به گزارش گروه بین الملل خبرگزاری تسنیم، سال 2025 میلادی، سال عجیبی برای اقتصاد ترکیه بود. چرا که چندین شرکت عظیم نساجی و پوشاک این کشور با چند دهه سابقه، رفته رفته خود را بر له پرتگاه سقوط دیدند. به همین خاطر، ناچار شدند، بخش مهمی از تجهیزات و خط تولید خود را به مصر منتقل کنند. به نظر میرسد حالا همین اتفاق درباره کشور پاکستان نیز در حال تکرار است.
ترکیه – پاکستان، از سیاست تا اقتصاد
پاکستان به عنوان یکی از متحدین مهم ترکیه شناخته میشود. سال هاست به ابتکار رجب طیب اردوغان رئیس جمهور ترکیه، ابتکار دیدارهای سه جانبه پاکستان – ترکیه – جمهوری آذربایجان، فعال شده است.
از این گذشته، ترکیه در حوزههای اطلاعاتی – امنیتی و صنایع دفاعی و همچنین در همکاریهای سیاسی منطقهای، رابطه خاصی با پاکستان دارد. این رابطه آن قدر عمیق شده که گفته میشود هاکان فیدان وزیر امور خارجه ترکیه در چند دیدار پشت پرده که جزئیات آن محرمانه باقی مانده، مقدمات تشکیل یک ائتلاف منظقهای با مشارکت ترکیه – پاکستان – مصر و عربستان سعودی را به اتمام رسانده است.
رزمایش نظامی مشترک بین نیروهای ترکیه و پاکستان، توجه ویژه پاکستان به پرونده قبرس و اشتراکات متعدد، از دیگر ابعاد رواط دوجانبه بین آنکارا و اسلام آباد است و طرفین در دو حوزه پهپادسازی و بالگردسازی نیز همکاری عمیقی دارند. اما با وجود این میزان از ژرفای گستردگی روابط سیاسی – امنیتی و دفاعی، در حوزه اقتصاد خبری نیست و حجم مبادلات تجاری طرفین، حتی به رقم میلیارد دلار در سال نرسیده و رسیدن به هدف 5 میلیارد دلاری، همچنان بر روی کاغذ باقی مانده است.
یکی از دلایل مهم عدم افزایش مبادلات تجاری بین ترکیه و پاکستان، مسافت طولانی بین این دو کشور است. اگر چه در چند سال گذشته، ایران حُسن نیت بالایی نشان داده تا کالا از مسیر واسطه ریلی کشورمان بین اسلام آباد و آنکارا جابجا شود با این حال، هنوز هم اتفاق جدیدی برای افزایش حجم مبادلات روی نداده است. ولی حالا رسانههای آنکارا و استانبول، از این موضوع خبر دادهاند که بخشی از کارخانههای بزرگ ترکیه میخواهند به شکل جدی و گسترده، در پاکستان، سرمایه گذاری کنند.
ناگزیریهای انتخاب یک مقصد جدید
شواهد نشان میدهد که زمینه کار و فعالیت برای بسیاری از گروههای صنعتی و تولیدی ترکیه در پاکستان فراوان است. البته به نظر میرسد رسانههای ترکیه در این میان نقش مهمی ایفا کردهاند. چرا که حالا شبکههایی مانند سی.ان.ان ترک، ان.تی.وی، آ.خبر و چندین شبکه دیگر ترکیه، علاوه بر دایر کردن دفتر نمایندگی در اسلام آباد، در کراچی نیز خبرنگار دارند و سریالهای تلویزیونی ترکی نیز در پاکستان طرفداران فراوانی دارد.
ثروت ییلدرم از تحلیلگران اقتصادی ترکیه در پایگاه اینترنتی «اکونومیم» مینویسد: «همه میپرسند، آیا پاکستان میتواند مقصد جدید سرمایهگذاران ترکیه باشد؟ این سوال از این جهت اهمیت دارد که پاکستان، هم یک بازار مصرف بزرگ و هم دارای جمعیت عظیمی از نیروی کار جوان است. به همین دلیل، مقیاس فرصتهای اقتصادی در پاکستان بسیار بزرگ است. انتظار میرود بیش از 100 میلیارد دلار رشد اضافی فقط در کالاهای مصرفی سریعالانتقال در دوره 2026-2035 رخ دهد. تجارت الکترونیک سالانه به طور متوسط 23 درصد رشد میکند، در حالی که پیشبینی میشود هزینههای مراقبتهای بهداشتی در 10 سال آینده دو برابر شود».
کارشناسان و فعالان اقتصادی ترکیه معتقدند که پاکستان، یک بازار بزرگ است که هنوز بخش عظیمی از آن فتح نشده است. به ویژه در زمینه لوازم خانگی، ظرفیت بالایی برای ترکیه وجود دارد.
به همین دلیل است که جان دینچر مدیرعامل غول لوازم خانگی ترکیه یعنی آرچلیک میگوید: «سرمایهگذاریهای ما در برخی مناطق همچنان شتاب خواهد گرفت. ما باید بیشتر روی بازارهایی مانند پاکستان، آسیای جنوبی، هند و مصر تمرکز کنیم. ما در این مناطق جغرافیایی، به رشد خود ادامه خواهیم داد. صنعت تجارت ما باید بازار 2 میلیارد و یکصد میلیون نفری آسیا را به درستی تحلیل کند. پاکستان آنقدر پتانسیل دارد که تقریباً میتواند به بازار دوم برای ترکیه تبدیل شود. من از همه بخشها دعوت میکنم به اینجا بیایند.»
