به گزارش گروه بینالملل خبرگزاری تسنیم، موضوع لغو کامل «متمم 907» بار دیگر در محافل سیاسی و راهروهای کنگره آمریکا به جریان افتاده است؛ تحرکی که در ظاهر بهانهای برای ارتقای روابط دوجانبه است، اما در باطن نشان از تلاش برنامهریزیشده واشنگتن برای تعمیق نفوذ نظامی و اطلاعاتی خود در منطقه حساس قفقاز جنوبی دارد.
«سمیر ابراهیماف»، تحلیلگر و ژورنالیست آذربایجانی، در یادداشتی به بررسی ابعاد این تکاپوی جدید در واشنگتن و اهداف پنهان آن پرداخته است.
بر اساس این گزارش، گروهی از نمایندگان جمهوریخواه کنگره آمریکا از جمله سلست مالوی، پیت سشنز، آبراهام حماده، برجیس اوونز و رندی فاین به ابتکار لغو محدودیتهای کمک مالی و نظامی به جمهوری آذربایجان (معروف به لغو متمم 907) که توسط آنا پائولینا لونا پیشنهاد شده است، پیوستهاند.
رندی فاین از اعضای کمیته روابط خارجی مجلس نمایندگان آمریکا است؛ کمیتهای که وظیفه بررسی پیشنویسهای مرتبط با کمکهای خارجی را بر عهده دارد و تصمیمگیری اولیه برای ارجاع آن به صحن علنی را انجام میدهد.
مقامهای باکو سالهاست که لغو کامل این متمم را مطالبه میکنند، اما تا به امروز صرفاً به واسطه اختیارات ویژه ریاستجمهوری آمریکا، تعلیقهای دورهای و موقت آن را به دست آوردهاند.
اکنون این سوال جدی مطرح است که واشنگتن از لغو دائمی این محدودیتها در چارچوب استراتژی منطقهای خود چه منافعی را دنبال میکند و این مسئله چه تبعاتی برای امنیت ملی همسایگان به همراه خواهد داشت؟
تلاش رسانهای برای توجیه لغو محدودیتها و ورود غرب
در همین ارتباط، اورخان یولچویف، مدیر مرکز مطالعات سیاست راهبردی و روابط بینالملل در گفتگو با سمیر ابراهیماف تلاش میکند این تحرکات واشنگتن را منطقی و سازنده جلوه دهد. وی با ادعای اینکه متمم 907 بازماندهای از دوران جنگ سرد و یک سوءتفاهم تاریخی است، میگوید: «امروز سیاستمداران بیشتری در آمریکا این متمم را متعلق به گذشته میدانند. آمریکا در حال تلاش برای شکلدهی به نظم جدیدی در جهان است. تصویب این متمم در سال 1992 و پس از فروپاشی شوروی، زمانی رخ داد که لابی ارمنی توانست از ناآشنایی سیاستمداران آمریکایی با منطقه، تاریخ و ذهنیت مردم محلی سوءاستفاده کند.»
یولچویف در ادامه با نادیده گرفتن پیامدهای مخرب مداخلات فراپادگانی واشنگتن در سراسر جهان، مدعی است که لغو این متمم کاملاً در راستای منافع خود آمریکاست تا بتواند سیاست هژمونیک جدیدی را در قبال قفقاز جنوبی، خاورمیانه و غرب آسیا پیادهسازی کند.
وی به صراحت میافزاید: «واشنگتن برنامههای جدی برای شکلدهی به معماری امنیتی و زنجیرههای لجستیکی جدید دارد که جمهوری آذربایجان در آن نقش کلیدی ایفا میکند. این محدودیتها مانع تعامل کامل میشود و لغو آن نفوذ خود آمریکا را در منطقه ما، آسیای مرکزی و خاورمیانه افزایش خواهد داد.»
طمعورزی ژئوپلیتیک واشنگتن در قفقاز؛ هدفگذاری علیه ایران و روسیه
از منظر منافع ملی ایران و ثبات منطقهای، حضور و دخالت بازیگران فرامنطقهای نظیر آمریکا همواره عاملی برای تشدید تنشها و بیثباتی بوده است.
اعترافات کارشناسان غربی در یادداشت ابراهیماف نیز این گزاره را به روشنی تایید میکند.
