به گزارش گروه بین الملل خبرگزاری تسنیم، این روزها بسیاری از گروههای کوهنوردی، تیمهای عکاسان و گردشگران در کوهستانهای ترکیه، به نقاط مرتفع کوهستانی میروند تا گلهای نادر را ببینند. برخی از این گلها، عمر کوتاه 20 روزه دارند و به همین خاطر، عکاسان، گردشگران و علاقه مندان به طبیعت و محققین گیاه شناسی، این فرصت کوتاه را از دست نمیدهند و به راه میافتند.
اما نکته مهم اینجاست: هیچ کسی حتی یک شاخه گل نمیچیند و صرفاً باید به تماشا و عکاسی بسنده کنند. چرا؟ چون سالهاست ترکیه به لیست کشورهایی پیوسته که برای حفاظت از چندین نوع گل کمیاب و نادر، قوانین بسیار سفت و سختی در نظر گرفته است.
جزای نقدی هفتصد هزار لیره ای
در کشوری که کف حقوق و دستمزد ماهانه کارگران تنها 28 هزار لیره است، کَندن یک شاخه گل لاله واژگون، جریمه 700 هزار لیرهای به دنبال دارد. این مبلغ سنگین، معادل 14 هزار دلار آمریکا است و در نتیجه کسی جرات ندارد یک شاخه لاله واژگون را بچیند.
شبکه خبری سی.ان.ان ترک در گزارشی اعلام کرد که امسال هم با شکوفا شدن لالههای واژگون در کوهستانهای مرتفع در سه استان حکاری، شرناخ و وان، هزاران نفر از علاقه مندان به طبیعت، عکاسان و کوهنوردان، برای تماشای گلها، راهی کوه شدند. لاله واژگون در کوههای بلند این استانها، سالی یک بار میروید، عمر 20 روزه دارد و مدتهاست در لیست گلهای تحت حفاظت قرار دارد. این گیاه بومی که در معرض خطر انقراض است، با رنگهای زرد و قرمز، در بسیاری از کوهها و به ویژه در کوهستان بیت الشباب مناظر زیبا و دلفریب میآفریند. جریمه چیدن یک شاخه لاله واژگون در سال 2025 میلادی 577 هزار لیره بود اما در سال جاری میلادی به 700 هزار لیره افزایش یافت.
تعریف دو کُد قضایی سنگین
کارشناسان گیاه شناسی میگویند: ترکیه به اندازه کل قاره اروپا از نظر تنوع گیاهی غنی است. در ترکیه، سه منطقه جغرافیایی گیاهی به هم میرسند و خاک این کشور میزبان 10 هزار گونه گیاهی است. 3649 گونه گیاهی آوندی (34٪ از گونههای گیاهی) بومی ترکیه هستند و در هیچ جای دیگر دنیا یافت نمیشوند. 3008 گونه از این گونههای گیاهی در معرض خطر انقراض قرار دارند. اداره کل حفاظت از طبیعت و پارکهای ملی در حال انجام کارهای جدی برای حفاظت از این گونههای بومی است. علاوه بر این، مجازاتهای بازدارندهای برای حذف گیاهان بومی در معرض خطر از زیستگاه طبیعی و صادرات آنها به خارج از کشور وجود دارد. چرا که جمعیت این گیاهان بسیار شکننده است. وقتی یکی از آنها چیده شوند، بذرپاشی، تولید مثل و انتقال آن به نسلهای آینده متوقف میشود و دولت طبق قانون محیط زیست شماره 2872، مجازاتهای بسیار شدیدی را برای محافظت از این میراث طبیعی اعمال میکند.
وزارت کشاورزی و جنگلداری ترکیه با هماهنگی سازمان محیط زیست و قوه قضاییه این کشور، برای چیدن گلهای تحت حفاظت، دو کُد قضایی سنگین تعریف کرده که عبارتند از «سرقتِ زیستی» و «تخریب تنوع زیستی».
ارتکاب هر کدام از این دو فقره جرم، منجر به جریمههای اداری صدها هزار لیره ترکیه می شود. از این گذشته، مجازات چیدن قارچ بسیار سنگین است. به طوری که یک تبعه خارجی در ترکیه، به خاطر چیدن قارچ دنبلان و قاچاق آن به خارج از کشور، با اتهام «دزدی زیستی» با جزای نقدی 62 هزار لیره ای مواجه شد. دو تبعه خارجی دیگر نیز که از طریق مرز زمینی، مقداری از قارچ دنبلان کوهی را به همراه داشتند با جریمه 97 هزار لیرهای، برای همیشه از این اقدام خود پشیمان شدند.
لیست بلند گلها و گیاهانِ ممنوعه
بر اساس اعلام رسمی وزارت کشاورزی و جنگلداری ترکیه، لیستی از گلها و گیاهان ممنوعه وجود دارد که دولت درباره چیدنِ آنها با کسی شوخی ندارد و فرد خاطی در صورت ناتوانی از عدم پرداخت جریمه نقدی، روانه زندان میشود.
