به گزارش گروه بینالملل خبرگزاری تسنیم، همزمان با فرا رسیدن بیست و چهارم آوریل، سالروز رویدادهای فاجعهبار سال 1915 میلادی، نیکول پاشینیان، نخستوزیر ارمنستان، پیامی صادر کرد که لحن و محتوای آن نشاندهنده چرخشی آشکار و عقبنشینی معنادار دولت ارمنستان از آرمانهای سنتی و تاریخی این کشور است.
پاشینیان در ابتدای پیام خود خاطرنشان کرد: «امروز ما یاد و خاطره قربانیان نسلکشی ارامنه در سال 1915 و فاجعه بزرگ (مدز یغرن) را گرامی میداریم و به هموطنان خود که تنها به جرم ارمنی بودن در امپراتوری عثمانی در معرض قتلعام، تبعید و گرسنگی قرار گرفتند، ادای احترام میکنیم.»
با این وجود، نخستوزیر ارمنستان در ادامه اظهارات خود با اتخاذ رویکردی کاملاً متفاوت نسبت به دهههای گذشته، نسبت به سوء استفاده قدرتهای خارجی از این پرونده تاریخی هشدار داد.
وی با بیان اینکه فاجعه بزرگ، عظیمترین تراژدی رخداده برای ملت ماست که مردم ارمنستان اکنون 111 سال است با پیامدهای آن زندگی میکنند، تاکید کرد: «به هیچ عنوان نباید اجازه داد که مسئله فاجعه بزرگ و نسلکشی، به ابزاری برای بازیگران بینالمللی تبدیل شود تا از آن برای مبارزه و تسویهحساب با یکدیگر استفاده کنند.»
پاشینیان در توجیه این رویکرد جدید خود مدعی شد: «وقوع فاجعه بزرگ در آن مقطع تاریخی، در واقع نتیجه و پیامد مستقیم رویه کشاندن پای مردم ارمنی به درون دسیسهها و خباثتهای بینالمللی بود.»
توقف جستجوی میهن؛ قناعت به مرزهای کنونی
یکی از بحثبرانگیزترین بخشهای پیام یکصد و یازدهمین سالگرد این رویداد، درخواست صریح پاشینیان از مردم ارمنستان برای کنار گذاشتن آرمان بازپسگیری سرزمینهای تاریخی بود.
وی در این باره گفت: «ما امروز دارای یک دولت مستقل و صلح هستیم. وجود یک دولت مقتدر و برقراری صلح، تنها تضمین و پشتوانهای است که مانع از تکرار مجدد نسلکشی ارامنه خواهد شد.»
پاشینیان در ادامه افزود: «برای تحقق این هدف تاریخی و حفظ بقای خود، ما نیازمند آن هستیم که جستجوی میهن و سرزمینهای از دست رفته در خارج از مساحت 29 هزار و 743 کیلومتر مربعیِ شناختهشده بینالمللی کشورمان، یعنی جمهوری ارمنستان را متوقف کنیم. این قلمرو فعلی برای شکوفایی، توسعه همهجانبه و رفاه ملت ارمنی به هیچ وجه کوچک نیست و کفایت میکند.»
چرخش معنادار در ادبیات سیاسی حاکمیت ارمنستان
بررسی دقیق مواضع و سخنرانیهای نیکول پاشینیان در طول سالهای زمامداریاش نشان میدهد که تاکیدات و شالوده پیامهای وی به مناسبت بیست و چهارم آوریل دچار تغییرات ماهوی و بسیار عمیقی شده است. در سالهای ابتدایی قدرت، ادبیات وی مملو از مفاهیمی چون لزوم «احیای عدالت تاریخی»، «جبران خسارات» و محکومیت شدید «ایدئولوژی پانترکیسم» بود.
اما اکنون و به ویژه پس از تحولات سالهای اخیر در قفقاز جنوبی، این کلیدواژهها جای خود را به عباراتی محافظهکارانه و سازشکارانه همچون ضرورت «غلبه بر وضعیت شوک روانی ناشی از نسلکشی» و «پایان دادن به جستجوی میهن از دست رفته» داده است؛ رویکردی که منتقدان داخلی آن را نوعی تسلیم در برابر فشارهای محور ترکی-آذربایجانی قلمداد میکنند.
حضور هزاران ارمنی در بنای یادبود «تسیتسرناکابرد»
علیرغم تغییر لحن آشکار مقامات دولتی، هزاران نفر از مردم ارمنستان و شهروندان ایروان امروز با حضور گسترده در مجتمع یادبود «تسیتسرناکابرد»، یاد و خاطره بیش از یک و نیم میلیون ارمنی را که در اوایل قرن بیستم قربانی رویدادهای 1915 شدند، گرامی داشتند.
این حضور پرشور مردمی نشان میدهد که فارغ از محاسبات سیاسی و پراگماتیک دولت فعلی، افکار عمومی و جامعه ارامنه همچنان پیوند عاطفی و تاریخی عمیقی با این رویداد ملی دارند و حاضر به فراموشی آن نیستند.
مذاکرات عادیسازی با ترکیه در سایه سنگین نفوذ باکو
این تغییر مواضع در شرایطی رخ میدهد که ایروان و آنکارا از سال 2022 میلادی، مذاکراتی را با هدف عادیسازی روابط دیپلماتیک آغاز کردهاند؛ روندی که اکنون وارد چهارمین سال خود شده است.
با این حال، تنها توافق اصلی و ملموسی که در این مدت به دست آمده - یعنی بازگشایی مرزهای زمینی دو کشور به روی شهروندان کشورهای ثالث - همچنان روی کاغذ مانده و جنبه اجرایی به خود نگرفته است.
مقامات رسمی ایروان به طور مداوم اعلام میکنند که ارمنستان برای اجرای این توافق کاملاً آماده است و اکنون توپ در زمین ترکیه قرار دارد. در همین راستا، «آلن سیمونیان»، رئیس پارلمان ارمنستان، در جریان سفر اخیر خود به استانبول و در جمع خبرنگاران با صراحت اعلام کرد که دولت ترکیه در مسیر عادیسازی روابط با ارمنستان، عملاً به اسیر و گروگانِ نفوذ و خواستههای جمهوری آذربایجان تبدیل شده است.
خروج قطعی «شناسایی نسلکشی» از اولویتهای دیپلماتیک
در نهایت، نقطه اوج این چرخش استراتژیک را میتوان در اظهارات بیپرده مقامات ارشد دولت پاشینیان مشاهده کرد. حاکمیت فعلی ارمنستان به طور مستقیم و شفاف اعلام میکند که پیگیری مسئله «شناسایی بینالمللی نسلکشی ارامنه» دیگر در صدر اولویتهای دستور کار سیاست خارجی رسمی ایروان قرار ندارد.
این تصمیم که در راستای تنشزدایی با همسایگان ارمنستان اتخاذ شده، به معنای پایان دههها تلاش دیپلماتیک ارمنستان در مجامع جهانی برای محکومیت ترکیه است و نشان میدهد که دولت پاشینیان بقای سیاسی و اقتصادی در مرزهای محدود کنونی را بر پیگیری آرمانهای تاریخی ارامنه دیاسپورا ترجیح داده است.
انتهای پیام/