به گزارش خبرنگار اجتماعی خبرگزاری تسنیم، امارات متحده عربی سالها بود که با تکیه بر صندوقهای ثروت ملی عظیم خود و شرکت فناور G42، خود را برای نقشی فراتر از یک کشور نفتی آماده میکرد: «قطب سوم هوش مصنوعی جهان» پس از آمریکا و چین.
اما حمله نظامی ارتش تروریستی آمریکا و رژیم صهیونیستی به ایران این رؤیا را در هم شکست، نهتنها زیرساختهای دیجیتال امارات به اهداف نظامی مشروع تبدیل شد، بلکه تصویر این کشور بهعنوان «پناهگاه امن» سرمایهگذاران جهانی نیز برای همیشه فرو ریخت.
G42 غول فناوری هوش مصنوعی ابوظبی است که در سال 2018 با حمایت صندوق ثروت ملی «مبادله» (Mubadala) تأسیس شد. این شرکت که امروز بیش از 25 هزار کارمند از 85 ملّیت دارد، در حوزههایی چون هوش مصنوعی، رایانش ابری، بیوتکنولوژی، فضا و حکمرانی فعالیت میکند.
ریاست آن بهعهده «شیخ طحنون بن زاید»، مشاور امنیت ملی امارات و رئیس صندوقهای عظیمی چون ADIA و ADQ است. G42 بازوی اصلی استراتژی امارات برای تبدیل شدن به «قطب سوم هوش مصنوعی جهان» پس از آمریکا و چین محسوب میشود.
شیخ طحنون بن زاید کنار ترامپ رئیسجمهور آمریکا
سرمایهگذاران بزرگی مانند مایکروسافت و سیلور لیک نیز در G42 سهام دارند. این شرکت مسئول اجرای پروژههای کلانی چون «استارگیت امارات» (بزرگترین مرکز داده هوش مصنوعی خارج از آمریکا با بودجه بیش از 30 میلیارد دلار) است و مدیران اجرایی آن در قرارداد جنجالی 500 میلیون دلاری با شرکت رمزارز خانواده ترامپ نیز نقش مستقیم داشتهاند.
بهبیان دیگر، G42 نه یک شرکت معمولی، بلکه ابزاری راهبردی در دست قدرتمندترین چهره پشتپرده ابوظبی برای پیشبرد اهداف حاکمیتی و امنیت ملی است.
اما تحلیلگران معتقدند که یک عقبنشینی احتمالی صندوقهای ثروت ملی خاورمیانه میتواند صدها میلیارد دلار از سرمایهگذاری در رونق هوش مصنوعی را تخلیه کند و پروژههای کلیدی مرکز داده را تهدید کند.
"جک سلبی" یکی از سرمایهگذاران مطرح فناوری و مدیر پیتر تیل با توجه به جنگ آمریکا و ایران هشدار داده است که سرمایهگذاران خاورمیانه حدود یکچهارم کل سرمایهگذاریهای جهانی هوش مصنوعی در پنج سال آینده را تشکیل میدهند. بهگفته او، اگر جنگ در ایران ادامه یابد و کشورهایی مانند امارات سرمایههای خود را به بازسازی داخلی معطوف کنند، سرمایه ازدسترفته میتواند در مراکز داده و شرکتهای فناوری عمومی و خصوصی موج ایجاد کند.
سلبی تأکید میکند: «بازارها متوجه نشدهاند که خاورمیانه چقدر برای هزینههای سرمایهای هوش مصنوعی اهمیت دارد. اگر خاورمیانه شروع به لغو یا توقف این پروژهها کند، تأثیر آن بر بازار میتواند بسیار بیشتر از آن چیزی باشد که تصور میشود.» صندوقها و شرکتهای خاورمیانه پیش از این شروع به لغو قراردادهای حملونقل و تجاری متعددی با استناد به «فورس ماژور» کردهاند و ریسک بزرگ این است که همین اتفاق برای مراکز داده نیز بیفتد. «بازارها بهنظر نمیرسد که متوجه شوند این یک وضعیت بسیار واقعی است. امیدوارم و دعا میکنم که بهزودی به نوعی عادی بازگردد، اما بهنظر من بازارها این نوسانات را دستکم گرفتهاند.»
