به گزارش خبرگزاری تسنیم از اصفهان، مهدی جمالینژاد در نشست عالی ستاد طرح مدیریت محلهمحور، کاهش محسوس آسیبهای اجتماعی و جرایم را تنها معیار واقعی برای سنجش توفیق این رویکرد دانست و تأکید کرد که فرمانداران باید ستادهای شهرستانی را به شکل مستمر فعال نگاه دارند.
استاندار اصفهان با بیان اینکه خروجی مدیریت محلهمحور باید در کم شدن آمار سرقت، جرایم خرد، پروندههای قضایی خانوادگی و حتی تنشهای مرتبط با آب در محلهها خود را نشان دهد، تصریح کرد: زمانی میتوانیم ادعای موفقیت داشته باشیم که اثرات کار مستقیماً در شاخصهای اجتماعی و زیستی مردم دیده شود. اگر این شاخصها بهبود پیدا کرد، یعنی مسیر را درست رفتهایم.
لزوم پایش کمی نتایج و پرهیز از حرکتهای نمایشی
وی با گلایه از برخی اقدامات فاقد پیوست ارزیابی، افزود: باید با استخراج دادههای دقیق کمی مشخص کنیم کدام محلهها از اجرای طرح منتفع شدهاند و در کدام مناطق هنوز گرهی باز نشده است. فرمانداران موظفاند ستادهای شهرستانی را پیوسته فعال نگه دارند و گزارشهای کارشناسی و مستند ارائه دهند، نه اینکه به جلسات و بخشنامه بسنده کنند.
جمالینژاد با ابراز رضایت از گزارشهای ارائهشده توسط فرمانداران، توجه به مقوله آموزش در بافتهای هدف را بسیار ارزشمند خواند و گفت: باید همه گروهها، دیدگاهها و سلایق مختلف مردم را در محلهها پای کار بیاوریم تا استفاده حداکثری از ظرفیتهای جامعه شکل بگیرد. اگر بتوانیم این همراهی را ایجاد کنیم، بخش زیادی از مسائل در دل محلهها حل خواهد شد.
بحران، میدان ظهور واقعی محلهمحوری
استاندار اصفهان در ادامه با اشاره به اهمیت پدافند غیرعامل، بر ضرورت توسعه طرح دوام (داوطلبان واکنش اضطراری محلی) دست گذاشت و خاطرنشان کرد: هنگام بروز بحران، نخستین کسانی که میتوانند به داد محله برسند، خود مردم آموزشدیده هستند. تجربیات سالهای گذشته ثابت کرد که تبلور مدیریت محلهمحور در دل حوادث چقدر حیاتی است. بنابراین ساختارسازی و آموزش برای این تیمهای داوطلبانه باید با جدیت دنبال شود.
جمالینژاد همچنین شهرداریها و آموزش و پرورش را دو بال اجرای این طرح دانست و اظهار داشت: یکی از برکات به میدان آمدن محلهها، گوشزد کردن نیازهای واقعی به ما و زمینهسازی برای بازتوزیع عادلانهتر منابع شهرداریهاست. این فرایند خودبهخود از محرومیتهای پنهان جلوگیری میکند و فضاهای بلااستفاده شهری را به نفع مردم فعال میسازد، درست مانند تجربهای که در گذشته، فضاهای راکد به خانههای سلامت و مراکز پویای محلهای تبدیل شدند.
وی با تأکید بر اینکه اثربخشی در مدیریت محلهای لزوماً وابسته به بودجههای سنگین نیست، بلکه به همراهی مردم و خلاقیت نیاز دارد، پیشنهاد داد: برگزاری مسابقات ورزشی محلی، جشنوارههای غذای سنتی با محوریت مساجد، واگذاری مسئولیت حفظ فضای سبز و حتی نظافت محله به ساکنان، و اجرای ایدههایی مثل همپیمایی برای کاهش هزینه سوخت و ترافیک، از جمله اقدامات کمهزینه و اثرگذاری است که حس تعلق را در مردم زنده میکند. تجلیل رسانهای از محلههای فعال و واگذاری حق تصمیمگیری واقعی به مردم نیز باید در اولویت قرار گیرد.
