به گزارش خبرگزاری تسنیم از مهدیشهر ،ملخها از جمله آفات مهاجر و پرخطر در کشاورزی محسوب میشوند که در شرایط مناسب اقلیمی میتوانند در مدت کوتاهی به تهدیدی جدی برای مزارع، مراتع و باغها تبدیل شوند.
ملخ؛ آفتی کوچک با تهدیدی بزرگ برای امنیت غذایی
تجربه سالهای گذشته در ایران و بسیاری از کشورهای منطقه نشان داده است که این آفت، بهویژه در دورههای پس از بارندگیهای مناسب و گرمایش تدریجی هوا، قابلیت طغیان و جابهجایی گسترده دارد و در صورت بیتوجهی، خسارتهای سنگینی به تولیدات کشاورزی وارد میکند.
در شهرستان مهدیشهر نیز، بهویژه در مناطق کوهستانی و باغی شهمیرزاد، پایش مستمر کانونهای احتمالی ملخ این روزها به یکی از اولویتهای جهاد کشاورزی تبدیل شده است.
چرا پایش زودهنگام در مهدیشهر اهمیت حیاتی دارد؟
این پایش از آن جهت اهمیت دارد که مناطق مرتفع و سردسیر، با وجود کاهش دما و تعویق در باز شدن کپسولهای تخم، همچنان میتوانند در صورت مساعد شدن شرایط جوی، به محل فعال شدن آفت بدل شوند.
اهمیت موضوع تنها به کنترل یک آفت محدود نمیشود، بلکه به امنیت تولید و حفظ سرمایه باغداران منطقه نیز گره خورده است.
باغهای شهمیرزاد و اراضی پیرامونی آن، به دلیل تنوع محصولات باغی و ارزش اقتصادی بالا، در صورت بیموقع بودن عملیات ردیابی و مبارزه، میتوانند در معرض خسارتهای قابلتوجه قرار گیرند.
از همین رو، استفاده از تلههای فرمونی برای ردیابی آفات کلیدی، بخشی از یک رویکرد پیشگیرانه و علمی در مدیریت باغها به شمار میرود.
تلههای فرمونی در سالهای اخیر بهعنوان یکی از ابزارهای مهم پیشآگاهی در مبارزه با آفات شناخته شدهاند.
این تلهها با جذب حشرات نر یا آشکارسازی زمان حضور آفت، به کارشناسان کمک میکنند تا زمان دقیق مداخله را تعیین کنند و از مصرف بیمورد سموم یا تأخیر در اقدام جلوگیری شود. در مورد باغات شهمیرزاد نیز نصب و بازبینی این تلهها برای ردیابی آفات کلیدی مانند کرم خراط، کرم سیب، کرم آلو و خوشهخوار انگور آغاز شده است.
اهمیت این رویکرد زمانی بیشتر میشود که بدانیم مبارزه دیرهنگام با آفات باغی، علاوه بر کاهش عملکرد، میتواند کیفیت محصول را نیز بهشدت تحت تأثیر قرار دهد.
از این منظر، پیشآگاهی و پایش مستمر نهفقط یک اقدام فنی، بلکه بخشی از مدیریت اقتصادی باغ محسوب میشود؛ مدیریتی که میتواند هزینههای تولید را کاهش دهد و از افت درآمد باغداران جلوگیری کند.
در کنار باغات، اراضی ملی و زراعی مهدیشهر نیز بهصورت هفتگی از سوی تیمهای کارشناسی رصد میشود تا هرگونه نشانه از فعالیت احتمالی ملخ بهموقع شناسایی شود.
بررسیهای میدانی نشان میدهد که برودت هوا در ارتفاعات هنوز مانع باز شدن کپسولهای تخم ملخ شده و همین موضوع فعلاً به کنترل شرایط کمک کرده است، اما کارشناسان تأکید دارند که این وضعیت، به معنای پایان تهدید نیست و فقط فرصت محدودی برای آمادهباش ایجاد کرده است.
نقش بارندگیها و تغییرات اقلیمی در فعال شدن آفت ملخ
شرایط جوی اخیر نیز بر نحوه دسترسی به کانونها اثر گذاشته است. بارشهای اخیر و ماندگاری برف در ارتفاعات باعث شده برخی مسیرهای ارتباطی همچنان مسدود بماند، با این حال رصد مناطق قابل دسترس ادامه دارد تا در صورت افزایش دما و آغاز فعالیت آفت، عملیات کنترلی بدون اتلاف وقت اجرا شود.
در واقع، آنچه امروز در مهدیشهر جریان دارد، نوعی مراقبت پیشدستانه برای جلوگیری از ورود خسارت به باغها و اراضی کشاورزی است.
از این زاویه، پایش ملخ در مهدیشهر تنها یک خبر محلی نیست، بلکه نمونهای از مدیریت هوشمندانه آفات در مناطق کوهستانی کشور به شمار میرود؛ جایی که ترکیب شرایط اقلیمی، محدودیتهای دسترسی و حساسیت باغات، تصمیمگیری بهموقع را به یک ضرورت تبدیل میکند.
