به گزارش خبرگزاری تسنیم از بیرجند، مرتضی نداف، پیشکسوت سوختهنگاری ایران، در گفتوگویی با تأکید بر ظرفیتهای کمنظیر خراسان جنوبی در حوزه هنرهای سنتی، این استان را یکی از مهمترین خاستگاههای استعدادهای هنری کشور دانست و از بیتوجهی به هنرمندان پیشکسوت، ضعف مدیریت فرهنگی، نگاه تکبعدی به هنر و بروکراسی فرسایشی انتقاد کرد.
او در این گفتوگو، ضمن تشریح دغدغههای سیساله خود برای حفظ اصالت هنر ایرانی و آموزش نسل جوان، مجموعهای از راهکارهای عملی برای احیای سوختهنگاری، طراحی سبک بومی خراسان جنوبی، ایجاد زنجیره ارزش و راهاندازی موزه تخصصی این هنر ارائه داد.
دغدغهای سیساله برای پاسداری از هنر ایرانی
مرتضی نداف، فرزند خراسان و متولد مرداد 1359، مهمترین دغدغه هنری خود را در سه دهه فعالیت حرفهای، پاسداری از اصالت فرهنگ و هنر ایران باستان و معاصر و انتقال آن به نسل امروز عنوان کرد.
او تأکید کرد که هنر برای او صرفاً یک فعالیت فردی یا شغلی نبوده، بلکه رسالتی فرهنگی برای حفظ میراث تمدنی ایران به شمار میرود.
به گفته او، هنرمند اصیل باید هم ریشه در گذشته داشته باشد و هم توان گفتوگو با زمانه خود را پیدا کند.
نداف معتقد است هنرهای سنتی اگر با زبان امروز بازآفرینی شوند، میتوانند نهتنها در میان مخاطبان داخلی، بلکه در سطح بینالمللی نیز جایگاه شایستهای پیدا کنند.
او در اینباره گفت هدف اصلیاش همیشه آموزش حرفهای به نسل جدید و تبدیل هنر به ابزاری برای انتقال هویت ایرانی بوده است.
نقد صریح به مدیریت فرهنگی و نگاه تکبعدی به هنر
بخش مهمی از سخنان استاد نداف به نقد وضعیت مدیریت فرهنگی کشور اختصاص داشت. او با انتقاد از نگاه تکبعدی به هنر، گفت در سالهای اخیر برخی رشتههای هنری بیش از حد مورد توجه قرار گرفتهاند و در مقابل، هنرهای اصیل و سنتی در حاشیه ماندهاند.
به باور او، این رویکرد با واقعیت جامعه فرهنگی ایران و ظرفیتهای غنی تاریخی آن سازگار نیست.
نداف روزمرگی اداری، ضعف برنامهریزی، نبود نگاه بینالمللی، رانت و بیعدالتی در تخصیص بودجه را از مهمترین آسیبهای این حوزه دانست.
او تأکید کرد که هنرمند سنتی برای دیده شدن، نباید درگیر پیچوخمهای فرسایشی اداری شود، بلکه مدیران فرهنگی باید بهصورت مستقیم با هنرمندان و اساتید پیشکسوت ارتباط داشته باشند و از تجربه آنان بهره بگیرند.
خراسان جنوبی؛ سرزمین استعدادهای دیدهنشده
استاد نداف در بخش دیگری از این گفتوگو، خراسان جنوبی را سرزمینی سرشار از استعدادهای هنری توصیف کرد که هنوز به اندازه ظرفیت واقعی خود دیده نشده است.
او گفت بررسی آثار هنرمندان جوان و نوپا در این استان نشان میدهد که ظرفیت رشد در رشتههای مختلف هنری بسیار بالاست، اما این استعدادها به دلیل نبود حمایت کافی، کمتر مجال بروز پیدا کردهاند.
