به گزارش خبرنگار اقتصادی خبرگزاری تسنیم، پیامدهای شوک تورمی چندلایه مبتنی بر انرژی جنگ رمضان در زنجیره کامل اقتصاد رویدادهای جهانی از جمله جام جهانی فوتبال 2026 به شکل عمیقی قابل ردیابی است.
سایه سنگین معادلات ژئوپلیتیک و تنشهای بیپایان در قلب تپنده انرژی جهان، یعنی خلیج فارس، محاسبات اقتصادی این تورنمنت را با چالشهای جدی مواجه کرده است. پیوند میان مستطیل سبز و تنگه هرمز شاید در نگاه اول دور از ذهن به نظر برسد، اما واقعیتهای اقتصاد سیاسی نشان میدهد که نبض قیمت بلیتها، هزینههای اقامت و حتی امنیت پروازهای بینقارهای، بیش از آنکه در دست برگزارکنندگان باشد، در گرو ثبات جریان انرژی در یکی از استراتژیکترین آبراههای جهان است.
اکنون این پرسش مطرح است که یک تنش نظامی در خاورمیانه، چگونه میتواند رویای حضور یک هوادار در استادیومهای آمریکا یا کانادا را به یک چالش مالی بزرگ تبدیل کند؟
وحید نوبهار، کارشناس اقتصادی، در گفتگو با خبرنگار تسنیم در تحلیل ابعاد این بحران با بیان اینکه پیامدهای شوک تورمی چندلایه مبتنی بر انرژی جنگ رمضان در زنجیره کامل اقتصاد رویدادهای جهانی از جمله جام جهانی فوتبال 2026 قابل ردیابی است، گفت: جام جهانی یک گره فشرده از تقاضای جهانی برای سفر، انرژی، خدمات شهری و بیمه محسوب میشود که بهطور مستقیم به قیمت انرژی و سطح عدم قطعیت سیاسی وابسته است.
وی با اشاره به پژوهشهای اقتصاد انرژی افزود: مطابق این پژوهشها، اختلال در جریان نفت از مسیر تنگه هرمز که حدود یکپنجم تجارت جهانی نفت خام را منتقل میکند، موجب جهش قیمت نفت و انتقال سریع فشار هزینه به بخش حملونقل و خدمات شده است.
نوبهار تصریح کرد: جهش مذکور در سناریوهای الگوسازی شده توسط اقتصاددانان انرژی توانسته اثر قابل اندازهگیری بر شاخصهای تورم جهانی داشته و تورم را بهواسطه افزایش قیمت سوخت و حملونقل بالا ببرد.
وی با بیان اینکه گزارشهای تحلیلی مبتنی بر الگوهای ساختاری آشکار ساخته است که شوک نفتی ناشی از جنگ خلیج همیشه فارس توانسته مسیر انتظارات تورمی را در اقتصاد آمریکا تغییر داده و افزایش حدود 0.6 واحد درصدی در تورم سالانه ایجاد کند، افزود: این افزایش حتی در سناریوهایی که اختلال موقت بوده نیز رخ داده است.
این کارشناس اقتصادی خاطرنشان کرد: اهمیت این عدد زمانی آشکار میشود که در اقتصاد خدماتی رویدادها، تغییرات کوچک در تورم انرژی به تغییرات بزرگتر در قیمت نهایی تجربه مصرفکننده تبدیل میشود.
وی در ادامه با بیان اینکه بر اساس آنچه ذکر گردید جام جهانی فوتبال 2026 با ساختار هزینهای چندلایه مواجه میشود، گفت: در لایه نخست باید به هزینه حملونقل بینالمللی اشاره کرد که بهطور مستقیم از قیمت سوخت جت اثر میپذیرد.
نوبهار افزود: مطالعات انجمن بینالمللی حملونقل هوایی بیانگر آن است که سهم سوخت از هزینه عملیاتی شرکتهای هواپیمایی در دوره افزایش قیمت انرژی به سطحی نزدیک یا بالاتر از یکسوم کل هزینهها میرسد که فشار مستقیم بر قیمت بلیتهای بینقارهای وارد میکند.
وی با اشاره به اینکه انتقال هزینه به مصرفکننده همان انتقال تورمی هزینه نهاده بوده که افزایش قیمت ورودی بدون وقفه به قیمت نهایی خدمات منتقل میشود، تصریح کرد: شواهد آن نیز افزایش سرسامآور بلیتهای به مقصد کشورهای برگزارکننده جام جهانی سال جاری است.