در چنین شرایطی، تداوم پایش، استفاده از ابزارهای علمی و آمادگی برای اقدام فوری، مهمترین مؤلفههای حفاظت از تولید و معیشت کشاورزان منطقه است.
عباس مشیریان، مدیرجهادکشاورزی مهدیشهردر گفت و گو با خبرنگار تسنیم، با اشاره به اهمیت اقدامات پیشآگاهی در مدیریت آفات کشاورزی اظهار کرد: برای حمایت از باغداران منطقه، برنامه نصب و بررسی دورهای تلههای فرمونی در باغهای شهمیرزاد آغاز شده است تا روند فعالیت برخی آفات کلیدی بهصورت دقیق رصد شود.
وی افزود: این تلهها بهطور ویژه برای شناسایی و ردیابی آفات مهم باغی از جمله کرم خراط، کرم سیب، کرم آلو و خوشهخوار انگور مورد استفاده قرار میگیرند و اطلاعات بهدستآمده از آنها به کارشناسان کمک میکند زمان مناسب مبارزه با آفات را تعیین کنند.
مدیر جهاد کشاورزی شهرستان مهدیشهر بیان کرد: اجرای این طرح بخشی از برنامههای مدیریت تلفیقی آفات است که با هدف جلوگیری از گسترش خسارت و حفظ کیفیت و کمیت محصولات باغی در دستور کار قرار گرفته است.
مشیریان عنوان کرد: همزمان با اجرای این برنامه، وضعیت اراضی ملی و زمینهای زراعی نیز مورد پایش قرار دارد و تیمهای کارشناسی بهصورت هفتگی از مناطق مختلف بازدید میکنند تا در صورت مشاهده هرگونه نشانه از فعالیت ملخ، اقدامات لازم بهسرعت انجام شود.
وی تصریح کرد: بررسیهای انجامشده نشان میدهد به دلیل کاهش دما در مناطق کوهستانی، کپسولهای تخم ملخ هنوز باز نشدهاند و در حال حاضر شرایط تحت کنترل کامل قرار دارد.
مشیریان ادامه داد: رصد مستمر این کانونها از اهمیت بالایی برخوردار است، زیرا در صورت افزایش دما و فراهم شدن شرایط مناسب، امکان فعالیت آفات وجود دارد و باید آمادگی لازم برای اجرای عملیات کنترلی فراهم باشد.
وی اظهار کرد: کارشناسان جهاد کشاورزی بهصورت میدانی وضعیت مناطق مستعد را بررسی میکنند و نتایج این پایشها مبنای تصمیمگیری برای اقدامات بعدی در حوزه مبارزه با آفات خواهد بود.
مدیر جهاد کشاورزی مهدیشهر خاطرنشان کرد: بارشهای اخیر و باقیماندن برف در ارتفاعات باعث شده برخی مسیرهای دسترسی به کانونهای احتمالی ملخ همچنان مسدود باشد.
مشیریان افزود: با وجود این محدودیتها، پایش مناطق قابل دسترس بدون وقفه ادامه دارد و تلاش میشود وضعیت سایر نقاط نیز بهمحض فراهم شدن شرایط بررسی شود.
وی یادآور شد: هدف از این اقدامات آن است که در صورت آغاز فعالیت آفات، عملیات کنترل و مبارزه در سریعترین زمان ممکن و پیش از وارد شدن خسارت به باغها انجام شود.
مشیریان تأکید کرد: استمرار پایشهای میدانی و استفاده از روشهای علمی مانند تلههای فرمونی نقش مهمی در مدیریت آفات و کاهش خسارتهای احتمالی در بخش کشاورزی دارد.
پایش کانونهای آفت ملخ در مهدیشهر را میتوان بخشی از یک زنجیره بزرگتر در مدیریت تهدیدهای فرامرزی کشاورزی دانست؛ تهدیدی که محدود به یک شهرستان یا حتی یک استان نیست و در صورت مهار نشدن، میتواند به سرعت از یک کانون کوچک به مسئلهای برای امنیت غذایی تبدیل شود.
تجربههای جهانی نشان میدهد ملخ صحرایی و گونههای مهاجر، در شرایط اقلیمی مناسب بهسرعت از مرحله انفرادی به فاز دستهجمعی میرسند و در فاصله کوتاهی، سطح گستردهای از اراضی را تحتتأثیر قرار میدهند.
اهمیت آنچه در مهدیشهر جریان دارد، از همینجا روشن میشود: پیشگیری همیشه کمهزینهتر و مؤثرتر از مقابله دیرهنگام است. دادههای بینالمللی نشان میدهد یک دسته ملخ کوچک با وسعت تنها یک کیلومتر مربع میتواند در یک روز به اندازه غذای حدود 35 هزار نفر مصرف کند؛ رقمی که بهخوبی نشان میدهد چرا حتی مشاهده نخستین نشانهها باید با حساسیت بالا دنبال شود.