وی با اشاره به شهرهایی چون بیرجند، خوسف، قائن، فردوس، بشرویه و نهبندان، تأکید کرد که هر یک از این مناطق ریشههای فرهنگی و هنری خاص خود را دارند و میتوانند در شکلگیری جریانهای هنری بومی نقشآفرین باشند.
نداف معتقد است اگر این ظرفیتها با حمایت مالی، آموزش هدفمند و معرفی رسانهای همراه شود، خراسان جنوبی میتواند به یکی از پایگاههای مهم هنرهای سنتی ایران تبدیل شود.
سوختهنگاری؛ هنری اصیل با ظرفیتهای نو و اقتصادی
بخش قابل توجهی از گفتوگو به هنر سوختهنگاری اختصاص داشت؛ هنری که نداف آن را ریشهدار، هویتی و دارای ظرفیتهای گسترده فرهنگی و اقتصادی دانست.
او توضیح داد که در طول سه دهه فعالیت، تکنیکهای نوآورانهای در این هنر به کار گرفته و تلاش کرده است اصالت آن را در کنار خلاقیت حفظ کند.
به گفته او، چوب به عنوان ماده اصلی این هنر، میتواند در قالبهای متنوعی مانند تابلو، آثار کاربردی و محصولات هنری مورد استفاده قرار گیرد. نداف همچنین ورود فناوریهایی مانند لیزر و چاپ دیجیتال را نه صرفاً تهدید، بلکه در برخی موارد فرصت دانست، مشروط بر اینکه جای هنر دست و کار اصیل را نگیرد.
او تأکید کرد که هنر دست، حامل احساس، هویت و پیام است و نباید با تولید ماشینی یکسان دیده شود.
نداف سوختهنگاری را هنری با قابلیت صادراتی بالا دانست، اما گفت برای تبدیل آن به یک محصول فرهنگی-اقتصادی، باید موانع اداری، کمبود حمایت و ضعف در بازاریابی برطرف شود.
او در این زمینه از طرحهایی برای ایجاد اشتغال و توسعه بازار سخن گفت که تاکنون به دلیل نبود حمایت مؤثر، به نتیجه نرسیدهاند.
راهکارهای عملی برای احیای سوختهنگاری در خراسان جنوبی
استاد نداف در پایان گفتوگو، مجموعهای از راهکارهای کاربردی برای احیای سوختهنگاری و تقویت جایگاه آن در خراسان جنوبی ارائه داد.
او نخست بر ضرورت طراحی «سبک سوختهنگاری خراسان جنوبی» تأکید کرد و گفت: نقوش قالی بیرجند، سفال خوسف و نهبندان، کتیبههای مساجد تاریخی و دیگر عناصر هویتی منطقه میتوانند منبع الهام آثار جدید باشند.
او همچنین پیشنهاد کرد سوختهنگاری با هنرهای چوبی دیگر مانند مشبککاری، معرق، خراطی و نجاری نوین ترکیب شود تا آثار متنوعتر و کاربردیتری خلق شود.
نداف راهاندازی کارگاههای سیار در مناطق روستایی، تأمین تجهیزات پایه، آموزش فشرده، و ارتباط مستقیم استاد و هنرجو را از جمله اقداماتی دانست که میتواند هنر را به بدنه جامعه منتقل کند.
از دیگر پیشنهادهای او، ایجاد زنجیره ارزش از تهیه چوبهای بومی مانند توت، عناب و بادامشک تا بستهبندی و فروش آثار بود؛ مسیری که به گفته او میتواند هم به اقتصاد هنر کمک کند و هم هویت بومی خراسان جنوبی را تقویت نماید.
او همچنین تأسیس موزه تخصصی هنرهای آتش و چوب در بیرجند را یکی از مطالبات جدی خود مطرح کرد و گفت این موزه میتواند به نقطهای اثرگذار برای معرفی سوختهنگاری به نسلهای آینده تبدیل شود.
انتهای پیام/257