همچنین وهاب مونیار از تحلیلگران اقتصادی ترکیه میگوید: «پاکستان کشوری است که من از نزدیک آن را دنبال میکنم و پتانسیلهای آن را دیدهام. البته باید بگویم این کشور بازار تازه کشف شدهای برای دنیای تجارتِ ترکیه نیست. شرکتهایی مانند گروه آنادولو، هولدینگ کوچ، گروه آلبایراک، هولدینگ زورلو و حیات کیمیا سرمایهگذاریهای قابل توجهی در انرژی، زیرساختها، کالاهای مصرفی سریعالانتقال و صنعت انجام دادهاند. علاوه بر این، بخش پیمانکاری و مشاوره فنی ترکیه با پروژههایی به ارزش میلیاردها دلار در توسعه این کشور نقش دارد. ولی باز هم جای کار دارد و باید بیش از این در آنجا سرمایه گذاری کرد».
ثروت ییلدرم میگوید: «یکی از افرادی که در ترکیه پاکستان را به خوبی میشناسد، آتیلا یرلیکایا، رئیس شورای تجارت ترکیه و پاکستان است. یرلیکایا همچنین کتابی دارد با عنوان (پاکستان را آباد کنید). پس از اظهارات جان دینچر، با آتیلا یرلیکایا تماس گرفتم و از او پرسیدم که چرا پاکستان برای سرمایهگذاران ترکیه جذاب است؟ یرلیکایا، که همچنین رئیس روابط شرکتی در گروه آنادولو است، این جذابیت را در سه عامل کلیدی خلاصه کرد:
1. جمعیت پاکستان: انتظار میرود تا سال 2050 میلادی به 372 میلیون نفر برسد و جمعیت جوان زیر 23 سال، نشاندهنده افزایش قوی و پایدار تقاضا است.
2. مقیاس فرصت اقتصادی بسیار بزرگ: انتظار میرود بیش از 100 میلیارد دلار رشد اضافی فقط در کالاهای مصرفی سریع بین سالهای 2026 تا 2035 رخ دهد. پیشبینی میشود تجارت الکترونیک با نرخ متوسط سالانه 23 درصد رشد کند، در حالی که انتظار میرود هزینههای مراقبتهای بهداشتی در 10 سال آینده دو برابر شود.
3. پاکستان با حجم اقتصادی تقریباً 410 میلیارد دلار، نیروی کار بیش از 83 میلیون نفر و طبقه متوسط رو به رشد، از نظر تولید و مصرف، مقیاس قابل توجهی را نشان میدهد.
به گفته یرلیکایا، این ساختار، همراه با قابلیتهای صنعتی و تولیدی ترکیه، یک مکمل قوی ایجاد میکند. مهمترین عنصر برای همکاری، چشمانداز مشترک و اعتماد متقابل است. علاوه بر این، بُعد سیاسی و دیپلماتیک نیز مهم است.
اراده سیاسی قوی و روابط نزدیک در سطح رهبری بین ترکیه و پاکستان، پایه و اساس محکمی از اعتماد را برای دنیای تجارت فراهم میکند. در واقع، نمونههای موفق نشان میدهند که مهمترین عنصر هموارکننده راه برای همکاری اقتصادی، چشمانداز مشترک و اعتماد متقابل است.
یرلی کایا گفته: «برای شرکتهای ترکیهای که مایل به جهانی شدن یا گسترش در سطح بینالمللی هستند، پاکستان بازاری است که نیاز به ارزیابی جدی دارد. به طور خاص، مناطق ویژه اقتصادی، مزایای مالیاتی و فرصتهای تولید کمهزینه، پتانسیل این کشور را برای تبدیل شدن به یک قطب تولید و صادرات منطقهای تقویت میکند».
همچنین گزارش جامع انجمن صادرکنندگان ترکیه، با عنوان «چشمانداز توسعه همکاری ترکیه و پاکستان»، با بررسی بسیاری از سیاستهای مالیاتی و تشویقی گرفته و حوزههای فرصت، پاکستان را به عنوان یک کانون تولید ارزشمند قلمداد میکند.
در این گزارش، بخشهایی که برای سرمایهگذاران ترک برجسته هستند به شرح زیر دسته بندی شده است:
گردشگری و مهماننوازی
ساخت و ساز و زیرساخت
لجستیک
معادن و فلزات
داروسازی و پزشکی
فناوری اطلاعات و انرژی.
در پایان باید به این نکته اشاره کرد: در چند سال گذشته در ترکیه به خاطر تورم، رکود مالی و بالارفتن هزینه تولید، بسیاری از کارخانه داران و پیشه وران ترکیه، در جستجوی مقاصد و گزینههای دستمزد پایین و منابع انسانی ارزان، مسیر کشورهای آفریقایی و آسیایی را در پیش رو گرفتهاند.
پس از فعالیت چندین گروه صنعتی و کشاورزی ترکیه در مصر و برخی از دیگر کشورهای آفریقایی، حالا پاکستان نیز به گزینه مهمی تبدیل شده است.
در عین حال، ذکر این موضوع نیز مهم است که بازار صادرات کالاهای ترکیه به اروپا، ظرفیت کامل خود را یافته و امکان پیشرفت قابل توجهی ندارد. در نتیجه توجه مجدد به بازارهای آسیا و آفریقا در اولویت کار تجار و صنعتگران ترک قرار گرفته است.
انتهای پیام/