استاندار اصفهان در بخش پایانی سخنان خود با اشاره به احتمال نزدیک بودن سفرهای استانی و ارزیابیهای عملکردی یکساله، از فرمانداران و مدیران خواست تا با میدانداری واقعی، تمرکز بر مشوقها و ارتقای حس مالکیت و انسجام اجتماعی در محلهها، کارنامهای عملیاتی و قابل دفاع از خود به جای بگذارند.
1400 نقطه امن برای اسکان اضطراری در محلات شناسایی شد
در ادامه این جلسه، سید امیر جعفری، مدیرکل پدافند غیرعامل استانداری اصفهان با اشاره به برنامهریزی برای افزایش آمادگی محلات در شرایط بحرانی گفت: یکی از مهمترین اقدامات ما، شناسایی و تأمین نیازهای ضروری برای اداره محلات در سناریوهای اضطراری بود و بر همین اساس، شهرستانها موظف شدند بخشی از زیرساختهای حیاتی از جمله آب، برق اضطراری، امکانات آموزشی و سایر خدمات ضروری را پیشبینی و تأمین کنند که این مأموریت به شکل قابل قبولی انجام شد.
وی با اشاره به هماهنگیهای بیندستگاهی در این زمینه افزود: در این مسیر با جمعیت هلال احمر، شهرداریها و سایر مجموعههای مسئول هماهنگیهای لازم صورت گرفت تا در صورت بروز شرایط خاص، امکان ارائه خدمات مورد نیاز به مردم در کوتاهترین زمان فراهم باشد.
شناسایی ظرفیتهای مردمی و نقاط امن اسکان اضطراری
مدیرکل پدافند غیرعامل استانداری اصفهان با تأکید بر اینکه یکی از رویکردهای اصلی، استفاده از توان خود مردم در محلات است، ادامه داد: ظرفیتها و مولدهای موجود در هر محله شناسایی شد تا هنگام بحران بتوان از این امکانات برای بازگرداندن خدمات و تأمین اولویتهای اساسی محله بهره گرفت. همچنین پیش از بروز شرایط اضطراری، بانک اطلاعاتی جامعی از فضاهای مناسب برای اسکان تهیه شد و حدود 1400 نقطه در محلات شهر اصفهان شناسایی و ثبت شد.
جعفری تصریح کرد: در دوره بحران، این نقاط نشانهگذاری و علامتگذاری شد تا در صورت نیاز برای اسکان اضطراری شهروندان مورد استفاده قرار گیرد. هرچند خوشبختانه نیازی به بهرهبرداری گسترده از این ظرفیتها ایجاد نشد، اما همچنان لازم است فرایند آمادهسازی و تجهیز این نقاط با جدیت دنبال شود.
نقش آموزش عمومی و تدوین برنامههای عملیاتی محلات
وی با اشاره به اهمیت آموزش در افزایش تابآوری جامعه خاطرنشان کرد: یکی از ظرفیتهای مؤثر، همکاری صدا و سیما برای تولید و انتشار محتوای آموزشی بود که در این راستا دهها برنامه تلویزیونی و رادیویی با محور آموزشهای عمومی، ارتقای آمادگی شهروندان و آشنایی مردم با اصول مدیریت بحران تولید و پخش شد. همچنین محتوای آموزشی متعددی در بسترهای مختلف اطلاعرسانی در اختیار مردم قرار گرفت تا شهروندان بتوانند نقش مؤثرتری در مدیریت شرایط ایفا کنند.
