به گزارش گروه بینالملل خبرگزاری تسنیم، «ادمون ماروکیان»، رهبر حزب «ارمنستان روشن» در جریان بازدید از منطقه مرزی «مارگارا» در مرز با ترکیه اعلام کرد که اگرچه مرز ارمنستان و ترکیه «دروازه اورشلیم آسمانی» (بهشت) نیست، اما ایروان باید برای بازگشایی آن در آینده آماده باشد.
وی در ادامه افزود: «هیچ نیرویی ارمنستان را برای بازگشایی این مرز آماده نکرده و نمیکند و هیچ طرح و برنامهای نیز برای این منظور وجود ندارد؛ مرزی که ما معتقدیم دیر یا زود باز خواهد شد. با این حال، ما برای بازگشایی این مرز تن به هیچگونه امتیازدهی تحقیرآمیز و جدیدی نخواهیم داد.»
درست در همین منطقه «مارگارا» است که گذرگاه زمینی ارمنستان به طور کامل بازسازی شده و آماده بهرهبرداری است، اما در آن سوی مرز، طرف ترکیهای هیچ عجلهای برای بازگشایی گذرگاه «علیجان» خود ندارد. این در حالی است که توافق بر سر بازگشایی این مرزها به روی شهروندان کشورهای ثالث «در کوتاهترین زمان ممکن»، چهار سال پیش و در سال 2022 میان ایروان و آنکارا به دست آمده بود.
گروگانگیری مرزها؛ آنکارا در انتظار چراغ سبز باکو
رهبر حزب ارمنستان روشن خاطرنشان کرد که با وجود انجام تمامی اقدامات لازم از سوی طرف ارمنی برای بازگشایی مرز، عادیسازی روابط با ترکیه همچنان گروگان روند مذاکرات ارمنستان و جمهوری آذربایجان است.
ماروکیان با انتقاد از این رویکرد گفت: «خواستههای جمهوری آذربایجان تمامی ندارد؛ این پیششرطها و مطالبات بهطور مداوم در حال افزایش است و به همین دلیل مرز با ترکیه نیز بسته میماند.»
در همین راستا، «کارپیس پاشویان»، نامزد نمایندگی پارلمان از همین حزب نیز تاکید کرد: «مسئولیت این بنبست را به گردن ما میاندازند و میگویند اگر پسران خوبی باشیم و مطیعانه رفتار کنیم، مرزها باز خواهد شد. آقای ماروکیان، مرزها با مطیع بودن و سکوت باز نمیشوند؛ این واقعیت را باید برای مردم به روشنی توضیح داد.»
خوشبینیهای دیپلماتیک در برابر واقعیتهای میدانی
این اظهارات در شرایطی مطرح میشود که تنها دو روز پیش، وزیر امور خارجه ارمنستان مدعی شده بود که گفتوگوهای ارمنستان و ترکیه به چنان سطحی از بلوغ رسیده که در هر لحظه امکان عادیسازی کامل روابط و دستیابی به دستاوردهای اقتصادی جدی وجود دارد.
«آرارات میرزویان» در این باره گفته بود: «تا زمانی که موانع گوناگون اعم از مشکلات فنی، مسائل سیاسی یا حتی موضعگیریهای جمهوری آذربایجان برطرف نشود، این روند کامل نخواهد شد. با این حال، جای خرسندی است که در این میان شاهد گامهای مثبت متعددی هستیم که مانند قطعات یک پازل بزرگ در کنار هم قرار میگیرند.»
رئیس دستگاه دیپلماسی ارمنستان با ابراز اطمینان از اینکه «در آیندهای نزدیک بالاخره یک روز این مرز باز خواهد شد»، به آغاز قریبالوقوع تجارت دوجانبه نیز اشاره کرده بود. پیش از این نیز اعلام شده بود که ایروان و آنکارا مقدمات آغاز تجارت مستقیم را به پایان رساندهاند و «روبن روبینیان»، فرستاده ویژه ارمنستان، اطمینان داده بود که تجارت مستقیم از نظر گمرکی و بدون نیاز به تشریفات مجدد میان دو کشور امکانپذیر شده است. با این وجود، میزان عملی شدن این اظهارات هنوز در هالهای از ابهام قرار دارد.