خبرگزاری آناتولی ترکیه به نقل از مقامات وزارت کشاورزی این کشور میگوید: لیست گونههای ممنوعه را به خوبی مطالعه کنید و هرگاه در دل طبیعت با یکی از آنها روبرو شدید، فقط عکس بگیرید و بروید.
چند مورد از گونههای ممنوعه عبارتند از:
1. سوسن دریایی (Pancratium maritimum): این گیاه با گلهای سفید زیبای خود در برخی استانهای ساحلی دریای سیاه (به عنوان مثال، سواحل اونیه و سینوپ)، ترکیه میروید و گونه آن به طور جدی در معرض خطر انقراض است. چیدن یک شاخه از این سوسن زیبا 500 هزار لیره جزای نقدی به دنبال دارد.
2. ارکیدههای ثعلب (Orchidaceae): اگر به ترکیه سفر کرده باشید، میدانید که نوشیدنی داغ موسوم به ثعلب، در فرهنگ این کشور جایگاه خاصی دارد. اما تولید ثعلب صرفاً با مجوز قانونی میسر است و افرادی که برای تولید این نوشیدنی لذیذ، ریشه گلهای ارکیده را دربیاورند، جریمه نقدی 500 هزار لیرهای در انتظارشان است.
3. لاله مانیسا (Tulipa orphanidea): این گونه لاله که در داستانهای اساطیری به تصویر کشیده شده و با رنگ قرمز خود در بهار مسحورکننده است، در اطراف کوه اسپیل تحت حفاظت شدید قرار دارد و کندن پیاز آن یا چیدن گل آن جرمی سنگین علیه تنوع زیستی محسوب میشود.
4. گل برف استانبول و گالانتیوس: چیدن یک شاخه گل برف، جریمه سنگین 200 هزار لیرهای دارد. ولی اگر چند پیازچه این گل را بکَنید، در این صورت مشمول جریمه قاچاق پیاز گل با اهداف تجاری میشوید و میزان جزای نقدی به شکل تصاعدی بالا میرود.
البته لیست گیاهان و گلهای ممنوعه در ترکیه، واقعاً لیست بلند بالایی است و در چند سال گذشته، تعداد مصادیق و نمونه از 100 به 180 گونه رسیده و مواردی نظیر گل صد تومانی (گونه بومی منحصر کوههای کازداغلاری)، مریم گلی (گل مریم منحصر به کوهستان تیلو در منطقه سیرت)، گل زنگولهای مودار ( منحصر به در کوشآداسی)، ارکیده زنبور عسل (منحصر به قاضی پاشای آنتالیا)، نیلوفر آبی و زنبق دریایی از دیگر نمونههای ممنوعه هستند.
سه مجوز حساس در ترکیه
همچنان که دیدیم، چیدن گلهای تحت حفاظت در ترکیه، جزای نقدی سنگینی دارد. اما این جرایم فقط مربوط به کوهنوردی، طبیعت گردی و احتمال ارتکاب جرم در دشتها و دامنهها نیست و در سه حوزه دیگر نیز، ممکن است جرم روی دهد و بنابراین نیاز به دریافت مجوز وجود دارد.
حوزه اول، مربوط به فعالیت محققین گیاه شناسی و متخصصین دانشگاهی است. هر محقق گیاهشناس در ترکیه، اعم از این که شهروند این کشور باشد یا استاد و محقق مهمان، برای چیدن گل، گیاه و قارچ در طبیعت، نیاز به مجوز رسمی دارد. محقق مربوطه فقط با داشتن مجوز رسمی و به شکل محدودی که در متنِ مجوز مورد اشاره قرار گرفته، اجازه برداشت دارد.
حوزه دوم، مربوط به کار و فعالیت آن دسته از گروههای سینمایی و تلویزیونی است که برای فیلمبرداری روانه طبیعت میشوند. اگر در حوزه محل فیلمبرداری، برخی از گلها و گیاهان تحت حفاظت قرار داشته باشند، گروه برای انجام فعالیت، نیاز به حضور مراقب دارد.
مجوز سوم نیز، مربوط به هر نوع فعالیت ساخت و ساز، راهسازی، کار معدنی و کار در حوزههای انرژی اعم از انتقال لوله گاز و نفت و احداث نیروگاه است. برای انجام این پروژهها، باید مراحل کارشناسی اخذ گزارشهای فنی «ارزیابی اثرات زیستمحیطی» (EIA) طی شود. اگر مشخص شود که در آن اراضی، برخی از گلها و گیاهان تحت حفاظت میرویند، امکان صدور مجوز به هیچ شکلی وجود نخواهد داشت.
انتهای پیام/