به گزارش گروه بینالملل خبرگزاری تسنیم، در فاصله چند هفته مانده به برگزاری انتخابات پارلمانی ارمنستان، در فضای ملتهب کارزارهای انتخاباتی که مملو از توهینها، لفاظیهای تند، فریادها و جنجالهای سیاسی میان دولت و جریانهای اپوزیسیون است، یکی از کلیدیترین مسائل تقریباً به حاشیه رانده شده است: در نهایت، نیروهای رقیب چه مسیر توسعهای را برای ارمنستان پیشنهاد میکنند؟ چه چشماندازی برای اقتصاد متصور هستند و چگونه میخواهند به اهداف خود دست یابند؟ در این گزارش تلاش شده تا پاسخی برای این پرسشهای اساسی یافت شود.
وعدههای رویایی «ارمنستان قوی» با چاشنی سرمایهداری دولتی
پررنگترین و البته دستنیافتنیترین وعدهها از سوی ائتلاف «ارمنستان قوی» به رهبری «سامول کاراپتیان»، تاجر مقیم روسیه، مطرح میشود. نارک کاراپتیان که در صدر فهرست انتخاباتی این ائتلاف قرار دارد، با شعارهایی نظیر «مالیات به دولت میرسد، دولت سود پرداخت میکند» وارد میدان شده است. این جریان، توسعه کشور را در گرو صنایع تبدیلی صادراتمحور میداند و وعده داده است که سهم صنایع تبدیلی در تولید ناخالص داخلی را به 20 درصد برساند.
اما چگونه میتوان به این سطح از توسعه دست یافت؟ در پس این وعدههای سخاوتمندانه، ائتلاف «ارمنستان قوی» هیچ نقشه راه روشن و جزئیاتی ارائه نمیدهد. تنها به جملاتی کلی بسنده شده که «ما سرمایهگذاریهای فیزیکی، عمدتاً در صنایع تبدیلی را در اولویت قرار خواهیم داد.» آنها وعده میدهند که شرکتهای چندملیتی را به ارمنستان دعوت کنند. سامول کاراپتیان ادعا میکند: «به زودی ما مسئولیت بزرگی را بر عهده خواهیم گرفت.»
برای تحقق این اهداف، آنها برنامهریزی کردهاند که طی پنج سال، حدود نیم میلیارد دلار سرمایهگذاری کنند. اما اینکه چگونه با این مبلغ ناچیز - که حتی از بودجه برنامهریزی شده وزارت کار و امور اجتماعی در سال 2026 نیز کمتر است - چنین پروژههای کلانی اجرا میشود، در هالهای از ابهام است.
فراتر از آن، تیم این تاجر مقیم مسکو در نظر دارد در صورت به دست گرفتن قدرت، دولت را در تمام شرکتهایی که با سرمایه دولتی تأسیس میشوند، بدون حق دخالت در مدیریت، به عنوان شریک سهامدار وارد کند. آنها همچنین قصد دارند با مداخله مستقیم در بازار کشاورزی، کف قیمتی برای برخی محصولات تعیین کنند.
آنها با وعده کاهش بار مالیاتی و رساندن حجم صادرات به 35 درصد تولید ناخالص داخلی، شعار «پایان فقر» سر میدهند، اما در برنامههایشان حتی به یک کالای مشخص که قرار است تولید و صادر شود، اشارهای نکردهاند. مشخص نیست آیا میخواهند مولیبدن را فرآوری کنند یا دستگاه، خودرو و تجهیزات فناوری اطلاعات بسازند!
مانور حزب حاکم بر فناوریهای آمریکایی و انرژی هستهای
اقتصاد و تولید نیازمند انرژی است. در حالی که عمر رآکتور نیروگاه هستهای متسامور تا سال 2036 به پایان میرسد، دولت حاکم از حزب «پیمان مدنی» برنامههایی برای احداث راکتورهای کوچک ماژولار (SMR) در سر دارد؛ فناوری جدیدی که اگرچه در غرب و بهویژه آمریکا آیندهدار توصیف میشود، اما هنوز در مرحله توسعه است.
این در حالی است که مسکو پیشنهاد ساخت نیروگاهی جدید با فناوریهای اثباتشده روسی را روی میز گذاشته است. با این حال، تیم سامول کاراپتیان پیشنهاد میکند که در تصمیمگیری عجله نشود و به جای آن بر توسعه انرژیهای تجدیدپذیر تمرکز شود؛ رویکردی که اتفاقاً راهبرد اصلی حزب حاکم نیز هست.
