به گزارش گروه بین الملل خبرگزاری تسنیم، همزمان با تداوم ابهام و عدم قطعیت در بازارهای جهانی سوخت و انرژی، تحلیلگران ترکیه بر روی ظرفیتهای سوریه متمرکز شدهاند.
آنان میخواهند همسو با برخی رسانهها و مطبوعات آمریکایی، سوریه را به عنوان کنشگر جدیدی در عرصه انرژی معرفی کنند و به بیان این موضوع بپردازند که سوریه میتواند با کمک ترکیه، رفته رفته تبدیل به یک مسیر انتقالی جدیدی و مهم شود.
روزنامه قرار چاپ آنکارا درباره وضعت فعلی نوشته است: «ظاهراً قرار است سوریه در تجارت جهانی تبدیل به کنشگر مهمی شود. چرا که بسته شدن تنگه هرمز، عملاً به نفع دمشق تمام شده است. این موضوع مهمی است که علاوه بر تحلیلگران و کارشناسان بازار انرژی در ترکیه و کشورهای عربی، توجه تحلیلگران وال استریت ژورنال و نیویورک تایمز را نیز به سوی خود جذب کرده است. به قول تحلیلگر نیویورک تایمز، کسی تصور نمیکرد که پس از حملات آمریکا – اسرائیل علیه ایران و مسدود شدن تنگه هرمز، سوریه در مقام کشوری ظاهر شود که از این وضعیت سود برده و میخواهد در لیست برندگان جای بگیرد».
گزارش اختصاصی شبکه تلویزیونی سی.ان.بی.سی نیز در گزارشی درباره نقش احتمالی سوریه در معادلات انرژی میگوید: «سوریه که پس از رفتن بشار اسد و پایان یک دوران تنش 14 ساله از روزهای بحرانی فاصله گرفته، در درگیریهای اخیر بیطرف ماند و حالا با بنادر مدیترانهای و مرزهای استراتژیک خود، میتواند برای جهان و مراکز بینالمللی تجارت، به عنوان سناریوی B، مطرح شود».
خانم اسرا اورنک از تحلیلگران سیاسی ترکیه نیز میگوید: گسترش جنگ در خاورمیانه و انسداد تنگه هرمز به عنوان یکی از مهمترین نقاط انتقال انرژی جهان، یک فرصت اقتصادی غیرمنتظره برای سوریه ایجاد کرده است. سوریه به لطف بنادر بزرگ در مدیترانه و مرزهایش که تا ترکیه، عراق، اردن و لبنان امتداد دارد، به عنوان یک مسیر جایگزین برای جریان نفت و تجارت، ظرفیت بالایی دارد.
پس از بسته شدن تنگه هرمز، کشورهای خلیج فارس، از جمله عراق و امارات متحده عربی، حمل و نقل نفت و کالاهای تجاری مختلف به سوریه را از طریق زمینی آغاز کردند. این محصولات از بنادر سوریه در دریای مدیترانه ارسال میشوند و مقامات مرزی و گمرکی سوریه معتقدند که میتوانند یاری گر کشورهای منطقه باشند. طرف سوری معتقد است که به ویژه بنادر بانیاس و لاذقیه در این فرآیند اهمیت استراتژیک خود را بازیافتهاند.
خط عراق - بانیاس
شرکت نفت دولتی عراق از دولت دمشق درخواست اجازه حمل و نقل نفت خام از طریق زمینی به سوریه و ارسال آن از بندر بانیاس در سواحل مدیترانه را کرده است. برای سوریه، این تحول از نظر هزینههای ترانزیت و درآمد خدمات بندری، یک فرصت اقتصادی قابل توجه تلقی میشود.
در درازمدت، دولت دمشق قصد دارد سرمایهگذاران خارجی را برای بازسازی زیرساختهای بندر، جاده و انرژی کشور جذب کند.
بدون شک در چنین شرایطی، ترکیه به عنوان گزینه نخست سوریها مطرح میشود. هم شرکت های بزرگ دولتی ترکیه همچون بوتاش و هم گروهها و هلدینگهای بزرگ بخش خصوصی ترکیه، به دنبال آن هستند تا از موقعیت جدید سوریه، بهره ببرند. چرا که دولت سوریه در شرایط کنونی، منابع مالی چندانی در اختیار ندارد و به عنوان مثال، برای استفاده از گذرگاه مرزی التنف، نیازمند کمک ترکها است.