مدیرکل پدافند غیرعامل استانداری اصفهان با اشاره به تدوین برنامههای عملیاتی ویژه محلات گفت: در حوزه پدافند غیرعامل، نظام مسائل محلات از منظر دفاع غیرنظامی بررسی شد و موضوعاتی همچون تخلیه و اسکان اضطراری، جانپناهها و ظرفیت طبقات منفی ساختمانها در دستور کار قرار گرفت. برای هر یک از این موضوعات نیز برنامههای عملیاتی مشخصی تدوین شده تا در شرایط خاص بتوان با مشارکت مردم و دستگاههای اجرایی، اقدامات لازم را هدفمند و منسجم پیش برد.
جعفری در پایان تأکید کرد: افزایش آمادگی محلات، بهرهگیری از ظرفیتهای مردمی و توسعه آموزشهای عمومی، مهمترین راهبردهای پدافند غیرعامل در استان اصفهان است و این مسیر با هدف ارتقای تابآوری اجتماعی و کاهش آسیبپذیری در برابر بحرانها ادامه خواهد یافت.
کاهش مرگ کودکان و خودکشی در اصفهان با اجرای طرح سلامت محلهمحور
در بخش دیگری از این جلسه، حمید گلهداری معاون بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی اصفهان با اشاره به آغاز اجرای طرح مدیریت محلهمحور با تشکیل کمیتههای راهبری و اجرایی گفت: پس از آن، ترسیم سیمای سلامت شهرستانها و محلات، بررسی شاخصهای سلامت و نیازسنجیهای محلی در دستور کار قرار گرفت. در این فرایند از دیدگاه بیش از 800 نفر از مسئولان و معتمدان محلی، 900 تیم سلامت و حدود 71 هزار نفر از شهروندان استفاده شد و اولویتهای هر منطقه بهصورت علمی احصا شد.
وی با اشاره به نتایج این نیازسنجیها افزود: از نگاه مردم، اضافه وزن و چاقی، مشکلات اقتصادی، کمبود فضاهای مورد نیاز و مهاجرت از مهمترین دغدغهها بوده و در بررسیهای تخصصی حوزه سلامت نیز کاهش نرخ باروری، خودکشی، دیابت و فشار خون در اولویت قرار داشته است.
تشکیل هیئت امنای محلی و تعریف مداخلات اختصاصی
معاون بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی اصفهان با تأکید بر ضرورت تقویت مشارکت مردمی ادامه داد: در تمام 284 مرکز خدمات جامع سلامت استان، هیئت امنای محلی متشکل از مدیر مرکز، امام جماعت، مدیر مدرسه و معتمدان محلی تشکیل شده که وظیفه شناسایی اولویتها و تدوین راهکارهای اجرایی را بر عهده دارند. در هر شهرستان هم متناسب با شرایط منطقه، مسائل سلامت شناسایی و برای هر کدام مداخلات مشخصی تعریف شده است؛ مثلاً در برخی مناطق کنترل دیابت و فشار خون، کاهش خودکشی یا کاهش مرگومیر کودکان در اولویت قرار گرفته و راهکارهای اجرایی برای آن تدوین شده است.
گلهداری با اشاره به ساختار شبکه سلامت محلهمحور خاطرنشان کرد: هر پایگاه سلامت حدود سه هزار نفر را پوشش میدهد و به یک مرکز خدمات جامع سلامت متصل است که بین 20 تا 40 هزار نفر جمعیت را تحت پوشش دارد. در هر پایگاه نیز پزشک و مراقبان سلامت مستقر هستند و تیم سلامت محله را تشکیل میدهند.
کاهش مرگ کودکان و خودکشی، نیاز به اقدام بیشتر در حیوانگزیدگی
وی با اشاره به نتایج اجرای این برنامه در برخی شهرستانها گفت: شاخصهای مرتبط با کنترل و درمان مؤثر دیابت و فشار خون بهبود یافته، موارد ابتلا به سالک کاهش پیدا کرده و شاخص مرگومیر کودکان زیر پنج سال نیز روند نزولی داشته که از شاخصهای مهم ملی و بینالمللی به شمار میرود. در برخی مناطق نیز میزان خودکشی کاهش یافته، هرچند همچنان در حوزه حیوانگزیدگی و برخی آسیبهای دیگر نیازمند اقدامات بیشتری هستیم.