سرمایه در تله؛ «چتر مالی» چگونه بسته شد؟
قبل از بحران، امارات با بهرهگیری از صندوقهای عظیم خود شامل:
- ADIA: با مدیریت بیش از 1.187 تریلیون دلار دارایی، چهارمین صندوق بزرگ جهان
- Mubadala: با مدیریت 358 میلیارد دلار
- ADQ: حدود 263 میلیارد دلار دارایی (ادغامشده در لیماد)
- L’IMAD: ابرصندوق حاکمیتی جدید بهارزش 300 میلیارد دلار تحت ریاست ولیعهد ابوظبی
- MGX: شرکت تخصصی سرمایهگذاری هوش مصنوعی با هدف 100 میلیارد دلار دارایی
و شرکت G42 بهعنوان «قهرمان ملی» فناوری! شبکهای از سرمایهگذاریهای سهمگین در هوش مصنوعی ایجاد کرده بود، اما چتر مالی عظیم امارات اکنون تحتتأثیر بحران اخیر دچار تزلزل شده است!
براساس گزارش مؤسسه رتبهبندی S&P Global در تاریخ 6 مارس 2026، رتبه اعتباری ابوظبی در سطح AA/A-1+ با چشمانداز پایدار تأیید شده است، همچنین تحلیلگران این مؤسسه پیشبینی کردهاند که اقتصاد امارات در سال 2026 حدود 1 درصد با انقباض مواجه شود، هرچند ذخایر مالی قوی، این کشور را در برابر شوکهای کوتاهمدت مقاوم نگه داشته است.
این در حالی است که بخش گردشگری دبی که سالانه حدود 57 میلیارد دلار درآمد مستقیم از بازدیدکنندگان بینالمللی دارد (و سهم کل این بخش از تولید ناخالص داخلی امارات حدود 68.5 میلیارد دلار برآورد میشود)، بهدلیل خروج دهها هزار خارجی و توریست، با عمیقترین رکود تاریخ خود مواجه شده است.
هسته اصلی: روابط اقتصادی ترامپ و خانوادهاش با مسئولان اماراتی
یکی از جنجالیترین ابعاد پرونده اقتصادی امارات، شبکه گسترده قراردادهای مالی میان خانواده دونالد ترامپ و مقامات ارشد ابوظبی است که بسیاری از ناظران آن را بهعنوان تلاشی پنهان برای دسترسی به فناوریهای پیشرفته و تراشههای هوش مصنوعی تعبیر کردهاند.
قرارداد رمزارزی 500میلیوندلاری World Liberty Financial
تنها چهار روز پیش از مراسم تحلیف دوم دونالد ترامپ در ژانویه 2025، شرکت «آریام اینوستمنت1» که توسط مدیران اجرایی شرکت G42 و تحت حمایت مستقیم «شیخ طحنون بن زاید»، مشاور امنیت ملی امارات، اداره میشود، سهم 49درصدی را از استارتآپ رمزارز خانواده ترامپ بهنام «ورلد لیبرتی فایننشال» بهارزش 500 میلیون دلار خریداری کرد.
طبق اسناد فاششده توسط والاستریت ژورنال، این قرارداد توسط اریک ترامپ (سومین فرزند و دومین پسر دونالد ترامپ رئیس جمهور آمریکا) امضا شده است. جزئیات مالی این قرارداد بهشرح زیر است:
کل مبلغ سرمایهگذاری 500 میلیون دلار برای خرید 49 درصد سهام است.
حدود 187 میلیون دلار مستقیماً به حسابهای شخصی خانواده ترامپ منتقل شده است.
31 میلیون دلار به نهادهای وابسته به استیو ویتکاف (میلیاردر حوزه املاک و فرستاده ویژه ترامپ در خاورمیانه) واریز شده است.
مدیران اجرایی G42 بهعنوان نمایندگان آریام، صندلی در هیئت مدیره WLF کسب کرده و به مدیریت استراتژیک شرکت دست یافتهاند.
این قرارداد دقیقاً زمانی امضا شد که امارات بهدنبال لابی برای دریافت مجوز صادرات تراشههای پیشرفته انویدیا بود. ماهها پس از این قرارداد، دولت ترامپ اعلام کرد که امارات مجاز به واردات سالانه 500,000 تراشه پیشرفته هوش مصنوعی انویدیا (مدلهای H100 و نسل جدید) خواهد شد حجمی که برای ساخت یکی از بزرگترین خوشههای مرکز داده جهان کافی بود و نگرانیها در مورد دسترسی چین به این فناوری را نادیده گرفت.