اگرچه شخص «جیدی ونس» معاون رئیسجمهور آمریکا در سفر به ایروان از ورود فناوریهای هستهای آمریکایی به ارمنستان خبر داد، اما حزب حاکم در برنامه انتخاباتی خود تصمیمگیری نهایی درباره نوع فناوری را به اواخر سال 2027 موکول کرده است.
حزب «پیمان مدنی» برخلاف رقبا، وعدههایی با قابلیت سنجش کمی داده است: افزایش 50 درصدی حجم تولیدات صنعتی در پنج سال، ایجاد 100 هزار شغل جدید، دوبرابر کردن حجم صادرات و راهاندازی حداقل ده آزمایشگاه استاندارد بینالمللی.
نیکول پاشینیان، نخستوزیر ارمنستان فریاد میزند: «شهروندان مغرور و باوقار ارمنستان باید حرف خود را بزنند و از حقوق خود دفاع کنند.» با این وجود، دولت او نیز نقشه راه مشخصی برای اینکه دقیقاً چه چیزی تولید و صادر شود تا همزمان وابستگی به روسیه کاهش یابد، ارائه نداده است.
ائتلاف کوچاریان؛ از کاهش مالیات تا ادعای ایجاد اشتغال میلیونی
ائتلاف «هایاستان» به رهبری روبرت کوچاریان، رئیسجمهور پیشین، نیز سازوکارهای مشخصی برای تحقق وعدههایش ارائه نکرده است. آنها میخواهند سهم صنعت از اقتصاد را به 25 درصد برسانند و برچسب «ساخت ارمنستان» را به تضمینی برای کیفیت جهانی تبدیل کنند.
وعده ایجاد 175 هزار تا 225 هزار شغل جدید در پنج سال، کاهش 50 درصدی مالیات بر دارایی، یارانه سوخت و بذر برای کشاورزان و معافیتهای مالیاتی و یارانههای انرژی برای اقشار آسیبپذیر و خانوادههای جوان، از جمله شعارهای اصلی آنهاست.
کوچاریان با اطمینان میگوید: «ما سالانه 35 تا 45 هزار شغل ایجاد میکنیم تا نرخ بیکاری را از 14 درصد کنونی به 5 تا 6 درصد برسانیم. ما توانایی انجام این کار را داریم.» با این حال، هیچ محاسبه دقیقی از منابع درآمدی و هزینههای بودجه در برنامههای این ائتلاف دیده نمیشود. این ائتلاف همچنین ساخت نیروگاه هستهای جدیدی را وعده داده، اما نوع آن را مشخص نکرده است.
نگاه به شرق در اردوگاه تساروکیان و تر-پطروسیان
در سوی دیگر میدان، حزب «ارمنستان شکوفا» به رهبری گاقیک تساروکیان که از حامیان سرسخت ماندن در اتحادیه اقتصادی اوراسیا است، وعدههایی عجیب میدهد. این حزب ادعا میکند که در عرض پنج سال، حجم تولید ناخالص داخلی ارمنستان را سه برابر خواهد کرد؛ آن هم در حالی که مالیاتها را کاهش میدهد! ادعایی که حتی توسعهیافتهترین اقتصادهای جهان نیز در نیم قرن اخیر شاهد آن نبودهاند. این در حالی است که حزب حاکم از رسیدن به هدف 25 درصدی سرمایهگذاری خود نیز بازمانده بود.
از طرفی، حزب «کنگره ملی ارمنی» به رهبری لئون تر-پطروسیان، نخستین رئیسجمهور ارمنستان (با سرگروهی لئون زورابیان)، در برنامه انتخاباتی خود صراحتاً از ساخت نیروگاه هستهای جدید بر اساس پیشنهاد و فناوری روسیه حمایت کرده است.
این حزب همچنین وعده معافیتهای مالیاتی دو تا پنج ساله برای سرمایهگذاران کلان (یک تا پنج میلیون دلار و بیشتر)، احیای وزارت کشاورزی و تمرکز ویژه بر فناوری اطلاعات از جمله هوش مصنوعی و طراحی تراشه را مطرح کرده است. آنها پیشنهاد میدهند که دولت به مشتری اول محصولات فناورانه تبدیل شود و برای شرکتهایی که 15 درصد سود خود را صرف تحقیق و توسعه میکنند، امتیازات ویژهای قائل شود.
با وجود تمام این برنامههای کاغذی، نیروهای سیاسی اصلی در کارزارهای انتخاباتی ارمنستان، برنامههای اقتصادی را رها کرده و به نزاع بر سر موضوعات انحرافی از جمله بحث گذشته و حال، غارتگران، خائنان ملی و عوامل بیگانه مشغولند. در حالی که تا روز سرنوشتساز انتخابات، تنها دو هفته باقی است.
انتهای پیام/