معاون بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی اصفهان با بیان اینکه آموزش مهمترین ابزار تغییر رفتارهای سلامتمحور است، تصریح کرد: هر جا آموزش بهدرستی اجرا شده، نتایج مطلوبی حاصل شده است. در موضوعاتی همچون تغذیه سالم، کاهش مصرف فستفود، پیشگیری از سالک و ارتقای سبک زندگی سالم، آموزشهای مستمر نقش تعیینکنندهای داشته است.
گلهداری با اشاره به جلوههای مشارکت مردمی در برخی مناطق استان اظهار کرد: در شهر فرخی مردم بهصورت داوطلبانه برای حمایت از سیاستهای جوانی جمعیت اعلام آمادگی کردهاند که نمونهای از اثرگذاری رویکرد محلهمحور در حل مسائل اجتماعی و سلامت است. در حوزه درمان نیز با بهرهگیری از پزشکان، پرستاران، ماماها و داوطلبان، تیمهای محلهمحور تشکیل شده تا در شرایط بحرانی بتوانند خدمات اولیه را در نزدیکترین نقطه به محل سکونت شهروندان ارائه کنند.
وی با اشاره به تلفیق این ساختار با طرح شهید سلیمانی گفت: تلاش شده ظرفیتهای مردمی و تخصصی حتی در شرایط عادی نیز در کنار شبکه بهداشت و درمان فعال باقی بماند. تجربه اصفهان در اجرای برنامه سلامت محلهمحور مورد توجه وزارت بهداشت قرار گرفته و در صورت استمرار مشارکت مردم، مسئولان محلی و دستگاههای اجرایی، میتواند به الگویی موفق برای سایر استانهای کشور تبدیل شود.
ثبتنام 11 هزار نیروی مردمی در طرح "سلام محله"
در ادامه این جلسه، سمیه کریمی مدیرکل سازمان بهزیستی استان اصفهان با اشاره به همکاری مستمر این سازمان با دستگاههای دولتی و غیردولتی گفت: در سه محله از شهرستانهای اصفهان، کاشان و مبارکه، طرحهای محلهمحور با رویکرد ارتقای سلامت اجتماعی دنبال میشود و در ارزیابی ملی نیز موفق به کسب رتبه و شاخص برتر در حوزه خدمات اجتماعیمحور شدهایم. در این برنامهها تلاش شده مسائل و مشکلات محلات با مشارکت مستقیم ساکنان همان محله شناسایی شود تا فرایند حل مسئله بر اساس نیاز واقعی مردم و با همراهی خود آنان شکل بگیرد.
وی با تأکید بر اهمیت همافزایی میان مجموعههای دولتی و غیردولتی افزود: یکی از مهمترین رویکردهای ما این بوده که مسائل مربوط به نیازمندان و موضوعاتی که نیازمند مداخله اجتماعی است، با استفاده از ظرفیت مردمی و همراهی دستگاههای مختلف دنبال شود.
تشکیل 94 کانون محلی و ثبتنام 11 هزار نیروی مردمی
مدیرکل بهزیستی استان اصفهان با اشاره به شکلگیری کانونهای محلی در سطح استان ادامه داد: در قالب اجرای طرحهای محلی، در مجموع 94 کانون محلی تشکیل و فعال شد که این کانونها در چارچوب طرح شهید سلیمانی فعالیتهای خود را دنبال کردند. همچنین در طرح «سلام محله» که سال گذشته اجرا شد، موفق شدیم 11 هزار و 208 نیروی مردمی را شناسایی و ثبتنام کنیم که این افراد ظرفیتها، توانمندیها و زمینههای فعالیت خود را در سامانه مربوطه ثبت کردند.