پروژههای ساختمانی و هلدینگ دار گلوبال (Dar Global)
سازمان ترامپ (نهاد تجاری و برند متعلق به خانواده رئیسجمهور آمریکا) از طریق همکاری گسترده با شرکت «دار گلوبال» (بازوی بینالمللی شرکت سعودی دارالارکان)، قراردادهای متعددی را در امارات و منطقه منعقد کرده است:
ترامپ تاور دبی: پروژه ساخت یک برج 80طبقه شامل هتل و واحدهای مسکونی برند ترامپ در دبی بهارزش تقریبی 1 میلیارد دلار، در ورودی مرکز شهر دبی در خیابان شیخ زاید
ارتفاع برج: 350 متر با امکاناتی از جمله بلندترین استخر روباز جهان
رمزدارازی: این پروژه پرداختهای رمزارزی (بیتکوین) را میپذیرد
مجوزهای برندینگ: تنها در سال 2024، سازمان ترامپ 21.9 میلیون دلار بابت حق امتیاز استفاده از نام خود در پروژههای شرکت دار گلوبال دریافت کرده است
علاوه بر برج دبی، سازمان ترامپ با دار گلوبال برای ساخت یک برج در جده عربستان و همچنین یک هتل و ویلاهای لوکس در مسقط عمان همکاری میکند که تکمیل آن برای سال 2028 برنامهریزی شده است.
افینیتی پارتنرز (صندوق جرد کوشنر)
صندوق سرمایهگذاری افینیتی پارتنرز بهمدیریت جرد کوشنر (داماد ترامپ) که بیش از 6.2 میلیارد دلار دارایی را مدیریت میکند، 99 درصد از سرمایه خود را از منابع خارجی از جمله صندوقهای ثروت امارات، عربستان و قطر تأمین کرده است.
این شبکه گسترده از قراردادهای مالی، نشان میدهد که امارات نهتنها از طریق صندوقهای دولتی، بلکه از طریق نهادهای نیمهخصوصی وابسته به مقامات ارشد خود، نفوذ عمیقی در ساختارهای اقتصادی مرتبط با قدرت آمریکا ایجاد کرده است، شبکهای که اکنون با تشدید درگیریهای نظامی، به یکی از نقاط آسیبپذیر سیاسی برای امارات تبدیل شده است.
شکست پروژه استارگیت؛ تهدیدات فیزیکی علیه قلب هوش مصنوعی امارات
پروژه «استارگیت امارات» بهعنوان بزرگترین مرکز داده هوش مصنوعی خارج از آمریکا، نمایانگر بلندپروازانهترین رؤیای فناورانه امارات بود. این پروژه توسط شرکت G42 و با همکاری OpenAI، اوراکل، انویدیا، سیسکو و سافتبانک در حال توسعه است و بودجه آن از 20 میلیارد دلار اولیه به بیش از 30 میلیارد دلار افزایش یافته است. مساحت این پردیس 19.2 کیلومتر مربع برآورد شده که تقریباً 9برابر مساحت کشور موناکو است!
اما در 3 آوریل 2026، ضربهای مهلک به اعتبار این پروژه وارد شد، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ایران تهدید به «نابودی کامل و مطلق» تأسیسات متعلق به شرکتهای فناوری آمریکایی (18 شرکت و غول فناوری امریکا) در منطقه کرد.
در 1 مارس 2026، حملات پهپادی به سه مرکز داده AWS در امارات و بحرین خسارتهای گستردهای وارد کرد:
طبق اذعان منابع غربی یک مرکز داده AWS در امارات بر اثر برخورد اشیا جرقه زد و دچار آتشسوزی شد.
این حملات باعث اختلال گسترده در خدمات بانکی، اپلیکیشنهای تاکسی اینترنتی (Careem) و سیستمهای پرداخت (Hubpay ،Alaan) در سراسر منطقه شد و میلیونها کاربر در دبی و ابوظبی با قطعی سرویسهای خود مواجه شدند.
نکته بسیار مهم این است که این تهدیدات، سرمایهگذاران را بهشدت مردد کرده است. شان گورمن، مدیرعامل Zephr.xyz و پیمانکار نیروی هوایی آمریکا، میگوید: امارات و بحرین هر دو خود را بهعنوان مراکز منطقهای اینترنت و داده معرفی کردهاند. [اما این حملات نشان میدهد] حتی پیشرفتهترین سیستمهای دفاعی نیز نمیتوانند پایداری زیرساختهایی را که بهعنوان "نفت جدید" شناخته میشوند، در یک منطقه جنگی تضمین کنند.