«ایرینا تسوکرمن»، تحلیلگر آمریکایی مسائل ژئوپلیتیک و امنیت، در مصاحبه با نویسنده این گزارش پرده از نیات واقعی واشنگتن برمیدارد و تاکید میکند که لغو متمم 907 دیگر یک موضوع حاشیهای نیست، بلکه به ابزاری برای پیشبرد منافع استراتژیک آمریکا تبدیل شده است.
تسوکرمن به صراحت اذعان میکند: «امروز قفقاز جنوبی به طور فزایندهای با تصویر کلان ژئواستراتژیک گره خورده است؛ تصویری که در آن مسائلی چون مهار روسیه، کنترل بر کریدورهای ترانزیتی و حملونقل، معماری انرژی اروپا و موازنه قوا در برابر ایران در هم تنیده شدهاند. در این مختصات جدید، آمریکا جمهوری آذربایجان را به عنوان بازیگری فعال با منابع نفوذ میبیند که حفظ متمم 907 در قبال آن دیگر منطقی نیست.»
این جملات به روشنی نشان میدهد که هدف اصلی واشنگتن از لغو محدودیتهای تسلیحاتی و مالی علیه باکو، نه کمک به صلح، بلکه استفاده ابزاری از این کشور برای ضربه زدن به منافع حیاتی قدرتهای منطقهای نظیر ایران و تسلط بر شریانهای حیاتی ترانزیت در قفقاز است. تهران همواره تاکید کرده که تغییرات ژئوپلیتیک و دستکاری مرزها و کریدورها با دخالت بیگانگان، خط قرمزی است که هرگز تحمل نخواهد شد.
پیوند باکو با رژیم صهیونیستی؛ اهرم اصلی جذابیت برای کنگره آمریکا
یکی دیگر از ابعاد به شدت خطرناک این روند که در یادداشت ژورنالیست آذربایجانی به طور تلویحی و افتخارآمیز به آن اشاره شده، نقش رژیم صهیونیستی در این ائتلافسازی است.
تسوکرمن در تحلیل چرایی حمایت جمهوریخواهان تندرو کنگره از باکو میگوید: «برای نمایندگان جمهوریخواه، جمهوری آذربایجان در درجه اول به عنوان عنصری از یک ساختار گستردهتر برای بازتوزیع نفوذ واشنگتن اهمیت دارد. این کشوری است که همزمان با ترکیه، اسرائیل و کشورهای عربی تعامل دارد و در عین حال تحت نفوذ تهران یا مسکو قرار ندارد.»
این اعتراف آشکار ثابت میکند که پایگاه دادن به رژیم اشغالگر قدس و روابط پنهان و آشکار امنیتی با تلآویو، به عنوان یک کاتالیزور اصلی برای جلب حمایت نظامی و سیاسی واشنگتن عمل میکند.
در واقع، لابیهای صهیونیستی در آمریکا تلاش میکنند با تقویت توان نظامی باکو از طریق لغو متمم 907، جای پای سرویسهای اطلاعاتی رژیم صهیونیستی و پنتاگون را در مجاورت مرزهای شمالی ایران محکمتر کنند.
تسوکرمن در پایان نتیجهگیری میکند که لغو کامل این متمم، عدم قطعیت در روابط را از بین برده و به واشنگتن اجازه میدهد تا معماری پایدارتری در حوزههای امنیتی و دفاعی با باکو ایجاد کند؛ امری که به زعم او «مواضع ایالات متحده را در نبرد برای نفوذ در قفقاز جنوبی به شدت تقویت خواهد کرد.»
در نهایت، آنچه از گزارش سمیر ابراهیماف استنتاج میشود، خیز بلند و خطرناک واشنگتن برای یارگیری در قفقاز جنوبی با هدف برهم زدن توازن قدرت به ضرر همسایگان مستقل است. ایران همواره تاکید کرده که امنیت منطقه تنها باید توسط کشورهای درون منطقه و در قالب سازوکارهایی مانند نشست «3+3» تامین شود و باز کردن پای آمریکا و رژیم صهیونیستی به بهانه دریافت کمکهای نظامی، سرابی است که تنها به ویرانی و تنشهای بیپایان در قفقاز خواهد انجامید.
انتهای پیام/