حجتالاسلام والمسلمین عبدالله حسنزاده آملی، فرزند مرحوم علامه حسنزاده و از پیشکسوتان مطبوعات عرصه نشریات دینی، در گفتوگو با خبرنگار حوزه و روحانیت خبرگزاری تسنیم، به تبیین مسائلی درباره حضور حماسی مردم در خیابان و حفظ این سرمایه اجتماعی پرداخت.
وی با بیان اینکه معمولاً وقتی در گذشته صحبت از سرمایه اجتماعی میشد ذهن مخاطب بهسمت مجموعه نخبگان میرفت، آنچه که امروز و در این جنگ رمضان تاکنون اتفاق افتاد را متفاوت خواند و گفت: با توجه به آثاری که درباره جنگ از کتاب «هنر جنگ» (برای چین قدیم) خوانده بودم و در جنگهای چریکی «چه گوارا» و دیگران، هیچکجا در این آثار اشارهای به خیابان وجود نداشت؛ حتی در انقلابهایی که همزمان با ایران یا قبل از ایران رخ داده بود، میدان بود؛ چه جنگهای چریکی که در آمریکای لاتین و برخی کشورها انجام داده بودند و حکومتها را در دست گرفته بودند؛ ولی جایی که مثلاً صحبت شود میدان و خیابان و گفته شود میدان با شما، خیابان با ما، چنین چیزی نه در علوم اجتماعی و نه در علوم سیاسی و حتی در اقتصاد سیاسی هم دیده نشده است.
حسنزاده آملی افزود: پس اولاً آن چیزی که الان بهعنوان خیابان داریم یک رویکرد و رویداد جدیدی در تاریخ دفاع ملتها است و سرمشق برای ملل دیگر میشود. ما باید قدر چنین چیزی را بدانیم. کسی که طرحش را داده و از مردم خواسته که به خیابان بیایید و خیابان با شما، شاید آدم ابتدا تصور میکرد یک روز، دو روز، یک هفته، ده روز؛ ولی اینکه مردم هر شب خودجوش برای این کار میآیند خیلی مهم است و الگویی برای آزادی خواهان ملتهایی هست که میخواهند بهخاطر کشور و عقایدشان در مقابل زورگویان بایستند.
غفلت از عنصر رسانه
نکته مهمی که در ادامه، استاد حسنزاده بر آن تأکید کرد این بود که در کنار سه عنصر میدان، خیابان و دیپلماسی یکچیز مغفول مانده و آن رسانه است که شاید در خاطر مسئولین بوده ولی به زبان نیاوردند.
وی خاطرنشان کرد: بنابراین الان عزیزانی که الان صحبت میکنند حرفی از رسانه نیست که الان جنگ رسانهای ما شاید چیزی بیش از آن جنگهای به ظاهر است که الان میشناسیم. با روایتهایی که در آن رسانهها میشود طوری میجنگند که اصلاً با اسلحه نمیشود آن کار را کرد.
او افزود: اینکه گفته میشود ما در میدان، خیابان و دیپلماسی متحد هستیم، درست است؛ ولی یک پایهاش نیست و آنهم رسانه است؛ یعنی باید وحدت در میدان، خیابان، دیپلماسی که دولت است و رسانه باشد. الان روایتهای رسانهای بزرگترین جنگی است که راه افتاده. این طرف مقابلمان یکسره دروغ میگوید و رسانهها طوری تلقین میکنند که انگار درست میگوید و بهخاطر همان دروغها و تبلیغات رسانهای که دارد توانستند این را سرپا نگهدارند. واقعیت با روایات فرق میکند. واقعیت این چیزی است که میبینیم. او از ما شکست خورد؛ ولی روایتهای رسانهای آنها چیز دیگری را میگوید. ما 168 کودک نازنین را در میناب از دست دادیم.
پیشکسوت نویسندگی عرصه کودک و نوجوان تصریحکرد: اینکه در روزنامه منتشر شود یک مطلب است و اینکه باید این به شکلهای مختلف روایت میشد و رسانههای ما چقدر کار کردند مطلب دیگری است. اینکه یک روزنامه عکسی بزند و یک سایتی خبری بگوید یا فیلمی از مادرها و خانوادههای اینها بگیرند، روایت گری نیست؛ یعنی اگر خدای ناکرده از آن طرف این اتفاق میافتاد، آنقدر این را بزرگ میکردند و روایتگریهای مختلفی انجام میدادند که گوش فلک کر میشد.
وی اذعان کرد: شاید شما بگویید که سیستم رسانهای آنها خیلی قویتر از ما است، معنایش این است که پس ما حداقل در این حوزه ضعیف هستیم. ما با نداشتن جنگندههای پیشرفته، جایگزین کردیم؛ یعنی موشکهایی پیشرفتهتر از آنها داریم؛ حتی از روی پهپاد شاهد ما کپی کردند؛ پس معلوم است که توانستیم جایگزین کنیم و آنها را بهزانو دربیاوریم. واقعیت یکچیز است، ولی روایتگری رسانه چیز دیگری است. با وجود این همه رسانههایی که داشتیم باید الان عزیزان میناب گوش فلک را کر میکرد، ولی نشد.
