به گزارش گروه بینالملل خبرگزاری تسنیم، رسانهها واندیشکدههای ترکیه، تحولات مرتبط با جنگ بین جمهوری اسلامی ایران و آمریکا ـ اسرائیل را بهدقت رصد میکنند.
شواهد نشان میدهد که علاوه بر رقابت منطقهای بین ایران و ترکیه و موازنات منطقه، این جنگ از بسیاری جهات برای مقامات و سیاستگذاران آنکارا اهمیت دارد. آنان از موضوع تنگه هرمز و تبوتاب دنیای انرژی گرفته تا مسائل مرزی، معادلات خلیج فارس و واکنشهای جهان عرب و نگاه آمریکا به منطقه، بهروی پیامدهای جنگ متمرکز شدهاند،
اما علاوه بر همه اینها، نقطه جغرافیایی مهم دیگری برای ترکیه اهمیت دارد که همانا شاخ آفریقا است، چرا که این منطقه نیز بهشکل غیرمستقیم تحتتأثیر تحولات اخیر قرار گرفته است، بهویژه وقتی که بهیاد بیاوریم که موضوعات مربوط به بابالمندب و دریای سرخ، علاوه بر سومالی بر دیگر کشورهای آفریقایی نیز تأثیر میگذارد، دغدغه کارشناسان ترک برایمان قابل درک خواهد بود.
آنان بهوضوح میبینند که رژیم صهیونیستی در شاخ آفریقا اهداف موذیانهای را دنبال میکند و بخش قابلتوجهی از این اهداف با تحرکات نظامی ـ امنیتی و تجاری ترکیه در شاخ آفریقا تضاد پیدا میکند،
این همان نقطهای است که مقامات ترکیه را یاری میدهد تا دلایل هشدارهای مکرر جمهوری اسلامی ایران درباره خطرات گسترده و پیدا و پنهانِ رژیم اسرائیل را درک کنند، چرا که کارشناسان و تحلیلگران ایرانی، تهدیدات دور و نزدیک رژیم اسرائیل را دریافته بودند و میتوانستند پیشبینی کنند که عادیسازی روابط ترکیه ـ اسرائیل در ایستگاه پیش از اکتبر، دیری نخواهد پایید و مشخص خواهد شد که نتانیاهو از شرق مدیترانه گرفته تا شاخ آفریقا، چه تهدیداتی برای منافع ترکیه و منطقه دارد.
ترس آنکارا از سرنوشت «ترکسوم»
یکی از دلایل مهم نگرانی اندیشکدههای ترکیه درباره تحرکات رژیم صهیونیستی در شاخ آفریقا، خطرات بالقوه درباره پایگاه «ترکسوم» (TURKSOM) است، چرا که این پایگاه آموزش نظامی واقع در موگادیشو، پایتخت سومالی بزرگترین پایگاه نظامی برونمرزی ترکیه است که در سپتامبر 2017 افتتاح شد و بهعنوان ستاد اصلی گروه ویژه بیندولتی معروف به «عملیات عقاب آفریقایی» فعالیت میکند و تاکنون هزاران افسر و درجهدار نیروهای مسلح سومالی در این پایگاه زیر نظر فرماندهان ارتش ترکیه آموزش دیدهاند.
دولت اردوغان اعلام کرده است که تأسیس این پایگاه با مساحت 4کیلومتری تنها 50 میلیون دلار هزینه دربرداشته است اما مخالفین معتقدند که هزینه بهمراتب بیش از این است.
بدون تردید، موضوع آموزش نیروهای سومالی، تنها بخشی از فلسفه وجودی این پایگاه است و ترکیه در عین حال از آن بهعنوان یک ایستگاه اطلاعاتی ـ پهپادی و مرکزی برای نظارت بر وضعیت دریای سرخ و آفریقا استفاده میکند،
به همین دلیل، علاوه بر دویست فرمانده، افسر و پرسنل ترکیهای حاضر در پایگاه، تعداد قابلتوجهی از کارشناسان سرویس اطلاعاتی میت و تیمهای مهندسی کنترل پهپادی در آنجا حضور دارند، علاوه بر این، افسران شایسته برای طی کردن دوره خلبانی هواپیمای جنگنده در همین پایگاه گزینش و از آنجا به ترکیه اعزام میشوند.
همه اینها در حالی است که رژیم صهیونیستی در سومالیلند در ساحل جنوبی خلیج عدن اهداف و چشماندازی دارد که میتواند مستقیماً علیه منافع ترکیه باشد.
