به گزارش خبرنگار اقتصادی خبرگزاری تسنیم، در پی افزایش تهدیدها درباره اعمال محدودیتهای دریایی علیه ایران، برخی مراکز مطالعاتی بینالمللی از جمله Eplomacy به بررسی ابزارهای بالقوه تهران برای بیاثر کردن چنین سناریوهایی پرداختهاند. این گزارشها نشان میدهد ایران علاوه بر اتکای سنتی به مسیرهای دریایی، گزینههای جایگزین متعددی در حوزه زمینی، منطقهای و حتی ژئوپلیتیکی در اختیار دارد که میتواند هزینه و اثربخشی هرگونه محاصره را کاهش دهد.
تغییر ریل واردات؛ از خلیج فارس به شمال و خشکی
یکی از نخستین گزینهها، بازطراحی مسیر واردات کالاهای اساسی است. برآوردها نشان میدهد حدود 70 درصد از واردات محصولات کشاورزی و کالاهای اساسی ایران از طریق بنادر مستقر در خلیج فارس انجام میشود. با این حال، در شرایط بحرانی میتوان با فعالسازی ظرفیت بنادر شمالی در دریای خزر و همچنین تقویت کریدورهای زمینی با کشورهای همسایه، بخشی از این وابستگی را کاهش داد. کارشناسان معتقدند هرچند این تغییر مسیر با چالشهایی در حوزه زیرساخت و هزینه همراه است، اما بهعنوان یک راهکار پدافندی میتواند تداوم تأمین کالاهای حیاتی را تضمین کند.
استفاده از نفتکشهای چینی؛ افزایش هزینه تقابل برای واشنگتن
در بخش صادرات نفت، یکی از گزینههای مطرح، استفاده از ناوگان نفتکشهای چینی برای انتقال نفت به مقصد چین است. با توجه به اینکه بخش عمده نفت صادراتی ایران به این کشور ارسال میشود، انتقال محمولهها توسط کشتیهای تحت مالکیت یا پرچم چین میتواند معادلات را پیچیدهتر کند.
تحلیلگران بر این باورند که در چنین شرایطی، هرگونه اقدام برای توقیف این محمولهها از سوی آمریکا، میتواند بهسرعت به یک تنش مستقیم با پکن تبدیل شود؛ موضوعی که هزینههای ژئوپلیتیکی تصمیمگیری برای واشنگتن را بهطور قابلتوجهی افزایش میدهد.
سناریوی پاکستان؛ استفاده از ظرفیت منطقهای
گزینه دیگر، توسعه صادرات نفت به پاکستان است؛ کشوری که روزانه حدود 500 هزار بشکه مایعات نفتی وارد میکند. در حالی که ظرفیت پالایشگاهی این کشور حدود 230 هزار بشکه در روز برآورد میشود، ایران میتواند با استفاده از زیرساختهایی نظیر خط لوله گوره-جاسک و انتقال محمولهها از سواحل جاسک به بندر گوادر، سهمی از این بازار را به خود اختصاص دهد. این مسیر، علاوه بر کاهش وابستگی به تنگههای پرریسک، میتواند به تعمیق روابط انرژی در منطقه نیز منجر شود.
مسیرهای زمینی به شرق؛ گزینهای پرهزینه اما ممکن
در نهایت، سناریوی صادرات زمینی نفت به مقاصدی مانند چین و هند نیز مطرح است. هرچند هزینه حملونقل در این روش بهمراتب بالاتر است—بهطور متوسط حدود 4 دلار به ازای هر بشکه برای هر 1000 کیلومتر—اما در شرایط افزایش شدید قیمت نفت، این گزینه میتواند همچنان توجیهپذیر باشد.
بهویژه در چارچوب پروژههای کلان منطقهای مانند کریدورهای مرتبط با «جاده ابریشم جدید»، توسعه زیرساختهای ریلی و جادهای میتواند در میانمدت بخشی از این هزینهها را جبران کند.
مجموع این گزینهها نشان میدهد که هرچند محاصره دریایی میتواند فشارهایی جدی بر اقتصاد ایران وارد کند، اما بهدلیل تنوع ابزارهای پدافندی و ظرفیتهای ژئوپلیتیکی کشور، تحقق کامل اهداف چنین سناریویی با موانع قابلتوجهی مواجه خواهد بود. در واقع، آنچه بیش از هر چیز اهمیت دارد، توانایی ایران در ترکیب این ابزارها و تبدیل تهدید به فرصت در یک بازی پیچیده اقتصادی و سیاسی است.
انتهای پیام/