این کارشناس اقتصادی با تاکید بر اینکه از مسیرهای کمتر دیدهشده انتقال تورم، بازار بیمه رویداد است، اظهار داشت: بیمه ریسک جنگ و تروریسم در دورههای تنش ژئوپلیتیک دچار بازقیمتگذاری سریع میشود چرا که بیمهگران با افزایش احتمال اختلال در عملیات هوایی، تجمع جمعیت و حملونقل بینالمللی مواجه میشوند.
وی افزود: گزارشهای صنعت بیمه نیز تبیین میکنند که در شرایط مشابه تنشهای خاورمیانه، نرخ بیمه جنگ در برخی مسیرها چندین برابر افزایش یافته است.
نوبهار گفت: افزایش یادشده علاوه بر تغییر قیمتی، بیانگر کاهش ظرفیت پذیرش ریسک در بازار بیمه اتکایی است که از طریق آن هزینه نهایی برگزاری رویدادهای جهانی افزایش مییابد.
وی در ادامه با اشاره به اثرگذاری در اقتصاد گردشگری و اقامت، عنوان کرد: جام جهانی بهطور طبیعی موجب شکلگیری تقاضای فشرده برای هتل، اقامت کوتاهمدت، حملونقل شهری و خدمات تفریحی میشود؛ هنگامی که این تقاضا با افزایش هزینههای انرژی همزمان شود، قیمت خدمات گردشگری با سرعت بیشتری رشد میکند.
نوبهار با استناد به مطالعات شورای جهانی سفر و گردشگری گفت: شوکهای ژئوپلیتیک و انرژی اغلب باعث افزایش هزینه سفر و کاهش جریان سفرهای بینالمللی میشوند چرا که هم قیمت خدمات بالا میرود و هم درآمد واقعی خانوارها تحت فشار قرار میگیرد.
وی افزود: شرایط اقتصادی رفتاری مذکور منجر به تغییر ترکیب مسافران میشود، بهگونهای که سهم گروههای با درآمد بالاتر افزایش و سهم تقاضای حساس به قیمت کاهش مییابد.
این کارشناس اقتصادی در بخش دیگری از تحلیل خود با اشاره به اینکه دادههای اقتصاد کلان سال 2026 نشان میدهد تورم ناشی از انرژی به حدود 4 درصد در اقتصادهای بزرگ رسیده است، گفت: بخش قابل توجهی از این افزایش ناشی از شوک نفتی جنگ ایران بوده است.
وی توضیح داد: نوع تورم مذکور برخلاف تورمهای مبتنی بر تقاضا از سمت هزینهها به اقتصاد تحمیل شده فلذا به سرعت در بخش خدمات گردشگری ورزشی منعکس میشود.
نوبهار تصریح کرد: لذا جام جهانی بهعنوان یک کالای تجربهای و لوکس در معرض کاهش تقاضای واقعی قرار میگیرد، حتی اگر جذابیت رسانهای آن افزایش یابد.
وی تاکید کرد: میتوان گفت ترکیب افزایش هزینه انرژی، افزایش بیمه و کاهش قدرت خرید واقعی یک سازوکار مثلثی ایجاد میکند که در آن هزینه نهایی حضور در رویداد از رشد درآمد واقعی سریعتر حرکت میکند.
این کارشناس اقتصادی در پایان خاطرنشان کرد: بنابراین عدم تعادل هزینه و درآمد به تغییر الگوی مصرف منجر شده و در مقام عمل ساختار درآمدی جام جهانی را به سمت وابستگی بیشتر به گردشگران ثروتمند و بازارهای داخلی کشور میزبان سوق میدهد؛ برآیند تحولات فوق به روشنی نشان میدهد جام جهانی 2026 در سایه تورم انرژی هرمز محور از رویداد ورزشی صرف به یک شاخص حساس اقتصاد جهانی تبدیل شده که تغییرات قیمت نفت، ساختار بیمه و قدرت خرید جهانی را بهطور همزمان بازتاب میدهد و تورم ناشی از جنگ نیروی بازتوزیعکننده در اقتصاد رویدادهاست که تعیین میکند چه کسانی قادر به تجربه مستقیم این رویداد خواهند بود و چه کسانی از آن حذف میشوند.
انتهای پیام/