گروه فرهنگی خبرگزاری تسنیم: غدیر صرفاً یک واقعه تاریخی مهم در اسلام نیست بلکه مهمترین سند هویتی و اعتقادی شیعه است. با این وجود، جای خالی غدیر در پرده عریض سینما بسیار محسوس است. زمانی که درباره مهمترین اتفاق و عنصر هویتی شیعه که از منظر تاریخ و اعتقاد در جایگاه نخست منظومه فکری تشیع ایستاده است، صحبت میکنیم و حتی یک فیلم سینمایی بعد از 47 سال از گذشت تاریخ انقلاب اسلامی درباره آن وجود ندارد، پرسش و اندوه توأمان در وجود ما شکل میگیرد.
اما باید در نظر داشت که صرفاً ساخت فیلم درباره غدیر در سینما به خاطر تولید یک فیلم با موضوعی مهم و هویتی دارای اهمیت نیست؛ آنچه باعث میشود تا غدیر در سینما اهمیت مضاعف داشته باشد، توجه به کارکرد و تناسب انحصاری است که فقط سینما میتواند برای غدیر داشته باشد.
ابعاد تصویری بزرگ و قابهای لانگشات وسیعی که حادثه غدیر دارد بیدرنگ تماشاگر و علاقمند به هنر شیعی را متوجه سینما میکند. سفر و حج وداع پیامبر با هزاران نفر مسافر، کاروانهای متعدد اشتران و جهاز و ادوات سفرهای قدیم عرب آن هم در صحرای کبیر عربستان و در آخر، محل غدیر خم و معرفی علی ابن ابیطالب علیه السلام به عنوان امام و خلیفه بعد نبی صلوات الله علیه و آله بروی صدها جهاز، به خوبی گواه آن است که باید سینما از این صحنه عظیم قاب بزرگی برای تاریخ به ارمغان بگذارد.
از این زاویه، میتوان به خیل فیلمهای تاریخی و حماسی که جهان درباره وقایع مهم تمدنی و هویتی خود ساخته است نگاه کرد؛ از فیلمهایی که درباره جنگهای صلیبی در سالیان متمادی هالیوود ساخته شد که نشانهای از بغض علیه مسلمانان است گرفته تا آثاری که درباره مسیح و دیگر انبیا همگی فیلمهایی بزرگ و تولیداتی عظیم هستند که صحنههای چشمگیر آنها تنها با سینما قابل بازنمایی بود.
نمایی از ملکوت آسمانها؛ فیلمی از ریدلی اسکات درباره جنگهای صلیبی و شکست مسلمانان.
چرا نباید وسعت غدیر در سینمای ایران مانند این فیلم دیده شود؟
حرکتی که در سالیان اخیر نسبت به تولید نمایشهای میدانی غدیر صورت گرفت و گروههای گوناگونی از نیمهحرفهای تا حرفهای به تولید تئاتر میدانی درباره غدیر دست زدند را میتوان، واکنش خودجوش و آتش به اختیار هنرمندان دغدغهمند و دلسوزی بود که میخواستند تا جای خالی غدیر در عرصه سینما را در میدان پر کنند. الحق، نمایشهای باشکوهی نیز ساخته شد اما نمیتوان جایگاه مهم و برتر سینما را نسبت به غدیر انکار کرد.
به تعبیر رهبر شهید انقلاب، سینما هنر برتر است و حقیقتاً غیر از این نیست. سینما هنر هفتم و جمیع هنرهای قبل خود است و رسانه و صنعتی بزرگ است که قدرتهای جهان برای انتقال پیامها و باورهای خود از آن بهترین نحو ممکن استفاده میکنند.
اینکه چرا درباره غدیر تا به حال فیلم درخوری ساخته نشده است، بسیار پرداخته شده است و تا به حال در رسانههای گوناگون بارها تیتر صفحات فرهنگی شده است و این یادداشت قرار نیست موضوع آن باشد اما در یک نگاه کلی و در یک کلام بیشک غدیر در دستور کار نهادهای سینمایی نبوده است. از عللی مانند اولویتهای موضوعی دینی دیگر گرفته تا کمبودهای مالی برای یک ابرپروژه تاریخی و دینی، میتواند علتهای اصلی باشد. اما با توجه به تولید فیلمهای تاریخی مهمی مانند محمد رسول الله، رستاخیر، موسی کلیم الله و ... نشان میدهد که قطعاً این عدم انتخاب ناشی از بیتوجهی و بیانگیزگی درباره موضوع نیست بلکه حساسیتزایی و مانعتراشیهای مصلحت اندیشانه عامل اصلی ساخته نشدن فیلم درباره غدیر است.