اگر چه گذرگاه مرزی التنف به عنوان نقطهای حیاتی برای حمل نفت از عراق به سوریه، سالها غیرفعال بوده، اما حالا به گفته مقامات سوری، بازسازی کامل این گذرگاه ظرف 6 ماه و با یک هزینه 25 میلیون دلاری ممکن و میسر است و این تنها یکی از حوزههایی است که هلدینگهای ترکیهای، تامین مالی و اجرای فنی آن را بر عهده میگیرند.
حتی قبل از آن که تاسیسات و زیرساختها به شکل کامل تعمیر و بازسازی شوند، دولت دمشق با استفاده از فرصت، به سرعت گذرگاه مرزی را با راهحلهای موقت بازگشایی کرده و عوامل اداره بندر، کاروانها، رایانهها، تیمهای کنترل مرزی و گذرنامه و محلهای سکونت سیار را به این منطقه اعزام کرد.
بدین ترتیب صادرات اولین محمولههای نفتی از عراق در اواخر ماه مارس آغاز شد و در برخی روزها، بیش از 400 تانکر از مرز عبور میکنند. گفته میشود هر تانکر تا 10500 گالن نفت خام حمل میکند.
با این حال، ظرفیت ذخیرهسازی محدود در بندر بانیاس باعث میشود که حمل و نقل هر از گاهی کُند شود. از دیگر سو، احیای خط لوله نفتی بین سوریه و عراق اهمیت بالایی دارد و ترکیه اعلام آمادگی کرده تا تعمیرات کامل خط آهنی که بانیاس را به کرکوک در شمال عراق متصل میکند، بر عهده بگیرد.
دولت جدیدی سوریه میخواهد علاوه بر تلاش برای نقش آفرینی در انتقال انرژی، در نقل و انتقال خودرو نیز درآمد بالایی کسب کند. به همین خاطر، ماه گذشته، اولین محموله 200 وسیله نقلیه از امارات متحده عربی از طریق زمینی از طریق اردن به سوریه رسید و از بندر لاذقیه به اروپا ارسال شد. این تحول نشان میدهد که سوریه نه تنها در حمل و نقل انرژی، بلکه در لجستیک منطقهای و تجارت ترانزیت نیز دوباره نقش ایفا میکند.
بلندپروازی دمشق – آنکارا
تیم احمد الشرع در دمشق، در تلاش است تا سوریه را به عنوان یک کریدور امن و استراتژیک که آسیای مرکزی و خلیج فارس را به اروپا متصل میکند، معرفی کند.
احمد الشرع، رئیس دولت موقت سوریه، در جلسات خود با رهبران اتحادیه اروپا و شرکای منطقهای این پیام را منتقل کرده که بنادر، مرزها و جادههای این کشور آماده استفاده هستند.
دولت دمشق همچنین میخواهد پروژههای زیرساختی آسیبدیده یا متوقفشده در اثر جنگ داخلی را احیا کند. این پروژهها شامل خط لوله گاز عرب است که هدف آن انتقال گاز طبیعی از مصر به لبنان است.
با این حال، مشکلات زیرساختی مانع بزرگی هستند و دمشق در استفاده از این فرصت جدید با موانع قابل توجهی روبرو است. چرا که 14 سال جنگ و بحران، به بنادر، جادهها، شبکه برق، زیرساختهای آب و مناطق صنعتی این کشور آسیبهای جدی وارد کرده است.
طبق گزارش بانک جهانی که سال گذشته منتشر شد، هزینه بازسازی سوریه میتواند از 200 میلیارد دلار فراتر رود. گفته میشود بیش از 80 میلیارد دلار از این مبلغ فقط برای سرمایهگذاریهای زیرساختی، مانند جادهها، برق، آب و مخابرات مورد نیاز است. آن هم در شرایطی که قطعی برق و آب هنوز در این کشور به شکل گسترده وجود دارد.
طبیعتاً تلاشهای سوریه برای گشودن مناطق آزاد تجاری خود به روی سرمایهگذاران نیز به دلیل کمبود خدمات اساسی محدود شده است.
