به گزارش گروه بینالملل خبرگزاری تسنیم، انتخاب رهبر جدید کلیسای ارتدوکس گرجستان به مرحلهای سرنوشتساز رسیده است. امروز 11 می، نشست گسترده «مجمع مقدس» برگزار میشود و انتظار میرود پاتریارک جدید انتخاب شود، مگر اینکه انتخابات به دور دوم کشیده شود.
پس از اولین نشست مجمع، مشخص شد که «متروپولیتن شیو موجیری»، جانشین موقت تخت پاتریارک، پیشتاز اصلی این رقابت است؛ با این حال، موقعیت او در عین اقتدار، به شدت شکننده به نظر میرسد.
این فرآیند در ظاهر یک آیین مذهبی داخلی است، اما واقعیت این است که اهمیت آن فراتر از جایگزینی «ایلیای دوم» فقید است. در حقیقت، آیندۀ با نفوذترین نهاد گرجستان در میان است؛ اینکه آیا کلیسا بیش از پیش به ساختار قدرت وابسته میشود یا راه را برای نوسازی داخلی باز نگه میدارد. کارشناسان معتقدند مسکو نیز با دقت فراوان این نبرد قدرت را زیر نظر دارد.
میراث ایلیای دوم و خلأ قدرت در بانفوذترین نهاد گرجستان
«کاتولیکوس پاتریارک ایلیای دوم» که نزدیک به نیم قرن رهبر معنوی گرجستان بود، در 17 مارس درگذشت. برای چندین روز، مرکز تاریخی تفلیس به مکان عزاداری ملی تبدیل شد. کلیسای جامع تثلیث مقدس، جایی که پیکر پاتریارک در آن قرار داشت، حتی در شب نیز از جمعیت خالی نمیشد. اما این عزاداری بلافاصله رنگ و بوی سیاسی به خود گرفت.
مقامات دولتی به طور فعال در سازماندهی مراسم تدفین مشارکت کردند و روایت رسمی خود را پیرامون آن ساختند. در روز تشییع، متروپولیتن شیو شخصاً «پاتریارک بارتولومیو یکم» را به «بیدزینا ایوانیشویلی»، رئیس افتخاری حزب حاکم (رویای گرجستان)، معرفی کرد.
کلیسای ارتدوکس گرجستان تنها یک نهاد مذهبی نیست، بلکه ثروتمندترین و سازمانیافتهترین نهاد این کشور است. دولت سالانه حدود 25 میلیون لاری به آن اختصاص میدهد و پاتریارکنشین مالک بیش از 62 کیلومتر مربع زمین است.
ایلیای دوم که در سال 1977 به قدرت رسید، کلیسا را از حاشیه به مرکز هویت ملی گرجستان آورد و حالا با مرگ او، این جایگاه رفیع خالی مانده است.
شیو موجیری؛ پیشتاز جنجالی با پیوندهای نزدیک به مسکو
در 28 آوریل، مجمع مقدس سه نامزد را انتخاب کرد که شیو موجیری با کسب 20 رای از 39 رای اعضای مجمع، در صدر قرار گرفت. طبق قانون، کسب حداقل 20 رای برای انتخاب به عنوان پاتریارک کافی است، اما همین عدد نشاندهنده ضعف اوست؛ چرا که از دست دادن تنها یک رای میتواند اکثریت او را از بین ببرد.
«شیو موجیری» 57 ساله، به مدت نه سال به عنوان جانشین رسمی ایلیای دوم شناخته میشد. او سابقه تحصیل و فعالیت طولانی در مسکو را دارد و به گفته تحلیلگران، مواضع او شباهت زیادی به روایتهای محافظهکارانه کلیسای روسیه دارد.
در سال 2017، اندکی پیش از انتصاب او به عنوان جانشین موقت، «متروپولیتن هیلاریون آلفیف» (مرد شماره دو کلیسای روسیه در آن زمان) از گرجستان بازدید کرد که بسیاری آن را با قدرت گرفتن شیو مرتبط میدانند.
همچنین در سال 2023، پرونده جنایی برای او با موضوع تلاش برای قتل عمد را گشوده شد؛ پروندهای که همچنان در جریان است.
رقابت سه دیدگاه؛ از اصلاحطلبی تا ناسیونالیسم ارتدوکس
در مقابل شیو، دو نامزد دیگر با دیدگاههایی متفاوت قرار دارند:
گریگول بربیچاشویلی: او که 7 رای به دست آورده، از نگاه الهیدانان اصلاحطلبترین نامزد است. پیام اصلی او صریح است: کلیسای گرجستان نباید در مدار روسیه قرار بگیرد. او بر لزوم تدوین دکترین اجتماعی کلیسا برای مواجهه با چالشهای مدرن تاکید دارد.
ایوب آکیاشویلی: او نیز 7 رای کسب کرده و نماینده نوع دیگری از محافظهکاری است. پیام او بر احیای مدل قرون وسطایی کلیسا و نهاد پادشاهی متمرکز است. او در گذشته حامی دولت بود اما پس از خشونتهای سال 2019 به منتقد مقامات تبدیل شد.
مداخله دولت و سایه سنگین بیانیه سازمان اطلاعات خارجی روسیه
حزب حاکم مدعی است که در امور کلیسا دخالت نمیکند، اما واقعیت پیچیدهتر به نظر میرسد. «ایراکلی کوباخیدزه»، نخستوزیر گرجستان، مدعی شد که دولت مجبور شده یک «کمپین متقابل» برای توقف حملات علیه کلیسا راه بیندازد. قبل از رایگیری مجمع، مبلغان طرفدار دولت علناً از اسقفها خواستند که به نفع شیو کنار بکشند.
در این میان، نقش روسیه یکی از حساسترین جنبههای این فرآیند است. «آرشیوِزن ایارادژولی» صراحتاً اعلام کرد: «شیو نامزد روسیه نیست، اما روسیه از او حمایت میکند.»
مداخله روسیه زمانی آشکارتر شد که سازمان اطلاعات خارجی روسیه در بیانیهای پاتریارک بارتولومیو را به تلاش برای دخالت در انتخابات گرجستان متهم کرد. بسیاری این بیانیه را سیگنالی سیاسی از سوی مسکو برای مدیریت فرآیند انتخابات ارزیابی کردند.
مسئله شناسایی استقلال کلیسای اوکراین یکی از محورهای اصلی این فشارهاست. مسکو نمیخواهد کلیسای گرجستان استقلال اوکراین را به رسمیت بشناسد. برای کرملین، کلیسای گرجستان فراتر از یک نهاد مذهبی، کانالی برای تقویت احساسات ضد غربی و ابزاری برای قدرت نرم در برابر مسیر اروپایی گرجستان است.
نتایج انتخابات امروز مشخص خواهد کرد که آیا این نهاد 1700 ساله همچنان به عنوان یک متحد فرهنگی برای روسیه باقی میماند یا راه استقلال و نوسازی را در پیش میگیرد.
انتهای پیام/