«مرکز مطالعات خاورمیانه» (ORSAM) بهعنوان یکاندیشکده دولتی در آنکارا، در گزارش مفصلی به بررسی اهداف پیدا و پنهان رژیم اسرائیل در شاخ آفریقا پرداخته و به این اشاره کرده است که این اقدامات، بهچهشکلی میتواند منافع ترکیه را به خطر بیندازد.
کارشناسان اندیشکده اورسام، چنین پرسشی مطرح کردهاند: آیا جبهه جدیدی از طریق سومالیلند در حال باز شدن است؟ بخشهایی از تحلیلهای ایناندیشکده ترکیهای را در یک گزارش ادامهدار، با هم مرور میکنیم:
جنگ آمریکا ـ اسرائیل علیه ایران و وضعیت شاخ آفریقا
حملات آمریکا ـ اسرائیل علیه ایران که در 28 فوریه 2026 آغاز شد، خیلی زود از مرزهای محل درگیریهای سنتی خاورمیانه فراتر رفته مستقیماً تعادل و توازن ژئوپولیتیکی حساس شاخ آفریقا را به هم زد.
گزارشهای متعدد و بحثهای اخیر در مورد استقرار احتمالی سیستمهای راداری و پایگاه نظامی اسرائیل در سومالیلند نشان میدهد که رقابت قدرتهای منطقهای بهطوردائم به حوزه دریای سرخ و محور شرق آفریقا تغییر کرده است.
در حالی که سومالیلند رسماً هرگونه «مذاکره در مورد پایگاه نظامی» را تکذیب کرده است، بیانیههای سطحبالا در مطبوعات بینالمللی، این واقعیت را تأیید میکند که یک همکاری امنیتی استراتژیک برای تجزیه و تحلیل اطلاعاتی، روی میز است. اسرائیل پیش از این با تصمیم خود برای بهرسمیت شناختن سومالیلند در 26 دسامبر 2025، اولین گام مهم خود را در سیاست منطقهای برداشته بود و زمانبندی آن، بهمعنای آمادگی استراتژیک در پویایی جنگ منطقهای بود.
تلآویو حالا در تلاش است انزوای دیپلماتیک فزاینده خود را پس از حملات غزه متعادل کند و به همین خاطر، سومالیلند نهتنها بهعنوان یک شریک دیپلماتیک جدید، بلکه بهعنوان یک منطقه ژئواستراتژیک حساس با دسترسی به دریای سرخ و خلیج عدن، اهمیت پیدا کرده است، بنابراین علاوه بر خطر تضعیف تمامیت ارضی سومالی، پای بیثبات کردن منطقه در میان است.
پیشینه ژئواستراتژیک: اهمیت تنگه بابالمندب
شاخ آفریقا بهدلیل نزدیکی به تنگه بابالمندب، از نظر تجارت جهانی به میدان نبرد قدرتهای بزرگ تبدیل شده است. بخش قابلتوجهی از تجارت بین اروپا و آسیا از طریق این مسیر انجام میشود و این منطقه در حملونقل انرژی نقش حیاتی ایفا میکند.
همزمان با تحولات اخیر، بندر بربره (Berbera) سومالیلند نهتنها بر اساس همان عملکرد تجاری قبلی خود، بلکه برای اهداف نظامی و اطلاعاتی نیز به یک مرکز تعیینکننده تبدیل شده است.
دسترسی به این بندر امکان نظارت و در صورت لزوم مداخله در ترافیک دریایی در مسیر دریای سرخ ـ عدن را فراهم میکند. بربره در ساحل خلیج عدن قرار دارد و خط مستقیم آن تا تنگه بابالمندب، کوتاه است و روزانه دهها کشتی نفتکش و کانتینری از این مسیر عبور میکنند.
نکته جالب توجه این است که از سال 2017 میلادی، امارات متحده عربی نیز سرمایهگذاری گستردهای در توسعه بندر بربره انجام داده است و اکنون اسرائیل با نگاه به آینده تجارت، انرژی و لجستیک، بهدنبال استفاده از این زیرساختهاست.
تحلیلگران معتقدند که همکاری مستقیم با سومالیلند در امنیت بندرها و تبادل اطلاعات دریایی میتواند هزینههای حملونقل، بیمه و ریسکهای لجستیکی اسرائیل در مسیر دریای سرخ و بابالمندب را کاهش دهد.
در بخش بعدی گزارش، به این موضوع خواهیم پرداخت که از دید اندیشکده اورسام، همراهی رژیم صهیونیستی و امارات متحده عربی در منطقه مزبور، چه پیامدهایی بهدنبال دارد.
ادامه دارد... .
انتهای پیام/+