به گزارش گروه بین الملل خبرگزاری تسنیم، مقاومت تاریخی و مثال زدنی ایران در برابر حملات مشترک آمریکا و رژیم اسرائیل، همچنان در کانون توجه تحلیلگران جهان و منطقه است.
در این میان، تحلیلگران ترکیه تمرکز بالایی روی تحولات ایران دارند و در شبانه روز، در شبکههای تلویزیونی، روزنامهها و پایگاههای تحلیلی اینترنتی مشهور آنکارا و استانبول، شاهد پخش و انتشار مطالب و میزگردهای فراوانی درباره ایران هستیم.
مراد یتکین از تحلیلگران مشهور ترکیه، در تازهترین تحلیل خود درباره وضعیت جنگ بین ایران و آمریکا، یادداشت جالب توجهی نوشته و نوع نگرش و رویکرد دونالد ترامپ و آمریکا به جنگ با ایران را به بازی پوکر، تشبیه کرده است.
نکته جالب توجه در یادداشت مراد یتکین این است که «پوکر» آمریکایی را در نقطه مقابل «شطرنج» ایرانی قرار داده است. پوکر، یک بازی کارتی مشهور است که غالباً در قمارخانه و کازینو و گاهی هم در بازیهای دوستانه طرفدار دارد.
تاریخچه این قمار قدیمی به دویست سال پیش و بازی مهاجران در کناره رود می سی سی پی آمریکا بازمی گردد. در این بازی، در شرایطی که اصطلاحاً دست طرف خالی است و کارت برنده خاصی در دست ندارد، او تلاش میکند با بلوف و به راه انداختن نمایش قدرت و خطر، حریف خود را مغلوب کند. به عبارتی دیگر، مبنای پیروزی در بازی پوکر، بر شانس، تصادف و بلوف است اما در شطرنج، خبری از این فاکتورها نیست.
بخشهایی از یادداشت یتکین را مرور میکنیم تا بدانیم که چرا او نوع نگاه آمریکا به جنگ با ایران را با بازی پوکر همسان میداند.
ایران شطرنج بازی میکند، آمریکا پوکر، دیگران چطور؟
تداوم وضعیت بنبست در تنگه هرمز جهان را به سمت بحران انرژی سوق داده است. در صحنه جنگ، آمریکا در برابر ایران، با سبک بازی پوکر عمل میکند و قصد دارد با نمایش پول و قدرت، حریف خود را منصرف و وادار به عقب نشینی کند. ولی در آن سوی میز، ایران مانند یک بازیکن شطرنج باز رفتار میکند، مهرهها را به موقع حرکت میدهد، حرکات خود را پنهان میکند و مانورهای غیرمنتظره انجام میدهد.
البته این صحنه،کنشگر و بازیگر دیگری به نام اسرائیل هم دارد. پوکر و شطرنج، هر کدام قواعد خودشان را دارند و ایران و آمریکا بر اساس نوع بازی خود، قواعد خود را انتخاب میکنند. ولی اسرائیل، آن بازیکنی است که به هیچ قانون و قاعدهای پایبند نیست و تنها کاری که بلد است، لگدزدن زیر میزهای بازی است.
اگر به تاریخ بازیهای فکری مراجعه کنید، میتوانید ببینید که در طول تاریخ، این ایرانیان بودند که شطرنج را به شکلی که امروز میشناسیم، توسعه دادند. از سوی دیگر، آمریکاییها پوکر را از سطح یک بازی کارتی ساده، به وضعیت فعلی خود رساندند.
در شطرنج، شما حرکات خود را بر اساس هوشیاری و صبر استراتژیک محاسبه میکنید و همه مهرهها را حرکت نمیدهید. به عنوان مثال، مانند ایران، تا بیستمین روز جنگ صبر میکنید تا موشکی با برد 4000 کیلومتر پرتاب کنید(ادعای نویسنده درباره هدف قرار گرفته شدن پایگاه دیگو گارسیا است که از سوی ایران هم تایید نشد).
با این حال، پوکر حال و هوای دیگری دارد و در آنجا، خبری از صبر و تامل و تمرکز نیست. در پوکر، قدرت پول، با اتکای به شانس و تصادف کارتها به دست میآید و صد البته، ابزار مهمی به نام بلوف، ترساندن و بازداشتن حریف، یکی از ملزومات بازی است. این همان کاری است که آمریکا انجام میدهد.
بگذارید یک نکته مهم را هم توضیح دهم: این فقط من نیستم که نوع ماهیت جنگ ایران و آمریکا را به شطرنج و پوکر تشبیه کردهام. این قیاس، در اصل متعلق به دیپلمات باتجربه ترکیه یعنی جناب بوزکورت آران است که قبلاً به عنوان سفیر در پاکستان و ایران خدمت کرده و رئیس میز خاورمیانه در وزارت امور خارجه بوده است.