کریمی با اشاره به اجرای برنامههای اجتماعی و فرهنگی در محلات هدف تصریح کرد: در این چارچوب برنامههای متعددی از جمله مسابقات ورزشی در بخش زنان و مردان برگزار شد که بستر مناسبی برای مشارکت اجتماعی ایجاد کرد. همین ظرفیتسازی موجب شد در شرایط جنگی نیز با وجود مشکلات بهوجودآمده، ساکنان محلات بتوانند با اتکا به مشارکتی که از قبل شکل گرفته بود، بخشی از نیازهای خود را مدیریت و برطرف کنند.
راهاندازی 140 پایگاه محب و فعالیت 750 روانشناس در محلات
وی با اشاره به بهرهبرداری از ظرفیت داوطلبان در شرایط بحرانی خاطرنشان کرد: همزمان با شروع شرایط جنگی، از ظرفیت همین داوطلبان استفاده بسیار مؤثری صورت گرفت و تنها در همان بازه زمانی، 140 پایگاه محب به سرعت در سطح استان تشکیل شد. همچنین 225 تیم تخصصی فعالیت خود را آغاز کردند و 750 روانشناس در محلات مختلف استان، فعالیتهای تخصصی خود را با هدف بازتوانی روانشناختی افراد آسیبدیده و کاهش پیامدهای روانی ناشی از شرایط جنگی شروع کردند.
مدیرکل بهزیستی استان اصفهان با اشاره به تداوم خدمات مشاورهای افزود: در این مدت 370 مورد ارجاع به مراکز مشاوره انجام شد و این روند همچنان ادامه دارد، چراکه هر ارجاع ممکن است نیازمند حداقل 10 جلسه خدمات مشاوره و پیگیری درمانی باشد.
برگزاری 520 جلسه آموزشی و ارائه 1500 بسته خدماتی
کریمی با اشاره به حجم خدمات ارائهشده در این بازه زمانی گفت: 520 جلسه آموزشی برای مردم در محلات مختلف استان برگزار شد و تیمهای اورژانس اجتماعی نیز در چهار مورد همراهی و مداخله تخصصی داشتند. همچنین 150 محتوای آموزشی تهیه و منتشر شد و در مجموع حدود 1500 خدمت در قالب بستههای خدماتی ارائه شده است. از اسفند تا ابتدای خرداد نیز 1560 تماس در این حوزه ثبت شد که بخش قابل توجهی از آنها مرتبط با پیامدهای ناشی از جنگ بود.
وی با اشاره به جزئیات تماسهای ثبتشده تصریح کرد: از میان این تماسها، 630 مورد بهطور مستقیم مربوط به موضوع جنگ بوده و در بررسیهای انجامشده، 742 مورد علائم و نشانههای اختلال اضطرابی ناشی از شرایط جنگ و پیامدهای روانی جمعی آن شناسایی شد.
آغاز پویش ملی رصد سلامت روان در اصفهان
مدیرکل بهزیستی استان اصفهان از آغاز پویش رصد سلامت روان خبر داد و گفت: از هفته گذشته این پویش به صورت ملی آغاز شده و استان اصفهان نیز همزمان اجرای آن را شروع کرده است. در این طرح سامانهای برای مشارکت عمومی شهروندان راهاندازی شده و همه شهروندان استان میتوانند با مراجعه به این سامانه در فرایند ارزیابی سلامت روان شرکت کنند. وضعیت سلامت روان افراد از طریق پرسشنامههای تخصصی مورد ارزیابی قرار میگیرد و در پایان، در صورتی که فرد نیازمند دریافت خدمات روانشناختی باشد، به مراکز مشاوره ارجاع داده میشود.
