنها از طریق برنامهریزی هدفمند و همکاری نزدیک میان دولت، بخش خصوصی، کارفرمایان و اتاقهای بازرگانی میسر است.
تا زمانی که «مهارتآموزی» جایگزین «مدرکگرایی» نشود و آموزشها با نیاز واقعی بازار کار تطبیق نیابد، فاصله میان فرصتهای شغلی و جویندگان کار پر نخواهد شد. توسعه اقتصادی ایران در گرو ارتقای بهرهوری نیروی انسانی است و این امر تنها با تربیت نیروی کار ماهر و متخصص ممکن است.
انتهای پیام/