سال گذشته، سوریه اولین انتقال الکترونیکی خود را از طریق یک بانک غربی در 14 سال انجام داد. با این حال، این کشور هنوز به سیستم انتقال پول بینالمللی سوئیفت متصل نیست. این امر انجام پروژههای بزرگ در سوریه را برای سرمایهگذاران خارجی دشوار میکند.
سرمایه گذاری رونسانس ترکیه در سوریه
کارخانه و ترمینال تولید پلی پروپیلن (PP) جیحان، متعلق به هلدینگ رونسانس که قرار است در سال 2027 عملیاتی شود، یکی از بزرگترین سرمایهگذاریهای صنعتی است که تاکنون توسط بخش خصوصی در ترکیه انجام شده است.
این کارخانه و ترمینال تولید پلی پروپیلن سالانه 300 میلیون دلار مستقیماً به تراز حساب جاری ترکیه کمک خواهد کرد. کل تأمین مالی 1.3 میلیارد دلاری که از سوی شرکت مالی توسعه بینالمللی آمریکا و آژانس اعتبار صادرات اسپانیا تأمین شده، اهمیت جهانی این پروژه را برجسته میکند.
علاوه بر این، رونسانس یک قرارداد مشارکت با گروه SJ مستقر در سنگاپور برای پروژه منطقه صنعتی و بندر پتروشیمی مدیترانه شرقی (DAPEK) در جیحان امضا کرده است.
ساخت یک ترمینال عظیم حمل بار مایع و پایگاه پتروشیمی توسط داپک در جیحان میتواند آن را به یک قطب مدیترانهای تبدیل کند که در آن مواد اولیه از عراق و خلیج فارس فرآوری و در سطح جهانی توزیع خواهد شد.
نقش ترکیه در این پروژه به این محدود نخواهد شد. سودهای مشارکت بازسازی سوریه و توافقات احتمالی بین آمریکا، ترکیه و سوریه در طول مراحل ساخت این پروژه نیز بخش مهمی از این فرآیند خواهد بود.
خانم اَلا آوا از تحلیلگران روزنامه اورنسل چاپ آنکارا، بر این باور است که در فضای رقابتی کنونی در منطقه، عملاً شاهد «جنگهای کریدوری» هستیم و در جریان این جنگها، ترکیه و سوریه در کنار هم قرار دارند.
او میگوید: «حالا دولت جدید سوریه به رهبری الشرع، امیدوار است سوریه با استفاده از موقعیت استراتژیک خود، به مسیری جایگزین برای حمل و نقل انرژی و کالا تبدیل شود و خلیج فارس را به ترکیه متصل کرده و دسترسی امن به دریای مدیترانه را فراهم کند. ترکیه و سوریه در طرح موسوم به چهار دریا، یک شبکه حمل و نقل و انرژی یکپارچه را در نظر دارند که خلیج فارس، مدیترانه، دریای خزر و دریای سیاه را به هم متصل میکند. هدف گستردهتر این طرح، مرکزیت بخشیدن به سوریه و ترکیه در تجارت و جریان انرژی منطقهای است. کما این که اسعد شیبانی وزیر امور خارجه سوریه، در سفر خود به آنکارا در ماه آوریل، این پروژه را آغاز دوران جدیدی در همکاریهای استراتژیک دوجانبه توصیف کرد».
همچنین رسانه عربی «المجله» متعلق به عربستان سعودی از این موضوع خبر داده که تام باراک فرستاده ویژه آمریکا در امور سوریه، مایل است سوریه به یک قطب اصلی در ترانزیت انرژی جهانی تبدیل شود.
طبق گزارش المجله، بازسازی خط لوله نفت کرکوک-بانیاس تقریباً 4.5 میلیارد دلار هزینه خواهد داشت و سوریه انتظار دارد سالانه حدود 200 میلیون دلار درآمد ترانزیتی کسب کند.
در ادامه، برنامههایی برای گسترش خط لوله گاز عرب از مصر و سوریه به ترکیه امتداد طراحی شده و در فاز بعدی، انتقال گاز قطر از طریق اردن و سوریه به ترکیه و سپس به اروپا در دستور کار است.
انتهای پیام/