به گزارش خبرگزاری تسنیم از قم ، در سومین نامه رهبر معظم انقلاب به مناسبت چهلمین روز شهادت رهبر انقلاب، کلیدواژهای تاریخی از گزارشهای دهه 50 ساواک بازخوانی شد؛ «خمینی خراسان». این تعبیر نشاندهنده آن است که رهبر شهید از همان آغاز نهضت امام خمینی (ره) که مقطعی سرنوشتساز در تاریخ معاصر ماست، در خط مقدم مبارزه حضور فعال داشتند. بررسی حیات ایشان از دهههای سی و چهل تا پیروزی انقلاب اسلامی، پرده از شخصیت یک استراتژیست بزرگ برمیدارد که با شناخت دقیق از سیره اهلبیت (ع) و تاریخ جهان، مسیر اقتدار ایران را ریلگذاری کرد.
تربیت مبارز
رهبر شهید در ایام جوانی، با بروز عارضه نابینایی برای پدر بزرگوارشان، تحصیلات عالیه را رها کرده و برای خدمت به ایشان به مشهد مقدس بازگشتند. پدری که تسلط وافری بر منابع دینی داشت و بر تربیت فرزندان در مکتب اهلبیت (ع) حریص بود. با این حال، این بازگشت به معنای کنارهگیری از مبارزه نبود. ایشان در کنار رسیدگی به امور پدر، در دو پایگاه مهم یعنی مسجد کرامت و مسجد امام حسن مجتبی (ع) حضوری فعال و جریانساز داشتند.
انسان 250 ساله و تبحر در سیرهشناسی
یکی از وجوه برجسته حیات ایشان، تربیت نیرو بر اساس مبانی توحیدی بود که ریشه در تبحر خاصشان در سیرهشناسی اهلبیت (ع) داشت. این نگاه پیوسته به تاریخ معصومین، در آثاری چون «همرزمان حسین (ع)» و «انسان 250 ساله» به زیبایی تجلی یافته است. ابداع تعبیر «انسان 250 ساله» برای نشان دادن پیوستگی مسیر مبارزاتی اهلبیت (ع) با شیوههای متنوع کنشگری بود. اثر این مطالعات عمیق، در تمام طول زندگی ایشان مشهود بود و در نهایت با شهادتی عاشورایی و کربلایی، زندگی ایشان به پایان رسید.
ایستاده در برابر تسلیم
ایشان پیش از شهادت با صراحت تأکید کردند که فردی چون ایشان و ملتی که درسهای شیعی را آموخته است، هرگز با یزید زمان بیعت نخواهد کرد. در مقاطعی که برخی جریانات مرعوب با مبالغه در قدرت ارتش و اقتصاد دشمن، راهی جز تسلیم نمیدیدند، یکی از هوشمندیهای رهبر شهید، طرح مفهوم «نرمش قهرمانانه» در تقابل با «تسلیم ذلیلانه» بود. نگاه ایشان به استکبار جهانی، فرسنگها با نگاه جریان تسلیمطلب فاصله داشت.
روشنفکر و رهبری مبارزه
حجم عظیم مطالعه در فضای فرهنگی مشهد باعث شد ایشان در سن سیسالگی به پختگی کامل رسیده و وارد عرصه نویسندگی و ترجمه شوند. ذوق لطیف در بررسی متون، شجاعت و توکل بالا، ایشان را در فضای متکثر مشهدِ دهه چهل، به پناهگاه و قطب فرهنگی جوانان انقلابی سراسر ایران تبدیل کرد. جاذبه ایشان به عنوان یک روحانی روشنفکر و آشنا با تحولات جهانی و فهم مسائل جهان اسلام، حتی اعضای اولیه سازمان مجاهدین خلق را تا زمانی که با ایشان در ارتباط بودند، از انحرافات عقیدتی مصون نگه داشت. ساواک با درک همین تفکر منسجم و شبکهسازی هوشمندانه، ایشان را ماهی لغزندهای میدانست که به دام نمیافتد و با اطلاق نام «خمینی خراسان»، خطر حرکت ایشان را همتراز با نهضت امام (ره) جدی گرفت. ایشان همچنین با ترجمه آثار مبارزاتی منطقه از جمله کتب سید قطب، جوانان را با جریانات انقلابی جهان اسلام آشنا کردند، در حالی که با تکیه بر مکتب اهلبیت (ع)، هرگز تحت تأثیر تفکرات اخوانی قرار نگرفتند.
شناخت غرب از میان سطرهای ادبیات
گستره مطالعاتی ایشان شگفتانگیز بود. از مطالعه رمانهای برجسته بلوک شرق و غرب تا دقت در لایههای اجتماعی جوامع لیبرالیستی از خلال آثار تصویری. ایشان حتی اثری چون سریال «فرار از زندان» را سه بار تماشا کردند تا آشفتگی ساختاری و مناسبات پلید آن جامعه را تحلیل کنند. با این مطالعات، ذات توحش مدرن را به خوبی شناختند. ایشان با اتکا به مبانی قرآنی، ایران را در برابر توطئههای غربی مستحکم ساختند.
مقتدر در برابر غرب
با شناخت دقیق از ضعفهای تاریخی ناشی از جنگهای ایران و روس، ایشان در تقویت توانمندیهای نظامی ایران شاهکاری رقم زدند. در عرصه اقتصاد نیز با طرح سیساله «اقتصاد مقاومتی»، علیرغم عدم همراهی برخی جریانات غربگرا، اقتصاد ایران را در برابر تحریمهای بیسابقه از فروپاشی مصون نگه داشتند.
تحول تاریخنگاری انقلابی پس از پیروزی انقلاب، مرهون تلاشهای رهبر شهید است. ایشان در بیانیه گام دوم، تاریخ را یک «دانش راهبردی» معرفی کردند که اصول کلانی را برای طراحی کنشها فراهم میآورد. ایشان تأکید داشتند که تاریخنگار نباید دچار «زکام سیاسی» باشد بلکه باید قدرت استشمام و درک پشتپردهها را داشته باشد. این سنت حسنه مطالعاتی و دقت نظر کمنظیر در تاریخ، اکنون در سیره آیتالله سید مجتبی خامنهای نیز متبلور است. شخصیتی که با دقت در منابع تاریخی، جزئیترین نکات را مورد مداقه قرار میدهند.
یادداشت از: موسی حقانی، رئیس پژوهشکده تاریخ معاصر
انتهای پیام/