به گزارش خبرگزاری تسنیم از تبریز، سال گذشته، کابوس خشکسالی و کاهش نزولات جوی، سایه سنگینی بر سر منابع آبی استان آذربایجان شرقی افکنده بود. کاهش چشمگیر تراز آب سدها، افت سفرههای زیرزمینی و تنشهای آبی در بخشهای شرب و کشاورزی، زنگ خطر یک بحران تمامعیار را به صدا درآورده بود. در آن روزهای سخت، مدیریت قطرهچکانی منابع و دلهره تامین آب در فصل تابستان، به دغدغه اصلی مسئولان و مردم تبدیل شده بود و تصویر سدهای نیمهخشک، نمادی از قهر طبیعت به شمار میرفت.
اما امسال، آسمان روی خوش خود را به این خطه نشان داد. با آغاز سال آبی جاری و به ویژه در فصل بهار، بارشهای رحمت الهی جانی دوباره به کالبد خشکیده رودخانهها و سدهای استان دمید. ورق برگشت و آمارهای نگرانکننده جای خود را به امیدواری دادند. روانآبها بار دیگر در بستر رودها جاری شدند و طبیعت آذربایجان، طراوت از دست رفته خود را بازیافت. این تغییر اقلیمی کوتاهمدت، فرصتی طلایی برای عبور از یک تنش آبی بزرگ فراهم کرد.
با این حال، تحلیل دقیق شرایط نشان میدهد که رویارویی با بحران آب تنها در میزان بارشها خلاصه نمیشود. در کنار این بارشهای امیدبخش، آمارهای هواشناسی از یک پدیده خاموش اما خطرناک دیگر پرده برمیدارند: «افزایش دما». گرمایش هوا نه تنها تبخیر منابع آبی را شدت میبخشد، بلکه نشان میدهد تغییرات اقلیمی همچنان یک تهدید جدی است. بنابراین، اگرچه امروز سدها وضعیت مطلوبی دارند، اما ترکیب خشکسالیهای انباشته سالیان گذشته و افزایش دمای فعلی، این پیام روشن را مخابره میکند که دوران فراوانی بیدغدغه آب به سر آمده و مدیریت استراتژیک منابع، حیاتیتر از همیشه است.
افزایش 30 درصدی بارشها و پر شدن 75 درصد ظرفیت سدها
یوسف غفارزاده، رئیس سازمان آب منطقهای آذربایجان شرقی در گفتوگو با خبرنگار تسنیم، با اشاره به وضعیت مطلوب نزولات جوی در سال آبی جاری اظهار داشت: از لحاظ بارندگی سال مناسبی را طی میکنیم و خوشبختانه شاهد بارشهای نرمال و فراتر از نرمال در سطح استان هستیم.
وی افزود: میانگین بارشهای استان از ابتدای سال آبی (مهرماه گذشته) تا 19 اردیبهشتماه به حدود 270 میلیمتر رسیده است که این رقم نسبت به مدت مشابه سال قبل حدود 30 درصد و نسبت به میانگین درازمدت 10 درصد افزایش نشان میدهد. در این میان، بیشترین میزان بارش مربوط به جنوب استان و شهرستان مراغه با 395 میلیمتر و کمترین میزان مربوط به جلفا با 105 میلیمتر بوده است.
غفارزاده با اشاره به پیامدهای مثبت این بارشها تصریح کرد: این نزولات جوی باعث افزایش روانآبها و تقویت آبهای جاری در رودخانههای استان شد. همچنین پوشش برفی ما افزایش قابلتوجهی یافته است که ما روزانه وضعیت سدها و عمق برفها را رصد کرده و میزان مصرف را بر اساس آن تنظیم میکنیم. جریان آب رودخانهها دو حسن بزرگ داشت؛ نخست تغذیه سفرههای آب زیرزمینی و دوم آبگیری سدهایی که به همین منظور در نقاط مختلف استان ساخته شدهاند. اکثر این سدها آبگیری خود را آغاز کردهاند تا در زمان پیک مصرف در بخشهای کشاورزی، شرب و صنعت با مشکلی مواجه نشویم.
رئیس سازمان آب منطقهای آذربایجان شرقی در خصوص آخرین وضعیت آبگیری سدها به خبرنگار تسنیم گفت: در حال حاضر 75 درصد از حجم سدهای استان پر شده است که این میزان نسبت به سال گذشته 30 درصد افزایش یافته است.
وی با تاکید بر حساسیت ویژه سدهای تامینکننده آب شرب خاطرنشان کرد: سدهای علویان (برای مراغه)، نهند (برای قسمتی از تبریز)، سهند (برای قسمتی از هشترود) و سد ستارخان که آب شرب اهر را تأمین میکند، همگی نسبت به سال قبل با افزایش حجم آب مواجه بودهاند. همچنین حجم آب سد بوکان که سال گذشته در همین مقطع با 308 میلیون متر مکعب در کمترین میزان خود قرار داشت، امسال به 680 میلیون متر مکعب رسیده است.
غفارزاده ادامه داد: علاوه بر سدهای بزرگ، 126 سد کوچک استان نیز آبگیری شدهاند که وضعیت مناسب آبگیری سدها نسبت به سال قبل و درازمدت، نشاندهنده این است که میتوانیم پیک مصرف تابستان را به شکلی مناسب مدیریت کنیم.
وی با هشدار نسبت به لزوم مدیریت مصرف تاکید کرد: پر شدن سدها به این معنی نیست که بارشهای اخیر، عقبماندگی و خشکسالی سالهای گذشته را به طور کامل جبران کرده است. بنابراین نیاز است که همچنان مصرف معقول و منطقی مد نظر شهروندان و کشاورزان باشد تا بتوانیم آب مازاد را برای سالهای آینده ذخیره کنیم. البته برای روزهای آینده نیز بارشهای مناسبی در سطح استان پیشبینی شده است.
روی دیگر سکه؛ افزایش نگرانکننده دمای استان
در سوی دیگر این معادله، حبیب عبدلی، مدیرکل هواشناسی آذربایجان شرقی از روند افزایشی دما خبر داد و گفت: دمای هوای این استان در سال زراعی جاری نسبت به مدت مشابه سال گذشته حدود یک درجه سانتیگراد افزایش یافته است.
وی با بیان اینکه میانگین دمای ثبت شده استان در این بازه زمانی 6 درجه سانتیگراد بوده است، افزود: این میزان نسبت به بلندمدت مشابه نیز 1.5 درجه سانتیگراد افزایش نشان میدهد.
عبدلی عنوان کرد: بیشترین افزایش دما در شهرهای کلیبر و سراب با 2 درجه سانتیگراد روی داده است و کمترین افزایش دما نیز از ورزقان و اسکو به میزان 0.9 درجه سانتیگراد گزارش شده است.
آذربایجان شرقی امسال در یک نقطه عطف اقلیمی قرار گرفته است؛ از یک سو بارشهای سخاوتمندانه بهاری، تراز سدها را به وضعیت اطمینانبخشی رسانده و سایه سنگین جیرهبندی و تنش آبی را از سر استان دور کرده است، اما از سوی دیگر، روند صعودی دما و عطش زمینهای تشنه از سالهای گذشته، هشدار میدهد که این منابع استراتژیک نباید دستمایه اسراف شوند. حفظ این دستاورد طبیعی در گرو درک این واقعیت است که عبور موفقیتآمیز از تابستان پیشرو و تضمین امنیت آبی آینده، نیازمند تلفیق مدیریت هوشمندانه دولتی و مصرف مسئولانه شهروندان در تمامی بخشهای شرب، کشاورزی و صنعت است.
انتهای پیام/