به گزارش خبرگزاری تسنیم از اهواز، سیدحسین میرجلیلی، استادتمام اقتصاد پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، در نخستین پیشنشست محور اقتصاد «کنگره بینالمللی تجلی 15 قرن نور نبوی در آینه علم و پژوهش» با موضوع «چارچوب نهادی اقتصاد اسلامی در کشورهای عضو OIC» که به میزبانی دانشگاه شهید چمران اهواز و به صورت برخط برگزار شد، با اشاره به ابعاد مختلف اقتصاد اسلامی در کشورهای عضو سازمان همکاری اسلامی، از صنایع حلال و بانکداری اسلامی تا صکوک، وقف، زکات و نهادهای خیریۀ توسعهگرا را مورد بررسی قرار داد.
اقتصاد اسلامی؛ چارچوبی نهادی برای کل اقتصاد، نه صرفاً نظام مالی
میرجلیلی با تأکید بر اینکه اقتصاد اسلامی صرفاً یک «نظام مالی» نیست، بلکه یک «چارچوب نهادی برای کل اقتصاد» به شمار میرود، اظهار داشت: کشورهای اسلامی موفق توانستهاند اقتصاد اسلامی را بهصورت همزمان در حوزههای مالی، اجتماعی، بخش واقعی اقتصاد و حکمرانی بهکار گیرند.
وی افزود: اقتصاد اسلامی در بخش غیرمالی بر سه اصل «حلال بودن»، «عدالت اجتماعی» و «پایداری و اخلاق» استوار است و همین موضوع موجب شده است که اقتصاد اسلامی از یک نظریه محدود مالی، به یک اکوسیستم گسترده اقتصادی و اجتماعی تبدیل شود.
میرجلیلی ساختار اقتصاد اسلامی را متشکل از سه لایۀ اصلی دانست و ادامه داد: لایۀ مالی شامل بانکداری اسلامی و بازار سرمایه اسلامی (صکوک)، لایۀ اجتماعی شامل زکات و وقف، و لایۀ بخش واقعی اقتصاد شامل صنایع حلال است. وی تأکید کرد که بانکداری اسلامی و بازار سرمایه، زیرساخت مالی اقتصاد اسلامی را تشکیل میدهند، اما بخش واقعی و مولد اقتصاد اسلامی در قالب صنایع حلال، تولید، مصرف و توزیع معنا پیدا میکند.
رشد سریع صنایع حلال در جهان؛ ارزش چندین تریلیون دلاری
استادتمام اقتصاد پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی با اشاره به رشد سریع این صنایع در جهان، ارزش بازار اقتصاد حلال را چندین تریلیون دلار اعلام کرد و گفت: پیشبینی میشود این بازار تا سال 2030 رشد چشمگیری داشته باشد. به گفته وی، صنعت غذای حلال، گردشگری حلال، مد و پوشاک اسلامی و محصولات دارویی و آرایشی حلال، از مهمترین بخشهای این اقتصاد هستند.
میرجلیلی یادآور شد: تقاضای محصولات حلال تنها محدود به مسلمانان نیست و بسیاری از مصرفکنندگان غیرمسلمان نیز به دلیل کیفیت، سلامت و استانداردهای ایمنی، به این محصولات گرایش پیدا کردهاند.
بازیگران مهم اقتصاد حلال؛ از مالزی و اندونزی تا ایران
استادتمام اقتصاد پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی ادامه داد: کشورهای مالزی، اندونزی، عربستان سعودی، ترکیه، امارات متحده عربی و ایران بهعنوان بازیگران مهم اقتصاد حلال هستند. وی مالزی را پیشرو در استانداردسازی و صدور گواهی حلال دانست و تأکید کرد: ایران یکی از بزرگترین بازارهای صنایع حلال در جهان به شمار میرود. همچنین برخی کشورهای غیرمسلمان، مانند برزیل و استرالیا، از صادرکنندگان بزرگ محصولات حلال هستند.