سراب دستاوردهای اقتصادی؛ خطای محاسباتی در قفقاز
کارپیس پاشویان در ادامه انتقادات خود استدلال میکند که اهمیت روابط ارمنستان و ترکیه در فضای سیاسی کشور بیش از حد اغراق شده است. به باور وی، مرز مشترک تنها زمانی میتوانست به عنوان یک اهرم مهم چانهزنی عمل کند که منطقه «قرهباغ» (آرتساخ) و هفت شهرستان پیرامون آن در کنترل طرف ارمنی بود. در گذشته، شرط آنکارا برای بازگشایی مرزها موضوع قرهباغ بود، اما اکنون ترکیه پیششرطهای جدیدی را روی میز گذاشته است.
وی با انتقاد شدید از سیاستهای دولت پاشینیان گفت: «آن زمان تُرکها میگفتند چهار روستا را پس بدهید تا مرز را باز کنیم. اکنون ما همه چیز را دادهایم؛ کل قرهباغ را واگذار کردهایم، پس چرا مرزها را باز نمیکنند؟ دلیلش این است که ذهن متوهم سیاسی ارمنی باز هم درگیر خیالات شده و نمیخواهد این واقعیت تلخ را بپذیرد که روابط ارمنستان و ترکیه کاملاً به روابط ارمنستان و جمهوری آذربایجان گره خورده است. ما تصور میکنیم که میتوانیم میان دو کشور تُرکزبان شکاف ایجاد کنیم و ترکیه به عنوان برادر بزرگتر، نگاهی برابر به ارمنستان و جمهوری آذربایجان خواهد داشت. اما چنین چیزی هرگز رخ نخواهد داد.»
پاشویان همچنین دادن رنگ و بوی ژئوپلیتیک به این مسئله و قرار دادن روابط ارمنستان-ترکیه در تقابل با روابط ارمنستان-روسیه را اقدامی بیهوده و مخرب دانست.
وی هشدار داد: «هیچ جهش اقتصادی یا تضمین حاکمیت سیاسی از این مسیر انتظار نمیرود. من همچنان بر این باورم که ما نباید حاکمیت ملی خود را به روابط بازیگران بزرگ ژئوپلیتیک گره بزنیم. به عبارت دیگر، ما نباید خود را در میان بازی پیچیده روابط روسیه و ترکیه گرفتار کنیم، چرا که در آنجا جز فاجعه و تباهی چیزی در انتظار ما نخواهد بود.»
طرحهای قانونی برای مقابله با نفوذ خاموش ترکیه
حزب «ارمنستان روشن» وعده داده که در صورت راهیابی به پارلمان، یک ابتکار قانونی ویژه را به جریان بیندازد که بر اساس اظهارات ادمون ماروکیان، «از شهروندان ارمنی، به ویژه ساکنان استان مرزی آرماویر و همچنین از اقتصاد کشور، بازار املاک و مستغلات، اوراق بهادار و زیرساختهای استراتژیک محافظت خواهد کرد.»
ماروکیان با یادآوری این نکته که شهروندان ارمنستان برای خرید ملک و مستغلات در خاک ترکیه با محدودیتهای قانونی مواجه هستند، تاکید کرد که دقیقاً همین رویه متقابل باید برای شهروندان ترکیهای در داخل ارمنستان نیز اعمال شود.
نمایندگان این حزب که روزگاری از متحدان و همتیمیهای «نیکول پاشینیان»، نخستوزیر فعلی محسوب میشدند، تصریح میکنند که اگرچه در اصل با بازگشایی مرزها موافقاند، اما این اقدام نباید «به قیمت از بین رفتن عزت و کرامت شهروندان ارمنی» تمام شود.
ماروکیان در پایان تاکید کرد: «ما خواهان عادیسازی روابط ارمنستان هستیم، اما همزمان نمیتوانیم نهادها و مراکز استراتژیک خود را در معرض خطر قرار دهیم. به همین دلیل است که حفاظت از منافع کشاورزان، گلخانهداران، کارآفرینان و تمام کسانی که در این استان مرزی فعالیت اقتصادی دارند، از اهمیتی حیاتی برخوردار است.»
گفتنی است مرز میان ارمنستان و ترکیه از اوایل دهه 1990 میلادی بسته مانده است. در اوایل ماه مه سال جاری نیز «سردار کیلیچ»، فرستاده ویژه ترکیه در جریان سفر به ایروان، از تعیین هرگونه تاریخ مشخص برای برنامه آنکارا جهت بازگشایی مرزها خودداری کرده بود.
انتهای پیام/