حجتالاسلام حسنزاده در واکنش به ابزاری خواندن رسانه برای حفظ سرمایههای اجتماعی گفت: وقتی میگویید رسانه ابزار است، مثل این است که بیل و کلنگ باشد؛ نه؛ همان طوری که میدان و خیابان و دیپلماسی اصالت دارند، رسانه هم برای خودش اصالت دارد. اینطوری نگاه کنیم کارایی ندارد. این تیشه ممکن است که بهموقع کند شود، این بیل ممکن است که نوکش بشکند؛ وقتی سخن از ابزار میشود کندی، شکستن و از بین رفتن در آن هست؛ ولی وقتی که نگاه ابزاری به رسانه نباشد که این یک پایه این وضعیت ما است آن وقت میشود با آن پیش برویم، ولی خب کمکار هستیم، پس باید بیشتر کار کنیم.
وی ادامه داد: یک بخشی از گزارشهایی که تلویزیون پخش میکند و چقدر خوب هم هست، مصاحبهای هست که شبها با بچهها دارد. اعتماد به نفسی که این بچهها دارند اصلاً برای آدم خیرهکننده است؛ یعنی آدم تعجب میکند. گاهی خیال میکنی که شعار میدهد، ولی شعار نمیدهد؛ اصلاً یک طوری انگار با همان قد کوچکش عظمت این جنگ را حس میکند و این خیلی زیباست. بنابراین رسانه است که باید این کار را بکند.
نقد دوقطبی سازی
فرزند علامه حسنزاده با انتقاد از دو قطبیسازی در داخل کشور، خاطرنشان کرد: ما در داخل باید دوقطبیسازی و چندقطبیسازی را کنار بگذاریم. با دشمن مرزبندی داریم که باید داشتهباشیم؛ ولی در داخل نباید اختلافاتمان را تبدیل به یک مرز جداگانه کنیم.
وی ادامه داد: آنها رویدادها را آنچنان روایت میکنند مثل اینکه من و شما نشستیم اینجا و ده فیلمبردار هر کدامشان از یک زاویهای فیلم میگیرند و چون تنوع در آن هست، مخاطب به نظرش جذاب میآید. آنها دارند یک حادثه و یک رویداد را با دروغگویی چنان پر و بال میدهند طوری که خودشان هم باور میکنند که نکند واقعاً همین طور است!
حسنزاده آملی با اشاره به اینکه میدان به این شکل (خیابان) تمام خواهد شد و خیابان به این صورت دیگر نخواهد بود، خاطرنشان کرد: این بچهها را چه کسی به این شکل نگهمیدارد؟ این کار رسانه است. این رسانه اینقدر اهمیت دارد که میتواند برای مدتها همینطور روایتگری کند و با تصویرها با عکسها و فیلمهایشان این روایتگری را ادامه بدهد، برای مدارس و آموزش و پرورش هماهنگی بکند و در مدارس نشان داده شود، در اردوها به بچهها داده شود. آن نوع روایتگریها را با تصویرسازیها ولو بهصورت مکتوب باشد را بنویسند. پس همه اینها بر دوش رسانه است. چون ما برای بعد میدان و خیابان به این شکل نخواهد بود، دیپلماسی در وضعیت تازه خودش عمل خواهد کرد. آن چیزی که میماند و میتواند همه اینها را ادامه بدهد رسانه است.
وی از طرفی با اشاره به تنوع رسانهها تصریحکرد: الان انیمیشنهای ما بد عمل نمیکند. بهعنوان یک رسانه خوب روایت کردیم. باید این سازمان رسانهای کشور که اگر یک سازمان بود خیلی خوب بود که یک جا وظایف هر بخشی مشخص میشد که این روایتگریها را چطوری انجام بدهیم.
روحانیت و تجمعات شبانه
حجتالاسلام حسنزاده درباره نقش حوزه و حضور روحانیون در تجمعات شبانه گفت: ممکن است که روحانیونی در لباس رزم باشند و من و شما خبر هم نداشتیم، در بدنه دولت روحانیون هستند، در مجلس هستند؛ ولی در میدان چیزی که میبینیم تعدادی روحانی هستند که شعار میدهند؛ این کم است. الان روحانیت ما بهعنوان یک رکن مهم این جامعه است و امامت جامعه مربوط به آن رأس جامعه است؛ ولی اینکه در پایین وقتی نگاه میکنیم دوربین اینها را در یک سطح نشانمیدهد. دوربین زنها و مردم و بچهها را نشانمیدهد، در بین اینها روحانی هم است. آن امامتی که مدنظر است در دوربین گویا نیست. دوربین یک جمعی را نشانمیدهد ولی رسانه حوزه وظیفه خاصی دارد و باید به این فکر بکند که این وضعیت که برای همیشه ادامه ندارد، وقتی تمام شد کجا باید ادامه دهنده آن راه باشد، باید به آیندگان نشان بدهند که ما در جنگ رمضان چه کردیم.
خبرنگار: بابک شکورزاده
انتهای پیام/