میرجلیلی به نقش مؤسسات آموزشی و پژوهشی اقتصاد و بانکداری اسلامی اشاره کرد و یادآور شد: این نهادها زیرساخت دانشی و انسانی اقتصاد اسلامی را فراهم میکنند و نقش مهمی در توسعه بانکداری اسلامی، بازار صکوک و سیاستگذاری اقتصادی دارند.
وی از دانشگاهها و مؤسسات تخصصی فعال در ایران، مالزی، اندونزی، پاکستان و کشورهای حوزه خلیج فارس نام برد و به رشد قابلتوجه تولیدات علمی حوزه مالی اسلامی در سالهای اخیر اشاره کرد.
میرجلیلی در ادامه به تشریح نقش نهادهای مالی اسلامی پرداخت و گروه بانک اسلامی توسعه را نمونهای موفق از کاربرد اقتصاد اسلامی در سطح بینالمللی معرفی کرد. وی توضیح داد: این نهاد از طریق تأمین مالی پروژههای توسعهای، حمایت از بخش خصوصی، تأمین مالی تجارت، بیمه اسلامی (تکافل)، مدیریت زکات و وقف و همچنین توسعه فینتک اسلامی، نقش مهمی در توسعه اقتصادی کشورهای عضو ایفا میکند. به گفته وی، ایده محوری بانک اسلامی توسعه، پیوند میان تأمین مالی توسعه، عدالت اجتماعی و نهادسازی است.
صکوک؛ جایگزین اسلامی اوراق قرضه مبتنی بر دارایی واقعی
وی با بیان اینکه صکوک بهعنوان جایگزین اسلامی اوراق قرضه طراحی شدهاند تصریح کرد که این ابزارها مبتنی بر دارایی واقعی هستند و به دلیل پیوند با اقتصاد واقعی، میتوانند در افزایش ثبات مالی و کاهش سفتهبازی نقش مؤثری ایفا کنند.
وی همچنین به رشد صکوک سبز و صکوک اجتماعی در کشورهای اسلامی اشاره کرد و آنها را نمونهای از پیوند اقتصاد اسلامی با توسعۀ پایدار دانست.
صندوقهای زکات؛ ستون عدالت اجتماعی در اقتصاد اسلامی
عضو هیئت علمی پژوهشگاه علوم انسانی، صندوقهای زکات را «ستون عدالت اجتماعی در اقتصاد اسلامی» توصیف کرد و گفت: این صندوقها علاوه بر کاهش فقر، میتوانند در سطح کلان نیز بهعنوان ابزار سیاستگذاری اجتماعی و مالی عمل کنند. همچنین صندوقهای قرضالحسنه بهعنوان نهادهای مالی عدالتمحور معرفی شدند که در حمایت از خانوارها، اشتغالزایی، تأمین مالی خرد و تقویت سرمایه اجتماعی نقش دارند.
وی به تحول مفهوم وقف در جهان اسلام اشاره کرد و افزود: وقف، از شکل سنتی و ایستا، به سمت «وقف مولد» و «سرمایهگذاری اجتماعی پایدار» حرکت کرده است.
استادتمام اقتصاد پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی از صکوک وقف، وقف دیجیتال، وقف سبز و استفاده از فناوریهای نوین در مدیریت وقف بهعنوان روندهای جدید نام برد و تأکید کرد: وقف میتواند نقش مهمی در توسعه زیرساختها، آموزش، بهداشت، اشتغال و صنایع حلال ایفا کند.
میرجلیلی در پایان عنوان کرد: اقتصاد اسلامی در جهان امروز از یک نظریۀ مالی محدود، به یک اکوسیستم اقتصادی چندبخشی و جهانی تبدیل شده است که میتواند میان رشد اقتصادی، عدالت اجتماعی، اخلاق، پایداری و توسعه انسانی پیوند برقرار کند. تجربه کشورهای عضو سازمان همکاری اسلامی نشان میدهد که ترکیب ابزارهای مالی، اجتماعی و نهادی اقتصاد اسلامی، ظرفیت قابلتوجهی برای توسعه پایدار و کاهش فقر در جهان اسلام ایجاد کرده است.
انتهای پیام/