او شناخت عمیقی از سبک سیاست و جنگ ایرانیان دارد و قیاس خردمندانهای انجام داده است. پس از سالها سفارت در کشورهای مختلف و نمایندگی ترکیه در یونسکو و سازمان تجارت جهانی، حالا بازنشسته شده و مدیر مرکز مطالعات تجاری در TEPAV است.
همین چند روز پیش با او دیدار کردم. ما دو نفر، از سخنرانان اصلی با عنوان «حمله ایالات متحده و اسرائیل به ایران و پیامدهای آن» بودیم که توسط «اتحادیه اتاقهای مهندسان و معماران ترکیه» TMMOB در اتاق مهندسان برق آنکارا برگزار شد.
در این میزگرد که توسط اوغوز تورک یلماز به نمایندگی از گروه مطالعات انرژی TMMOB اداره میشد، پروفسور دکتر سریه سزن از دانشکده علوم سیاسی دانشگاه آنکارا، که به خاطر تحقیقاتش در مورد چین شناخته شده، و نجدت پامیر، کارشناس ارشد انرژی و مهندس نفت، نیز به عنوان سخنرانان حضور داشتند.
در این نشست، بوزکورت آران، یک بار دیگر به این موضوع اشاره کرد که ایران در این جنگ، مانند یک شطرنج باز عمل میکند ولی ترامپ، همچنان در قامت یک پوکرباز بلوف زن، پای میز نشسته است.
مخرج مشترک دیدگاههای اغلب سخنرانان میزگرد ما در آنکارا این بود که محاسبات آمریکا و اسرائیل غلط از آب درآمد و هر دو آنها نشان دادند که شناخت روشن و واقع بینانهای از ایران ندارند.
آنها ایران را مشابه رژیمهای تکنفره عراق و لیبی تصور میکردند. آنها چنین محاسبه کردند که با حذف رهبری، مخالفان رژیم جمهوری اسلامی با گروههای مسلح کُرد متحد شده و در عرض 2-3 هفته حکومت جمهوری اسلامی را سرنگون خواهند کرد.
بخش دیگر نقشه این بود: تنگه هرمز که از اهمیت استراتژیک برای تجارت جهانی نفت برخوردار است، تحت کنترل رژیم جدید دست نشانده آمریکا و اسرائیل قرار خواهد گرفت و چیزی به نام بحران انرژی رخ نخواهد داد. ولی تنها در عرض چند روز، کل آن محاسبات به هم ریخت و جهان فهمید که آمریکا و اسرائیل، مرتکب چه خطای بزرگی شدهاند.
اسرائیل، با انداختن تقصیر مسئله ایران به گردن آمریکا، از این فرصت برای ادامه اشغال لبنان و سرکوب فلسطینیها استفاده میکند. این کشور ناوگان صمود را که حامل کمک به غزه بود، در سواحل کرت متوقف کرد و دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا، از طریق کمیته به اصطلاح صلح، فعالان را متهم کرد. در این میان، با وجود آن که ترکیه عضوی از کمیته بود، سکوت اختیار کرد و مخالفان به سکوت دولت واکنش نشان دادند.
همچنان که در بالا اشاره کردم، اسرائیل نه شطرنج بازی میکند و نه پوکر. اساساً به هیچ قانونی احترام نمیگذارد. با تکیه بر قدرت ایالات متحده، میتواند به راحتی هم صفحه شطرنج و هم میز پوکر را واژگون کند.
کمی آن سوتر، روسیه که محاسبه کرده بود در عرض چند هفته یا حداکثر چند ماه به نتایج دلخواه خود در اوکراین دست خواهد یافت، نیز اشتباه کرد، جنگ اکنون در چهارمین سال خود است. با این حال، به نظر میرسد مسکو از اینکه توجه به جنگ با ایران معطوف شده، آسوده خاطر است.
در نشست ما، پروفسور سریه سزن استاد دانشگاه آنکارا هم با تأکید بر اینکه ایران نمیخواهد دروازه ورود آمریکا به آسیای مرکزی از غرب باشد، به این اشاره کرد که چین برای افزایش تابآوری، حمایت منفعلانهای ارائه خواهد داد، اما قصد ندارد با آمریکا درگیر شود. چرا که به گفته نجدت پامیر، تنگه هرمز برای نیازهای انرژی چین مهم است، اما نفت تنها 18 درصد از مصرف انرژی آن را تشکیل میدهد؛ به نظر میرسد پکن سیاستهای انرژی جایگزین را اجرا کرده است.
در این میان، ترکیه از زمان جنگ روسیه و اوکراین، سیاستی محتاطانهتر و از نظر ژئوپلیتیکی واقعگرایانهتر را دنبال کرده است. سیاست اردوغان در درگیریهای روسیه و اوکراین و همچنین در جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران، شبیه سیاست بیطرفی فعال عصمت اینونو در طول جنگ جهانی دوم است.
انتهای پیام/