کریمی با اشاره به حمایت از اقشار کمبرخوردار افزود: یکی از برنامههای مهم، حمایت از افرادی است که به خدمات روانشناختی نیاز دارند، اما توان تأمین هزینههای درمان را ندارند. تلاش میشود این افراد در قالب یارانههای حمایتی تحت پوشش خدمات مشاوره و درمان روانشناختی قرار گیرند.
امید به کاهش پیامدهای اضطرابی جنگ با استمرار برنامهها
وی در پایان با تأکید بر ضرورت ورود جدی به حوزه پیامدهای روانی جنگ تصریح کرد: با توجه به اینکه به نظر میرسد پیامدهای روانی و اضطرابی ناشی از جنگ بخشی از جامعه را تحت تأثیر قرار داده، لازم بود ورود جدی به این حوزه انجام شود که سازمان بهزیستی در سطح ملی این موضوع را آغاز کرد و در سطح استان و شهرستانها نیز آن را با جدیت دنبال میکنیم. امید است با استمرار این برنامهها، بخشی از پیامدهای اضطرابی ناشی از جنگ در استان کاهش یابد و خدمات روانشناختی و اجتماعی مؤثرتری به جامعه هدف ارائه شود.
جنگ 12 روزه نشان داد ظرفیت مردمی فراتر از تصور برنامهریزان است
در پایان این جلسه، شاهین شیرانی رئیس دانشگاه علوم پزشکی اصفهان با اشاره به تجربه مشارکت مردمی در جریان جنگ 12 روزه گفت: در آن مقطع نوعی بعثت مردمی شکل گرفت که نشان داد ظرفیت اجتماعی جامعه بسیار فراتر از تصور برنامهریزان است و میتواند در بزنگاهها نقشآفرین باشد. مردم بدون اینکه از قبل برنامهریزی رسمی و ساختاری وجود داشته باشد، خود وارد میدان شدند و این حضور، اثربخشی قابل توجهی در مدیریت شرایط داشت.
وی با تأکید بر اهمیت رویکرد محلهمحور در حوزه سلامت افزود: در این مدل، باید به جای نگاه تنها از بالا به پایین، به مردم اجازه داده شود خودشان مسائل محله را شناسایی و برای آن راهحل ارائه کنند. مولفههای اجتماعی مؤثر بر سلامت، جایی است که مردم میتوانند در آن اثرگذار باشند و نقش فعال داشته باشند، نه اینکه تنها مخاطب سیاستها باشند.
تجربه شاهینشهر؛ هر محله یک نسخه متفاوت میطلبد
رئیس دانشگاه علوم پزشکی اصفهان با اشاره به تجربه طرحهای اولیه در شاهینشهر تصریح کرد: در این تجربهها مشخص شد که اولویتهای مردم در هر محله متفاوت است و نمیتوان برای همه مناطق یک نسخه واحد پیچید؛ بهعنوان مثال در یک محله ممکن است مسئله اصلی اعتیاد باشد و در محلهای دیگر مشکلات معیشتی یا اجتماعی در اولویت قرار گیرد. بنابراین اگر بخواهیم به نتایج پایدار برسیم، باید از ظرفیت کارشناسان در کنار تجربه و شناخت مردم استفاده کنیم تا راهحلها بهصورت مشارکتی و متناسب با نیاز هر محله شکل بگیرد.
موفقیت در گرو احساس مسئله از سوی خود مردم است
شیرانی در پایان خاطرنشان کرد: نگاه محلهمحور زمانی موفق خواهد بود که مردم خودشان مسائل را احساس کنند، درباره آن فکر کنند و در کنار متخصصان به راهحل برسند؛ در غیر این صورت مداخلات صرفاً اداری نمیتواند پاسخگوی تنوع نیازهای اجتماعی باشد. اگر این باور در ساختار مدیریتی نهادینه شود، آنگاه میتوان به اثربخشی واقعی طرحهای محلهمحور امیدوار بود.
انتهای پیام/17