به گزارش خبرگزاری تسنیم از تبریز، ازدواج یکی از اساسیترین تصمیمات زندگی است که تمامی ابعاد حیات فرد را تحتالشعاع قرار داده و مسیر رشد و تعالی شخصیت او را هموار میسازد. این پیوند مقدس، علاوه بر تشکیل خانواده، زمینهساز شکلگیری روابط عمیق عاطفی، اجتماعی و فرهنگی است.
در تاریخ درخشان اسلام، پیوند آسمانی امیرالمؤمنین امام علی (ع) و حضرت فاطمه زهرا (س) باشکوهترین الگوی همسرداری و همدلی به شمار میرود؛ پیوندی که تجلی کامل همفکری و حمایت متقابل در برابر چالشهای زندگی است و به همین یُمن، سالروز این پیوند مبارک در تقویم اسلامی به عنوان «روز ازدواج» نامگذاری شده است.
به همین مناسبت، در گفتوگویی تفصیلی با حجتالاسلام والمسلمین اکبر شعبانی، نویسنده و مشاور نامآشنای خانواده، به بررسی نکات کلیدی و تجربیات راهگشا در مسیر ازدواج موفق پرداختهایم.
در ادامه مکتوب این مصاحبه و در پایان ویدئوی آن در دسترس شما مخاطبان عزیز است:
فلسفه ازدواج؛ از آرامش قرآنی تا نیازهای فیزیولوژیک
حجتالاسلام شعبانی در ابتدای این گفتوگو، با تبیین فلسفه ازدواج اظهار کرد: فلسفه ازدواج را میتوان از دو دریچه قرآنی و فیزیولوژیکی مورد واکاوی قرار داد. خداوند متعال در آیه 21 سوره مبارکه روم میفرماید: "و من آیاتِهِ أن خلق لَکُم مِّن أنفُسِکُم أَزواجًا لِّتَسکُنُوا إِلَیْهَا". این آیه نورانی به صراحت نشان میدهد که آفرینش زوجین، نشانهای الهی برای رسیدن به سکینه و آرامش واقعی است. به بیان دیگر، زندگی مجردی فاقد این آرامش اصیل است و هدف غایی پروردگار از این پیوند، سکونت و رحمت میان زن و مرد است.
وی با اشاره به سیره اهلبیت (ع) افزود: در تاریخ اسلام، هنگامی که پیامبر اکرم (ص) پس از عقد، از امیرالمؤمنین (ع) پرسیدند: یا علی، همسرت زهرا را چگونه یافتی؟، ایشان با کلامی عمیق فرمودند: "نعم العون علی طاعه الله؛ بهترین یاور در مسیر طاعت خداست". این کلام نورانی، غایت معنوی ازدواج را که همان یاری رساندن به یکدیگر در مسیر بندگی است، متجلی میسازد.
این کارشناس خانواده درباره بُعد فیزیولوژیک ازدواج نیز تصریح کرد: در نظام خلقت، ترشح هورمونهای جنسی (مانند استروژن در دختران و تستوسترون در پسران) در دوران نوجوانی و جوانی، نیاز فطری به جنس مخالف و رسیدن به آرامش در کنار همسر را به شدت تقویت میکند.
ملاکهای طلایی در انتخاب همسر
حجتالاسلام شعبانی در ادامه به معیارهای اصولی همسرگزینی پرداخت و گفت: نخستین و حیاتیترین ملاک، سلامت روحی و روانی فرد است. پس از تایید سلامت جسم و روان از طریق تستهای معتبر، سنجش «اخلاق» در اولویت قرار دارد. پیامبر اکرم (ص) در روایتی هشدار میدهند که اگر فردی با اخلاق و دینداری پسندیده به خواستگاری آمد، دست رد به سینه او نزنید، وگرنه فتنه و فساد زمین را فرا میگیرد.
وی "دینداری و کفویت اعتقادی" را دومین معیار مهم برشمرد و بیان کرد: زوجین باید در سطح ایمانی، التزام به عباداتی چون نماز و روزه و اعتقاد به ولایت، همراستا باشند. ازدواج یک فرد مقید با فردی که تقیدات مشابهی ندارد، در آینده با چالشهای جدی روبرو خواهد شد. سومین ملاک نیز کفویت اجتماعی و شأن خانوادگی است. تفاوتهای فاحش در آداب و رسوم، فرهنگ مناطق مختلف زندگی یا بافت خانوادگی (مثلاً ازدواج تکفرزند با فردی از خانواده پرجمعیت) میتواند زمینهساز تعارضات جدی شود.
