بهگزارش خبرگزاری تسنیم از تبریز، در حالی که جهان بیش از چهار سال نظارهگر ناتوانی روسیه در اعمال فشار واقعی بر اروپا از طریق سلاح انرژی بود، تحولات اخیر در درگیری مستقیم ایران با آمریکا و اسرائیل، ورق را در محاسبات جهانی برگرداند. مقایسه کارنامه روسیه در جنگ اوکراین با عملکرد چهل روزه ایران، نشاندهنده تفاوت بنیادین میان ادعای قدرت و اعمال حاکمیت بر شاهرگهای جهانی است.
روسیه با وجود جایگاه برتر در ذخایر گاز، در طول چهار سال جنگ با اوکراین نتوانست شعار زمستان سخت را به واقعیت تبدیل کند. قیمتهای انرژی پس از یک جهش اولیه، به دلیل وجود مسیرهای جایگزین و انعطافپذیری بازارهای اروپایی فروکش کرد و تهدیدات مسکو در حد حرف باقی ماند. روسیه درگیر یک جنگ فرسایشی شد که در آن ابزار انرژیاش، نیش لازم برای تغییر معادلات سیاسی را نداشت.
در مقابل، تجربه درگیری چهل روزه ایران با جبهه آمریکا و اسرائیل نشان داد که جغرافیای سیاسی ایران، قدرت تخریبی به مراتب سریعتر و تعیینکنندهتر دارد. اقدام قاطع ایران در بستن تنگه هرمز، بلافاصله اثر خود را بر سفره و صنعت جهان گذاشت.
برخلاف نوسانات بی حاصل در بازار اروپا، اقدام ایران توانست قیمت نفت را به بالای 100 دلار پرتاب کند. این جهش برقآسا، برخلاف مدل روسیه، راه را بر هرگونه مانور یا جایگزینی سریع از سوی مصرفکنندگان بست.
تاثیر ایران تنها به بشکههای نفت محدود نماند. انسداد هرمز منجر به کمیابی و انفجار قیمت در بازار کودهای شیمیایی و آلومینیوم شد؛ کالاهای راهبردی که شاهرگ تولید آنها در دست ایران بود و برخلاف گاز روسیه، جهان جایگزینی برای آنها در انبارها نداشت.
تفاوت در اینجاست که روسیه با جریان کالا بازی میکرد، اما ایران با مسیر عبور کالا برخورد کرد. روسیه سعی داشت با قطع صادرات خود، دیگران را تحت فشار بگذارد، اما ایران با استفاده از موقعیت منحصربهفرد خود در تنگه هرمز، جریان انتقال انرژی و کالا از سوی تمام تولیدکنندگان منطقه را مدیریت کرد.
تحولات اخیر ثابت کرد که بازدارندگی در دنیای امروز، نه در طولانی کردن جنگهای زمینی، بلکه در توانایی ضربه زدن به نقاط حساس اقتصاد بینالملل نهفته است. ایران در چهل روز کاری را به سرانجام رساند که روسیه در چهار سال از انجام آن ناتوان بود. این واقعه نشان داد که «نظم نوین جهانی» بیش از آنکه در میدانهای نبرد اوکراین رقم بخورد، در آبهای خلیج فارس و با اراده قطعی ایران بازتعریف شده است.
نویسنده: هادی دادگر، فعال رسانهای و سیاسی
انتهای پیام/