خروج سرمایهگذاران بزرگ و توقف پروژههای حیاتی
الف) توقف سرمایهگذاری در خاورمیانه
شرکت Pure Data Centre Group که توسط Oaktree Capital پشتیبانی میشود، اعلام کرد که تصمیمات سرمایهگذاری خود در پروژههای مرکز داده خاورمیانه را به حالت تعلیق درآورده است. دلیل این تصمیم، جنگ ایران، اختلال در زنجیره تأمین، افزایش قیمت نفت و افزایش ریسکهای زیرساختی عنوان شده است.
گری وجتاشک، مدیرعامل Pure DC، در گفتوگو با شبکه CNBC در 29 آوریل 2026 با صراحت اعلام کرد: «تصمیمات سرمایهگذاری در تمامی فرصتهای مرکز دادهها در منطقه در زمان حاضر متوقف شده است. هیچ کس مایل به استقرار سرمایه در مقیاس بزرگ یا نصب سیستمهای پیشرفته GPU نیست تا زمانی که اوضاع تثبیت شود.
هیچ کس نمیخواهد مراکز داده جدیدی بسازد و GPUهای جدیدی را تا زمان آرام شدن اوضاع مستقر کند. فضای نامشخص ژئوپولیتیکی کل صنعت را قورت داده است و این شرکت به کارمندانی که مایل به ماندن در منطقه نیستند، گزینه انتقال را پیشنهاد داده است.
اما مهمتر از همه، خود تأسیسات این شرکت در جزیره یاس ابوظبی مورد اصابت مستقیم ترکش قرار گرفته است. وجتاشک تأیید کرد که سایتی که توسط Pure DC در ابوظبی اداره میشود، در جریان حملات ایران آسیب دیده است که نشاندهنده آسیبپذیری شدید زیرساختهای دیجیتال باارزش در منطقه است.
در همین حال، زیرساختهای AWS در امارات و بحرین نیز توسط پهپادهای ایران مورد اصابت قرار گرفته و باعث اختلال در خدمات بانکی و پرداخت در سطح منطقه شده است. این شرکت همچنین به کارمندان غیرضروری خود اجازه داده است که منطقه را ترک کنند و مقررات کاری انعطافپذیری را معرفی کرده است.
ب) بازنگری غولهای فناوری در سرمایهگذاریهای منطقه
تحلیلهای اقتصادی بینالمللی نشان میدهد که جنگ در حال گسترش در خاورمیانه، ریسکهای جدیدی را به تریلیونها دلار سرمایهگذاریهای فناوری در منطقه اضافه کرده است. بهگفته این گزارش، بسیاری از شرکتهای مستقر در خلیج فارس در حال بررسی عقبنشینی از سرمایهگذاریهای فرامرزی خود بهدلیل تأثیر مالی جنگ هستند.
جنت ایگان، تحلیلگر مسائل منطقه، نیز گفته است: «انتظار دارم سرمایهگذاریها در آنجا کمی کاهش یابد، اما آنچه واضح است این است که جنگ ممکن است بر میزانی که امارات توسعه هوش مصنوعی را در اولویت قرار میدهد، تأثیر بگذارد.»، صندوقهای ثروت ملی این کشورها که در یارانهدادن به قراردادهای تراشه در منطقه نقش اساسی داشتهاند، اکنون باید از پیامدهای جنگ بهبود یابند و علاوه بر آن، برای حفظ منافع استراتژیک خود رقابت کنند.
نهادهای کلیدی امارات و ساختار لرزان قدرت مالی
برای درک بهتر ابعاد فروپاشی امنیت اقتصاد فناورانه، شناخت نهادهایی که ثروت امارات را مدیریت میکنند ضروری است:
ADIA (آدیا): صندوق سرمایهگذاری ابوظبی با مدیریت بیش از 1.187 تریلیون دلار دارایی، اما اکنون با ریسک کاهش رتبه اعتباری بهدلیل جنگ مواجه است
L’IMAD (لیماد): ابرصندوق حاکمیتی جدید با 300 میلیارد دلار دارایی که در ژانویه 2026 ایجاد و تمام داراییهای ADQ را در خود ادغام کرده است
MGX (امجیاکس): شرکت تخصصی سرمایهگذاری هوش مصنوعی که در سال 2024 تأسیس شد تا امارات را به زنجیره تأمین جهانی تراشهها متصل کند اما اکنون بهدلیل ریسکهای جنگی و تحریمهای احتمالی، سرمایهگذاریهای بینالمللی آن تحت فشار شدید قرار گرفته است
Lunate (لونیت): یک مدیر دارایی مستقل با 115 میلیارد دلار سرمایه که ریشه در دفتر خصوصی شیخ طحنون دارد و بهعنوان بازوی اجرایی برای بلعیدن استارتآپهای فناوری در سراسر جهان عمل میکند
مدل سرمایهگذاریهای وابسته به امارات بهطرز خطرناکی متمرکز شده است بهعنوان مثال، شرکت سازنده تراشه Cerebras نشان داده است که 86 درصد از کل درآمد سال 2025 خود را تنها از دو نهاد مستقر در امارات (G42 و دانشگاه MBZUAI) تأمین میکند.
