به گزارش خبرگزاری تسنیم دفتر جزایر خلیج فارس، این بیانیه با هدف همکاری مشترک بنادر و مناطق آزاد چابهار و گوادر با حضور نمایندگان منطقه آزاد گوادر، شرکت بندری کشور چین، اپراتور بندر گوادر و نمایندگان کشتیرانی جمهوری اسلامی ایران و استانداری استان سیستان و بلوچستان از طرف جمهوری اسلامی ایران به امضاء رسید.
مهمترین محورهای این بیانیه زنجیره ارزش پرورش میگو، ایجاد برند مشترک در حوزه خرما، راهاندازی کریدور ترانزیتی و گمرکی مشترک، کمیته کاری مشترک و تبادل کارکنان فنی در راستای تبادل تجربیات و تسهیل امور بندری است.
صدور بیانیه مشترک میان منطقه آزاد چابهار و بندر گوادر، در شرایطی انجام شد که اقتصاد منطقهای بیش از هر زمان دیگری نیازمند پیوندهای عملیاتی و فراتر از توافقهای نمادین است.
امضای این بیانیه را نمیتوان صرفاً یک رویداد دیپلماتیک یا تشریفاتی در حوزه بنادر تلقی کرد. این بیانیه در مقطعی صادر شده که تحولات اقتصادی منطقه، فشار بر زنجیرههای تأمین و رقابت فشرده کریدورهای ترانزیتی، کشورها و مناطق بندری را ناگزیر به بازتعریف نقش خود در نقشه تجارت منطقهای کرده است.
از این منظر، همزمانی صدور این بیانیه با افزایش توجه به سواحل مکران و ظرفیتهای مغفولمانده جنوب شرق ایران، اهمیت آن را دوچندان میکند.
چابهار و گوادر؛ رقابت یا همافزایی
چابهار و گوادر سالهاست در تحلیلهای اقتصادی بهعنوان دو بندر رقیب در شمال اقیانوس هند معرفی میشوند. یکی با موقعیت راهبردی در اتصال به آسیای میانه و دیگری با سرمایهگذاری گسترده چین و نقش محوری در کریدور اقتصادی چین–پاکستان.
بیانیه اخیر اما تلاشی آشکار برای عبور از منطق رقابت صرف و حرکت به سمت همافزایی عملیاتی است؛ نگاهی که اگر بهدرستی اجرا شود، میتواند منافع هر دو طرف را در زنجیره تجارت منطقهای افزایش دهد.
کریدور مشترک؛ حلقه مفقوده همکاری
محورهای تعریفشده در این بیانیه نشان میدهد که طرفین صرفاً به تبادل کالا یا افزایش تردد کشتیها بسنده نکردهاند. تمرکز بر زنجیره ارزش پرورش میگو و ایجاد برند مشترک خرما، نشانه توجه به اقتصاد محلی و صادرات مبتنی بر مزیتهای بومی است.
این رویکرد میتواند به ارتقای ارزش افزوده محصولات، ایجاد اشتغال پایدار در مناطق پیرامونی و کاهش خامفروشی منجر شود؛ مسیری که سالهاست بهعنوان یکی از خلأهای توسعه در سواحل جنوب شرق مطرح میشود.
راهاندازی کریدور ترانزیتی و گمرکی مشترک، شاید مهمترین بخش این بیانیه باشد. در شرایطی که مسیرهای جایگزین حملونقل در منطقه با سرعت در حال توسعه هستند، هرگونه تأخیر در ایجاد سازوکارهای تسهیل تجارت، به معنای عقبماندن از رقابت منطقهای است.
هماهنگی گمرکی، تسهیل ترانزیت و کاهش زمان و هزینه جابهجایی کالا، میتواند چابهار و گوادر را از بنادر صرفاً محلی، به بازیگران مؤثر در زنجیره تجارت فرامنطقهای تبدیل کند.
همکاری مشترک و انتقال تجربه
تشکیل کمیته کاری مشترک و تبادل کارکنان فنی، اگرچه در نگاه نخست موضوعی اجرایی به نظر میرسد، اما در عمل میتواند نقشی کلیدی در موفقیت یا ناکامی این همکاری ایفا کند.
انتقال تجربههای عملیاتی، آشنایی با مدلهای مدیریتی و استانداردهای بندری، و ایجاد زبان مشترک میان بدنه کارشناسی دو طرف، زیرساخت نرم هر همکاری پایدار اقتصادی است؛ زیرساختی که اغلب در تفاهمنامهها نادیده گرفته میشود.
این بیانیه در ادامه تفاهمنامه امضاءشده میان ایران و پاکستان در سال 2014 صادر شده، اما شرایط امروز با یک دهه قبل تفاوتهای اساسی دارد. تغییر موازنههای اقتصادی منطقه، افزایش نقش بنادر در امنیت غذایی و زنجیره تأمین، و فشار بر اقتصادهای محلی برای جذب سرمایهگذاری، باعث شده اجرای عملی چنین توافقهایی بیش از گذشته ضرورت پیدا کند.
در واقع، بیانیه اخیر را میتوان تلاشی برای خروج توافقهای قدیمی از حالت تعلیق و تبدیل آنها به پروژههای ملموس دانست.
آزمون اصلی، فاصله کاغذ تا اجرا
اگر این بیانیه به مرحله اجرا برسد، منافع آن محدود به چابهار و گوادر نخواهد بود. توسعه تجارت، افزایش سرمایهگذاری و تقویت ارتباطات مردمی، میتواند به بهبود شاخصهای اقتصادی در استان سیستان و بلوچستان و مناطق همجوار در پاکستان منجر شود؛ مناطقی که همواره با چالشهای توسعهای مواجه بودهاند. در این چارچوب، همکاری بندری به ابزاری برای ثبات اقتصادی و اجتماعی تبدیل میشود.
تجربه نشان داده است که موفقیت چنین بیانیههایی نه در متن امضاءشده، بلکه در سرعت و کیفیت اجرای آنها سنجیده میشود. تعیین پروژههای مشخص، زمانبندی شفاف و تأمین منابع مالی و نهادی، شرط تبدیل این بیانیه به یک نقطه عطف اقتصادی است.
چابهار و گوادر اکنون در نقطهای ایستادهاند که میتوانند با تصمیمهای عملی، نقش خود را در اقتصاد منطقه بازتعریف کنند؛ فرصتی که اگر بهموقع استفاده نشود، بهسادگی از دست خواهد رفت.
انتهای پیام/7558