این در حالی است که روایت خلافت بعد پیامبر در 10 سال گذشته به کرار توسط شبکههای عربی در دست ساخت قرار گرفت و با انحرافات فراوان حتی جرأت ورود به زندگی سید جوانان اهل بهشت، امام حسن و امام حسین علیهما السلام را پیدا کردند. زمانی که میدان رسانه از سمت یکی از رقبا خالی باشد، بدون شک سمت دیگر بیکار نخواهد نشست. دقیقاً عکس آن را میبینیم که تشیع با ورود به داستان حادثه عاشورا و نهضت امام حسین (ع) با آثاری مانند مختارنامه و روز واقعه و یا داستان انبیایی مانند یوسف علیه السلام و در این برهه موسی علیه السلام باعث شد تا دشمنان مکتب اهل بیت پای خود را به این طرف نگذارند. البته در سالهای دور هالیوود درباره حضرت یوسف و حضرت موسی آثاری را ساخته بود که با ورود ایران به این فضا، روایت را در دست خود گرفت. ما با ورود سینمای ایران با ماجرای سلیمان نبی (ع) کمپانیهای صهیونی-هالیوودی سالهای درازی است که دیگر به داستان زندگی این پیامبر بزرگ که قابلیت دراماتیک بسیاری هم دارد وارد نشدند. اما از سوی دیگر در سال گذشته بار دیگر درباره داوود نبی (ع) کمپانیهای صهیونی دست به تولید سریالی با نام خانه داوود زدند که مورد توجه واقع شد.
حال فاصله گرفتن از تولید فیلم درباره غدیر با بهانههای احتمالی حول محور قضیه وحدت، نشان میدهد که عملاً در کلاس درس رهبر شهید نبودهایم و از مفاد صحبتهای ایشان درباره غدیر و وحدت آگاه نیستیم؛ چراکه رهبری بارها فرموده بودند که پرداختن به غدیر متضاد با وحدت نیست.
ایشان در سخنانی در سال 1384 در حسینیه امام خمینی (ره) با اشاره به اینکه اتفاقاً غدیر مایه وحدت میان مسلمانان است از قول استاد شهید مرتضی مطهری (ره) فرمودند:
«مرحوم آقاى مطهرى (رضواناللهعلیه) مقالهاى به نام «الغدیر و وحدت اسلامى» دارد؛ ایشان در آن، این مسأله را تبیین مىکند که، طرح مسألهى غدیر، چطور مىتواند وسیلهاى باشد براى نزدیک کردن دلهاى مسلمانها به همدیگر. مرحوم علامهى امینى هم عقیدهى شیعه را در «الغدیر» اثبات کرده است؛ اما کتاب، بیان، لحن، سلیقه و شیوهى برخورد او با مسأله، طورى است که همهى مسلمین را جذب مىکند.»
صحبت رهبر شهید با استناد به شهید مطهری و علامه امینی دقیقاً نشان میدهد که اتفاقاً غدیر اولاً اثبات شده است و دیگر آنکه مایه وحدت است و سوم آنکه البته باید روایت ما به گونهای باشد که بتواند همه مسلمانان را جذب کند.
ایشان در ادامه میفرمایند: «شما تقریظهایى را که مسلمانان مصر، شام و دیگر نقاط دنیا بر کتاب ایشان نوشتهاند، ببینید! ما باید توجه داشته باشیم که نوع طرح مسأله، طورى نباشد که به جدایى مسلمانها بینجامد؛ این خیلى مهم است. الان جمعیت انبوهى از مسلمانان دنیا به مکتب و مذهب ما معتقدند و در دنیا هم آبرومندند. هم جمهورى اسلامى در ایران و هم شیعیان در هر نقطهاى که هستند، مردم آبرومندى هستند و در عراق، لبنان و جاهاى دیگر، مسلمانها به وجود اینها افتخار مىکنند. بنابراین باید مراقب باشیم که مسأله را طورى طرح کنیم که همعقیدههاى خودمان ناراحت نشوند. البته باید عقیدهى خودمان را بیان و آن را تثبیت کنیم؛ اما اشتباهات و خطاها را هم برطرف کنیم.»
14/09/1384
برای همین امروز باز روایت درباره خلافت، امامت و ولایت امیرالمونین علی علیه السلام در عرصه سینما مهمترین مسأله سینمای ایران باید باشد. حال که میراث علوی رهبر شهید برای فرهنگ و هنر مورد توجه صاحبنظران، اساتید و کارشناسان و اصحاب این حوزه است، باید با یک درام غنی و هنری متعالی، این واقعه بزرگ و تاریخی ساخته شود تا در اندازه سینمای بزرگ و شکوهمند ایران برای امام اول شیعیان در عرصه جهان آبروداری کرد.
نویسنده: حمید صنیعی منش
انتهای پیام/