در چنین شرایطی، تأکید مدیران جهاد کشاورزی بر پیشآگاهی، صرفاً یک توصیه فنی نیست، بلکه یک ضرورت مدیریتی است.
سابقه طغیانهای ملخ در ایران و درسهای مدیریتی آن
از منظر اقلیمی، الگوی طغیان ملخها معمولاً با دو مؤلفه پیوند میخورد: خشکسالیهای پیشین و بارشهای ناگهانی یا مناسب در دوره بعد. همین تغییرات باعث میشود چرخه زیستی آفت فعال شود و جمعیت آن در مدت کوتاهی افزایش یابد. بر اساس گزارشهای تخصصی منتشرشده درباره طغیانهای بزرگ منطقهای، از جمله هجوم سالهای 2019 تا 2022 در غرب آسیا و شرق آفریقا، تغییرات جوی و بارندگیهای غیرعادی میتوانند بستر شکلگیری بزرگترین موجهای هجوم را فراهم کنند.
در ایران نیز سابقه مواجهه با ملخ، نشان داده که این آفت در صورت همزمانی با شرایط آبوهوایی مناسب، قادر است در مقیاس گسترده فعال شود. نمونههای ثبتشده از سالهای گذشته در شرق هرمزگان، مهاباد و برخی دیگر از مناطق کشور، بیانگر آن است که تهدید ملخ یک مسئله فصلی و مقطعی نیست، بلکه به مدیریت مستمر، رصد دقیق و آمادگی میدانی نیاز دارد. همین سابقه، اهمیت پایش امروز در مهدیشهر را دوچندان میکند، چون هر تأخیر ممکن است هزینههای سنگینتری در پی داشته باشد.
نکته قابل توجه در وضعیت فعلی مهدیشهر آن است که سرمای ارتفاعات هنوز مانع از باز شدن کپسولهای تخم ملخ شده و این موضوع، بهطور موقت، زمان بیشتری برای آمادهسازی در اختیار کارشناسان گذاشته است. با این حال، این فرصت محدود است و نباید بهعنوان یک اطمینان دائمی تلقی شود. بهمحض بهبود دما، امکان فعال شدن آفت وجود دارد و از همین رو، پایش مستمر و آمادگی برای اقدام فوری، مهمترین ابزار مهار محسوب میشود.
تلههای فرمونی شهمیرزاد؛ ابزار علمی برای پیشآگاهی باغداران
از سوی دیگر، استفاده از تلههای فرمونی در باغات شهمیرزاد نشان میدهد که مدیریت آفات در مهدیشهر تنها بر پایه مشاهده میدانی پیش نمیرود، بلکه بر پایه نشانهخوانی علمی و پیشآگاهی استوار است. این تلهها در ردیابی آفات کلیدی مانند کرم خراط، کرم سیب، کرم آلو و خوشهخوار انگور نقش دارند و به کارشناسان کمک میکنند زمان دقیق مبارزه را تعیین کنند؛ موضوعی که هم در کاهش مصرف سموم مؤثر است و هم از تحمیل هزینههای بیمورد به باغداران جلوگیری میکند.
در این میان، محدودیتهای ناشی از بارشهای اخیر و باقیماندن برف در ارتفاعات، یک چالش اجرایی جدی برای دسترسی به کانونهای احتمالی آفت ایجاد کرده است. با وجود این، ادامه رصد مناطق قابل دسترس نشان میدهد که ساختار اجرایی جهاد کشاورزی در وضعیت انفعال قرار نگرفته و تلاش دارد میان محدودیتهای طبیعی و ضرورت پایش، توازن برقرار کند. این نوع مدیریت میدانی، بهویژه در مناطق کوهستانی، نقش تعیینکنندهای در جلوگیری از غافلگیری دارد.
چالشهای دسترسی به کانونها و ضرورت آمادگی برای اقدام سریع
در جمع بندی نهایی به این نتیجه می رسیم که مسئله مهدیشهر را باید در دو سطح دید: سطح محلی و سطح راهبردی. در سطح محلی، باغداران و بهرهبرداران با حفظ محصول و کاهش خسارت روبهرو هستند؛ اما در سطح راهبردی، این پایش بخشی از خط مقدم حفاظت از تولید و امنیت غذایی است. هرچه سامانههای هشدار زودهنگام دقیقتر عمل کنند، احتمال تبدیل یک تهدید بالقوه به بحران واقعی کمتر میشود.
در نهایت، پیام اصلی ماجرا این است که مبارزه با ملخ فقط با سمپاشی و اقدام واکنشی تعریف نمیشود؛ بلکه از رصد مستمر، استفاده از ابزارهای پیشآگاهی، هماهنگی کارشناسی و آمادگی برای مداخله سریع آغاز میشود. مهدیشهر امروز در همین نقطه ایستاده است: در مرحلهای که هنوز فرصت برای کنترل وجود دارد، اما این فرصت تنها با پیگیری، دقت و تصمیمگیری بهموقع به نتیجه خواهد رسید.
گزارش از علیرضا رحیمیان
انتهای پیام/