سه گام اساسی برای شکلگیری خانواده موفق
این نویسنده و مشاور خانواده با برشمردن ویژگیهای یک ازدواج پایدار افزود: برای دستیابی به ازدواجی موفق، سه گام اساسی ضروری است:
نخست، احراز سلامت کامل جسمی و روانی طرفین برای حمایت از یکدیگر در بحرانها؛
دوم، گذراندن فرآیند مشاوره پیش از ازدواج (PMC) و انجام تستهای روانشناختی پیش از جاری شدن خطبه عقد؛
و سوم، انجام تحقیقات جامع میدانی برای شناخت تطابق فرهنگی، اجتماعی و خانوادگی طرفین.
اهمیت تستهای روانشناختی پیش از عقد
وی با تأکید بر ضرورت مداخلات علمی پیش از ازدواج خاطرنشان کرد: در مراکز مشاوره معتبر، آزمونهای شخصیتی دقیقی از زوجین اخذ میشود. آزمون 16 عاملی کتل (با قدمت 88 ساله) یکی از مهمترین آنهاست که میزان "ثبات هیجانی" را میسنجد. فقدان ثبات هیجانی، فقدان اعتماد به نفس و حساسیتهای افراطی، زنگ خطری برای زندگی مشترک است. همچنین عنصر سازگاری و انعطافپذیری نیز در همین آزمون بررسی میشود.
شعبانی ادامه داد: تست بینالمللی نئو (NEO) نیز برای سنجش انضباط شخصی، قاطعیت و روحیات هیجانی به کار میرود. در نهایت، آزمونهای ارزیابی افسردگی، اضطراب، خشم و پارانوئید نیز تصویر دقیقی از سلامت روان زوجین ارائه میدهند. به عنوان نمونه، چنانچه هر دو نفر خصلت سلطهجویی یا حساسیت بیش از حد داشته باشند، احتمال بروز تنش به شدت بالا میرود و مشاور باید راهکارهای پیشگیرانه را به آنان ارائه دهد.
به گزارش تسنیم، بررسی جامع دیدگاههای مطرح شده نشان میدهد که شکلگیری یک ازدواج موفق و پایدار، نیازمند تلفیقی هوشمندانه از «اصالتهای دینی و سنتی» و «دستاوردهای علمی و روانشناختی نوین» است. در یک تحلیل کلان، میتوان این الگو را در سه محور اساسی خلاصه کرد:
1. درهمتنیدگی نیازهای غریزی و غایات معنوی:
ازدواج تنها یک پاسخ بیولوژیک به ترشحات هورمونی در سنین جوانی نیست، بلکه بستری است که در آن آرامش روانی (سکونت قرآنی) و تعالی معنوی (طاعت الهی) محقق میشود. این نگاه چندبعدی مانع از تقلیل ازدواج به رفع نیازهای سطحی و هیجانات گذرا میگردد و به آن عمق و هدف میبخشد.
2. اصل «کفویت» به عنوان ضربهگیر تعارضات:
سلامت روان و اخلاق نیکو، پیششرطهای غیرقابل مذاکره در انتخاب همسر هستند. با این حال، پایداری این رابطه در گرو «کفویت» یا همترازی همهجانبه است. همسویی در باورهای ایمانی، سطح اجتماعی و بافت خانوادگی، به عنوان ضربهگیرهایی عمل میکنند که از اصطکاکهای فرسایشی و اختلافات عمیق در آینده جلوگیری مینمایند.
3. گذار از شناخت صرفاً سنتی به ارزیابی علمی (PMC):
اتکا به تحقیقات سنتی و احساسات اولیه، دیگر پاسخگوی پیچیدگیهای شخصیتی انسان امروز نیست. لزوم استفاده از ابزارهای دقیق سنجش مانند آزمون 16 عاملی کتل و تست نئو (NEO)، نشان میدهد که کشف لایههای پنهان شخصیت (مانند ثبات هیجانی، میزان سلطهجویی، قاطعیت و انعطافپذیری) برای پیشبینی تعارضات احتمالی کاملاً ضروری است. علم روانشناسی در اینجا به عنوان چراغ راهی عمل میکند که نقاط کور رابطه را پیش از ورود به بحران روشن میسازد.
معماری یک خانواده مستحکم، پروژهای تصادفی یا صرفاً مبتنی بر عشق و احساسات مقطعی نیست؛ بلکه یک «تصمیم استراتژیک» است که با خودآگاهی آغاز میشود، با سنجش دقیق (علمی و میدانی) تکامل مییابد و با همکفوی اعتقادی و فرهنگی تضمین میگردد. تلفیق نگاه آسمانی و معنوی به ازدواج با رویکرد واقعبینانه و روانشناختی، مطمئنترین نقشه راه برای رسیدن به ساحل آرامش در زندگی مشترک است.
.
انتهای پیام/