به گزارش خبرنگار اقتصادی خبرگزاری تسنیم، بر اساس اطلاعیه جدید بورس تهران، ساعت پایان معاملات سهام، صندوقهای سهامی و بازار مشتقه تا 13:30 تمدید شده و این روند در هفته آینده نیز ادامه خواهد داشت. همچنین اعلام شده که مرحله معاملات پایانی (TAL) نیز بهزودی برای تمام نمادهای بازار اول و دوم فعال خواهد شد؛ موضوعی که نشان میدهد سیاستگذار بورسی تنها به افزایش زمان معاملات اکتفا نکرده و بهدنبال بازطراحی تدریجی سازوکار دادوستدها است.
در این راستا، نگاهی به تجربه بورسهای بزرگ دنیا نشان میدهد، بازار سرمایه ایران همچنان یکی از کوتاهترین ساعات معاملاتی را در میان بورسهای مهم جهان دارد. بورس نیویورک و نزدک بهطور معمول حدود 6.5 ساعت در روز فعال هستند، بورس لندن حدود 8 ساعت معامله دارد و بورس توکیو نیز پس از وقفه ناهار، در مجموع بیش از 5 ساعت فعالیت میکند. حتی بورس توکیو در سال 2024 زمان معاملات خود را 30 دقیقه افزایش داد تا نقدشوندگی و عمق بازار تقویت شود.
در مقابل، بورس تهران سالها با بازه معاملاتی محدود فعالیت کرده است؛ بازهای که عملا بخش مهمی از فعالان اقتصادی، سرمایهگذاران حقوقی و حتی سهامداران حقیقی شاغل را از امکان رصد و معامله مستمر محروم میکند. از سوی دیگر، تمرکز حجم بالای سفارشها در مدت زمانی کوتاه، فشار سنگینی بر هسته معاملات و سامانههای کارگزاری وارد میکند؛ مسئلهای که در سالهای اخیر بارها به اختلال و کندی سامانهها منجر شده است.
این در شرایطی است که افزایش زمان معاملات در تالار شیشهای چند مزیت مهم برای بازار سرمایه به همراه دارد. نخست آنکه نقدشوندگی بازار سهام افزایش پیدا میکند؛ چرا که هرچه فرصت بیشتری برای معامله وجود داشته باشد، امکان تطبیق سفارشهای خرید و فروش نیز بیشتر میشود و بازار سرمایه با عمق بالاتری فعالیت میکند. دوم اینکه رفتار هیجانی بازار سهام تا حدی کنترل میشود؛ به این دلیل که معاملهگران مجبور نیستند در یک بازه فشرده تصمیمگیری کنند.
مزیت دیگر، کاهش فشار بر زیرساختهای معاملاتی است. بر این اساس باید گفت در شرایط فعلی بخش قابل توجهی از سفارشها در دقایق ابتدایی یا پایانی بازار سرمایه ثبت میشود و همین تمرکز زمانی، بار سنگینی بر سامانهها تحمیل میکند. از این رو، توزیع معاملات در بازه زمانی طولانیتر میتواند به متعادلتر شدن جریان سفارشها کمک کند.
از منظر کلان نیز افزایش زمان معاملات میتواند گامی در جهت حرفهایتر شدن بازار سرمایه ایران باشد. در این راستا تجربه جهانی نشان میدهد بسیاری از بورسهای توسعهیافته علاوه بر زمان معاملات اصلی، دارای بازار پیشگشایش و پسازمعامله هستند تا سرمایهگذاران فرصت بیشتری برای واکنش به خبرها و تحولات اقتصادی داشته باشند. ضمن این که در بازارهای جهانی حتی همپوشانی ساعات معاملاتی بورسها، یکی از عوامل مهم افزایش حجم معاملات و کشف سریعتر قیمتها محسوب میشود.
البته افزایش ساعت معاملات، بدون آمادهسازی زیرساختها و اصلاح برخی متغیرهای ساختاری، بهتنهایی نمیتواند تحول بزرگی ایجاد کند؛ در این میان همچنان مسائلی مانند دامنه نوسان، حجم مبنا، کیفیت هسته معاملات، محدودیت ابزارهای مالی و ضعف بازارگردانی، بر کارایی بازار سهام اثرگذار هستند. با این وجود، تجربه بورسهای جهانی نشان میدهد توسعه تدریجی ساعات معاملاتی معمولا بخشی از یک بسته بزرگتر برای ارتقای کارایی بازار سهام است.
در همین چارچوب، تداوم تمدید زمان معاملات در بورس تهران را میتوان فراتر از یک تصمیم موقت ارزیابی کرد. به نظر میرسد بازار سرمایه ایران در حال آزمون یک مدل جدید برای مدیریت جریان معاملات، سنجش توان زیرساختها و بررسی رفتار معاملهگران در ساعات طولانیتر است؛ مدلی که اگر نتایج آن مثبت باشد، شاید در آینده به افزایش دائمی ساعت معاملات بورس تهران منجر شود.
مهدی حاجیوند، کارشناس بازار سرمایه
انتهای پیام/