به گزارش خبرگزاری تسنیم، نشریه روابط بینالملل دانشگاه نیویورک (آیآر اینسایدر) در یک یادداشت تحلیلی نوشت: در تاریخ 8 آوریل 2026، تنها چند ساعت پس از آنکه دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، تهدید کرد «یک تمدن کامل» را نابود خواهد کرد، این کشور و ایران با میانجیگری پاکستان به یک آتشبس موقت دو هفتهای دست یافتند.
با این حال، این آتشبس مسائل پیچیده و حلنشدهای را باقی گذاشت و در نتیجه آمریکا برای اعمال فشار در مذاکرات، محاصرهای بر تنگه هرمز اعمال کرد. نیروی دریایی آمریکا اعلام کرد هر کشتی که از بندرهای ایران یا به سمت آنها حرکت کند، متوقف خواهد شد.
اطلاعات اخیر نشان میدهد این محاصره میتواند بلندمدت باشد و بهعنوان اقدامی «تا حدی مؤثرتر از بمباران» تلقی شده است چرا که اثر اقتصادی عظیمی بر ایران دارد؛ کشوری که پیش از جنگ نیز درگیر ابرتورم بود... اما این محاصره با موارد گذشته متفاوت است، زیرا عملاً تنگه هرمز را که یکی از مهمترین گلوگاههای تجارت دریایی جهان است میبندد و پیامدهای آن در سراسر جهان احساس میشود.
در همین حال، ایران نیز تلاش کرده کنترل خود را بر تنگه اعمال کند و از کشتیهای تجاری عبوری هزینههای سنگین دریافت کند تا منبع درآمدی برای دولت باشد. بعید است که ایران تحت فشار این محاصره کوتاه بیاید چرا که جنگ عملاً باعث قدرتگیری طبقه حاکمی شده که تحت سلطه سپاه پاسداران انقلاب اسلامی است.
مذاکرات از زمان آتشبس اولیه در 8 آوریل، طی هفتهها بهصورت رفتوبرگشتی ادامه داشته است؛ ایران تأکید دارد که ابتدا باید توافقی درباره تنگه هرمز حاصل شود، در حالی که آمریکا بر پایان برنامه هستهای ایران تمرکز دارد.
در مذاکرات 11 آوریل، آمریکا خواستار توقف غنیسازی اورانیوم ایران به مدت 20 سال شد، در حالی که ایران تنها با توقف حداکثر 5 ساله موافقت کرد. از آنجا که اهداف دو طرف در موضوعات کلیدی مانند برنامه هستهای و موشکهای بالستیک ایران، نیروهای نیابتی در منطقه، تحریمها و ناوبری در تنگه هرمز همسو نیست، محاصره دریایی در خلیج فارس احتمالاً ادامه خواهد داشت.
در نتیجه، بیشتر کشتیهای تجاری حرکت نمیکنند چرا که نگرانی از مینهای دریایی ایران و توقیف کشتیها توسط هر دو طرف افزایش یافته است. تردید شدید شرکتهای حملونقل و بیمه نیز ترافیک دریایی را بسیار پایینتر از سطح پیش از جنگ نگه داشته است. این بیثباتی همچنین باعث شکلگیری ناوگانهای پنهان و شرکتهای پوششی شده که ایران از آنها برای دور زدن محاصره استفاده میکند.
ادامه محاصره و درگیری در تنگه هرمز آسیب بزرگی به اقتصاد جهان بهویژه به بازار انرژی وارد کرده است. قیمت نفت خام برای نخستین بار از سال 2022 به 120 دلار رسید و برآوردها نشان میدهد بیش از 50 میلیارد دلار نفت خام از آغاز جنگ در فوریه 2026 از دست رفته است.
فشار ناشی از کاهش عرضه نفت در اقتصاد جهان کاملاً مشهود است. امارات متحده عربی که یکی از ثروتمندترین صادرکنندگان نفت جهان است، اخیراً از آمریکا درخواست خط مبادله ارزی کرده تا ذخایر رو به کاهش دلار خود را تقویت کند.
سایر کشورهای خلیج فارس نیز با فشار اقتصادی ناشی از ناتوانی در صادرات روبهرو هستند. با این حال، کشورهای خلیج نسبت به اقتصادهای آسیایی و اروپایی در وضعیت بهتری قرار دارند، بهویژه آسیا که حدود 80 درصد نفت آن از این تنگه عبور میکند.
فیلیپین وضعیت اضطراری انرژی اعلام کرده است. ژاپن و کره جنوبی نیز برای کاهش هزینههای انرژی و استفاده از ذخایر اضطراری اقدام کردهاند و ویتنام و تایلند از شهروندان خود خواستهاند مصرف انرژی را کاهش دهند.
تورم نیز بهشدت افزایش یافته است. در شهر فیروزآباد هند، قیمت روغن پختوپز که معمولاً 80 روپیه است، اکنون به بیش از 200 روپیه رسیده است.
ادامه محاصره همچنین صنعت هوانوردی را تهدید میکند. کشورهای خلیج فارس حدود 60 درصد سوخت هواپیمای اروپا و 70 درصد سوخت جت آفریقا را تأمین میکنند.
شرکت هواپیمایی لوفتهانزا آلمان از لغو 20 هزار پرواز خبر داده و بسیاری از شرکتهای هواپیمایی بزرگ پروازهای خود را کاهش دادهاند.
همزمان، کمبود کود شیمیایی میتواند پیامدهای بسیار جدیتری داشته باشد. حدود یکسوم عرضه جهانی کود از تنگه هرمز عبور میکند. کمبود کود میتواند فصل برداشت ضعیفی برای مناطق تولیدکننده غذا مانند هند، چین و اروپای شرقی رقم بزند.
گاز طبیعی مایع نیز بهطور مستقیم از این بحران آسیب دیده است. میدان گازی راسلفان قطر 20 درصد عرضه جهانی گاز طبیعی مایع را تأمین میکند، اما این تأسیسات در روزهای ابتدایی جنگ هدف موشک قرار گرفته و بازسازی کامل آن سه تا پنج سال زمان خواهد برد.
در حالی که تلاشها برای پایان جنگ ادامه دارد، اقتصاد جهان هر روز بیشتر از شوکهای خلیج فارس متأثر میشود. از اروپا تا آسیا و آفریقا، بسیاری کشورها با بحران تأمین انرژی و کالاهای اساسی مواجه شدهاند، اما به نظر میرسد صدای آنها در میان درگیری میان ایران و آمریکا کمتر شنیده میشود.
انتهای پیام/