به گزارش خبرگزاری تسنیم از بیرجند، خراسان جنوبی بیش از یک دهه است که در تکاپوی ثبت جهانی «آسبادها» قرار دارد؛ سازههایی خشتی که نبوغ معماران کویر را در تسخیر بادهای 120 روزه به رخ میکشند. در صورت موفقیت این پرونده، تعداد آثار ثبت جهانی این استان در کنار بیابان لوت، قنات بلده، باغ اکبریه و روستای اصفهک، به عدد 11 خواهد رسید.
تقسیم کار ملی برای جهانی شدن
سید احمد برآبادی، مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی خراسان جنوبی در گفتگو با خبرنگار تسنیم، از آخرین جزئیات این پرونده پرده برداشت. وی با اشاره به نشست راهبردی سال 1404 که با حضور محمدحسن طالبیان، مسئول پرونده ثبت جهانی آسبادهای ایران و نماینده مردم نهبندان و سربیشه در مجلس برگزار شد، اظهار داشت: در این نشست مقرر شد میراث فرهنگی عملیات تخصصی مرمت را بر عهده بگیرد و در مقابل، شهرداریهای نهبندان و طبس مسینا و همچنین دهیاریها، موظف به آزادسازی معابر و حریم پیرامونی این بناها شدند.
وی با بیان اینکه سال گذشته 2 میلیارد تومان اعتبار برای بهسازی این آثار تخصیص یافت، افزود: با پیگیریهای نماینده مردم در مجلس، کار مرمت در شهرستانهای نهبندان و درمیان آغاز شده و از محل اعتبارات سال 1405 نیز تداوم خواهد یافت.
شرط یونسکو برای ابقای آسبادها در پرونده
برآبادی با تأکید بر حساسیت بالای کارشناسان بینالمللی، هشداری جدی را مطرح کرد: در حال حاضر جهانی شدن 6 آسباد استان تأیید شده است، اما این تأیید "مشروط" به رفع نواقص و آزادسازی حرائم است. اگر شهرداریها و شوراها در بازگشایی مسیرها و رفع ناهنجاریهای بصری در محدوده شهرها و روستاها کوتاهی کنند، احتمال حذف برخی از این آسبادها از پرونده جهانی یونسکو وجود دارد.
خراسان جنوبی؛ میزبان احتمالی مرکز جهانی آسبادها
مدیرکل میراث فرهنگی خراسان جنوبی به دستاورد سفر قائممقام وزیر میراث فرهنگی به استان نیز اشاره کرد و گفت: در بازدید علی دارابی از این سازههای بیبدیل، قول مساعد داده شد که "مرکز جهانی آسبادها" به میزبانی خراسان جنوبی مستقر شود. این اتفاق میتواند جایگاه استان را به عنوان قطب علمی و گردشگری این فناوری 2 هزار ساله در سطح بینالمللی تثبیت کند.
تکنولوژی 2 هزار ساله در دل بادهای 120 روزه
ساعت زمان را که به عقب برگردانیم، به دوران پیش از میلاد مسیح میرسیم. مورخان احداث این سازههای خاص را به آن دوران نسبت میدهند. در منطقهای که بادهای 120 روزه سیستان، تازیانه بر چهره زمین میزند، اجداد ما بهجای ترس از قهر طبیعت، با آن دست دوستی دادند.
آسبادها برخلاف آسیابهای آبی که محتاج قطرههای لرزان آب در دل خشکسالی بودند، از قدرت لایزال باد بهره میبردند. سازهای دوطبقه که در طبقه فوقانی، چرخ و پرههای بزرگ (غالباً با 32 تا 48 بال) قرار داشت و در طبقه پایین، سنگ آسیایی که با هوهوی باد، برکت را از دل گندم بیرون میکشید. «ییت» افسر انگلیسی در سال 1894، زمانی که وارد شهر «نه» (نهبندان) شد، از فعالیت 50 آسباد فعال خبر داده بود.
پایان سخن؛ در انتظار طنین جهانی
ثبت جهانی آسبادها، فراتر از یک عنوان تشریفاتی، به معنای باز شدن درهای جدیدی به روی صنعت گردشگری و اقتصاد پایدار شرق کشور است. در روزگاری که جهانِ مدرن با بحران انرژی دستوپنجه نرم میکند، آسبادهای خراسان جنوبی سندی زنده از نبوغ ایرانیانی است که هزاران سال پیش، نسخه توسعه سبز را پیچیدهاند. حالا چشمها به مقر یونسکو دوخته شده تا «باد» بار دیگر نام ایران و خراسان جنوبی را در تقویم تاریخ جهانی طنینانداز کند.
انتهای پیام/