این سطح از تمرکز وابستگی، هرگونه نوسان در سیاستهای صادراتی آمریکا یا روابط دیپلماتیک با ابوظبی را میتواند به یک شوک ویرانگر برای این شرکتها تبدیل کند.
فروپاشی رؤیای قطب فناوری منطقه
امارات متحده عربی با استراتژی «هوش مصنوعی بهمثابه حاکمیت» و «ظرفیت محاسباتی بهمثابه نفت جدید»، بهدنبال آن بود که خود را بهعنوان قطب سوم جهان معرفی کند، اما جنگ 2026 نشان داد که بدون ثبات ژئوپولیتیک، تمامی این زیرساختها تنها اهداف نظامی گرانقیمتی هستند.
شکستهای استراتژیک امارات در جنگ اخیر
حملات 1 مارس 2026 به مراکز AWS در امارات و بحرین و خسارت مستقیم به تأسیسات Pure DC در جزیره یاس، برای نخستین بار در جهان، مفهوم «جنگ علیه داده» را به واقعیت تبدیل کرد.
تهدید صریح ایران به «نابودی کامل» مراکز فناوری آمریکا در کشورهای منطقه به سرمایهگذاران ثابت کرد که حتی پیشرفتهترین زیرساختهای فناوری در منطقه قابل دفاع نیستند
گاردین گزارش داده است که ظرف تنها دو هفته پس از حملات، دهها هزار خارجی و توریست دبی را ترک کردهاند و این شهر که زمانی پناهگاه میلیاردرها بود، اکنون به «شهر ارواح» تشبیه شده است. بانکهای بزرگی مانند گلدمن ساکس، استاندارد چارترد و سیتیگروپ کارمندان خود را از شعبههای دبی تخلیه کردهاند.
Pure Data Centre Group رسماً اعلام کرده است که تمامی تصمیمات سرمایهگذاری در مراکز داده خاورمیانه را متوقف کرده است و مدیرعامل آن تأکید کرده است که تا زمان تثبیت اوضاع، هیچ خریدار جدیدی در منطقه سرمایهگذاری نخواهد کرد
صندوقها و شرکتهای خاورمیانه شروع به لغو قراردادهای حملونقل و تجاری متعدد با استناد به "فورس ماژور" کردهاند و ریسک بزرگ این است که همین اتفاق برای مراکز داده نیز بیفتد.
شبکه گسترده قراردادهای مالی میان خانواده ترامپ و مقامات ابوظبی از سرمایهگذاری 500 میلیون دلاری در شرکت رمزارز خانواده ترامپ چهار روز پیش از تحلیف تا قراردادهای ساخت برج 1 میلیارد دلاری ترامپ در دبی اکنون در سایه تشدید درگیریهای نظامی، بیش از پیش مورد تردید قرار گرفته است.
تحلیلگران مؤسسه روابط خارجی و سرمایهگذاران ارشد فناوری هشدار میدهند که طبق برآوردها، تقریباً نیمی از سرمایهگذاریهای هوش مصنوعی خاورمیانه به مراکز داده در خود منطقه اختصاص دارد. اگر جنگ ادامه یابد و کشورهای خلیج فارس سرمایههای خود را از پروژههای فرامرزی قطع و به بازسازی داخلی معطوف کنند، خروج سرمایه میتواند موجهای سنگینی را در سراسر صنعت فناوری و بازارهای مالی جهانی ایجاد کند.
«چتر مالی» امارات بسته شده است. "امنیت فیزیکی" پیشنیاز غیرقابلجایگزین سرمایهگذاریهای کلان فناوری است و امروز دیگر هیچ تضمینی برای سرمایهگذاران وجود ندارد که تأسیسات گرانقیمت آنها در امارات در امان بماند.
رؤیای تبدیل شدن به «قطب سوم هوش مصنوعی جهان» جای خود را به واقعیت تلخ «همهچیز هدف نظامی مشروع است» داده است.
انتهای پیام/+