به گزارش خبرنگار اجتماعی خبرگزاری تسنیم، یک شرکت آمریکایی (پلنت لبز) ارائهدهنده تصاویر ماهوارهای اعلام کرد که انتشار تصاویر مرتبط با ایران و مناطق درگیر در خاورمیانه را به طور نامحدود متوقف میکند. این اقدام به گفته این شرکت، در پی درخواست مستقیم دولت ایالات متحده انجام شده است.
به گزارش خبرگزاریهای رویترز و فرانس پرس، شرکت تصویربرداری ماهوارهای «پلنت لبز» اعلام کرد برای تبعیت از درخواست دولت آمریکا، انتشار تصاویر ماهوارهای از ایران و مناطق درگیر در جنگ خاورمیانه را تا اطلاع ثانوی متوقف میکند.
این شرکت آمریکایی در ایمیلی به مشتریان خود اعلام کرد که دولت ایالات متحده از ارائهدهندگان تصاویر ماهوارهای خواسته است انتشار این تصاویر را به صورت «نامحدود» متوقف کنند.
پیش از این نیز "پلنت لبز" محدودیتهایی برای انتشار تصاویر منطقه اعمال کرده بود. ابتدا تصاویر با تأخیر 96 ساعته منتشر میشدند و سپس این تأخیر به 14 روز افزایش یافت. شرکت اعلام کرده بود هدف از این اقدام، جلوگیری از استفاده دشمنان از این تصاویر برای حمله به ایالات متحده و متحدانش است.
طبق اعلام پلنت لبز، تصاویر ماهوارهای مربوط به ایران که از 9 مارس ثبت شدهاند نیز مشمول این محدودیت خواهند شد.
شرکت پلنت لبز که در سال 2010 توسط تعدادی از دانشمندان سابق ناسا تأسیس شده است، در ایمیل خود به مشتریان اعلام کرد که در عوض، سیستم جدیدی با عنوان «توزیع مدیریتشده تصاویر» را اجرا خواهد کرد. این به آن معناست که تنها تصاویری منتشر میشوند که خطری برای امنیت ایجاد نکنند!
براساس این سازوکار جدید، انتشار تصاویر ماهوارهای تنها به صورت موردی و در شرایطی انجام خواهد شد که نیاز فوری، مأموریتهای حیاتی یا منافع عمومی ایجاب کند. این شرکت مستقر در ایالت کالیفرنیا در توضیح این تصمیم اعلام کرد: این شرایط، وضعیت فوقالعادهای است و ما تلاش میکنیم میان نیازهای همه ذینفعان خود تعادل برقرار کنیم.
پلنت لبز؛ از استارتاپ ناسا تا غول اطلاعات نظامی
شرکت پلنت لبز در سال 2010 توسط سه دانشمند سابق ناسا در سانفرانسیسکو تأسیس شد. این شرکت هماکنون بزرگترین صورتفلک ماهوارههای تصویربرداری جهان را در اختیار دارد که شامل بیش از 200 ماهواره کوچک «داو»Dove و چندین ماهواره با وضوح بالای «اسکایست» (SkySat) میشود.
قدرت تفکیک تصاویر این ماهوارهها به حدود 50 سانتیمتر میرسد و توانایی پوشش روزانه کل کره زمین را دارند. مدل تجاری این شرکت انقلابی توصیف میشود، زیرا توانسته است تصاویر ماهوارهای گرانقیمت را به محصولی ارزان و روزانه تبدیل کند.
با این حال، پلنت لبز تنها یک شرکت تجاری نیست. این شرکت به طور عمیقی با ساختار دفاعی و اطلاعاتی آمریکا و متحدانش گره خورده است. قرارداد دهها میلیارد دلاری با اداره اطلاعات ملی آمریکا (NRO)، قراردادی به ارزش تا 151 میلیارد دلار با آژانس دفاع موشکی آمریکا و همکاری با آژانس اطلاعات ژئواسپیشال ملی (NGA) تنها بخشی از پیوندهای نظامی این شرکت است. همچنین پلنت لبز با دولت آلمان قراردادی 240 میلیون یورویی امضا کرده و با ناتو نیز همکاری راهبردی دارد.
همکاری با اسرائیل؛ تصاویر پلنت لبز در چرخه رزمی
اگرچه پلنت لبز قرارداد عمومی و اختصاصی با اسرائیل اعلام نکرده، اما شواهد متعدد نشان میدهد که تصاویر این شرکت در عملیات نظامی اسرائیل علیه ایران در سال 2025 نقش مستقیم داشته است. در جریان جنگ 12 روزه، بخش اطلاعات رزمی ارتش اسرائیل بیش از 12 هزار تصویر ماهوارهای تازه دریافت کرد که تأمینکنندگان تجاری از جمله پلنت لبز و مکسار، همراه با ماهوارههای شناسایی خود اسرائیل، یک حلقه اطلاعاتی بسته را تشکیل میدادند.
روزنامه والاستریت ژورنال و آسوشیتدپرس نیز در ارزیابی خسارات جنگی آن عملیات، مستقیماً به تصاویر پلنت لبز استناد کردند.
هدف آمریکا از درخواست خاموشی تصاویر چه بود؟
تحلیلگران معتقدند هدف اصلی واشنگتن از اعمال این محدودیت، قطع دسترسی ایران به تصاویر ماهوارهای با وضوح بالا برای جلوگیری از هدفگیری نیروهای آمریکایی و متحدان بود.
همچنین انتشار تصاویر دقیق از استقرار نظامیان آمریکایی توسط شرکت چینی «میزارویژن»، نگرانی آمریکا را دوچندان کرده است. به این ترتیب، «کنترل اطلاعات» به عنوان یک بعد کلیدی از جنگ مدرن، پشت این درخواست قرار دارد.
پیشینه محدودیت تصاویر ماهوارهای در جنگهای گذشته
درخواست دولت ترامپ از پلنت لبز بیسابقه نیست. آمریکا از دهه 1990 سیاستی به نام «کنترل شاتر» (Shutter Control) دارد که بر اساس آن دولت میتواند در زمان جنگ یا اضطرار امنیت ملی، انتشار تصاویر تجاری را محدود کند.
در سال 2001 و همزمان با جنگ افغانستان، وزارت دفاع آمریکا با استناد به همین سیاست، تصاویر ماهواره آیکونوس را محدود کرد. همچنین در سال 2025 و پس از قطع هماهنگی اطلاعاتی با اوکراین، شرکت مکسار تکنالوجیز دسترسی کاربران اوکراینی به تصاویر خریداریشده توسط آمریکا را لغو کرد. بنابراین اقدام اخیر علیه ایران، تداوم یک رویه همیشگی ایالات متحده است.
آیا منابع جایگزینی برای تصاویر وجود دارد؟
پلنت لبز تنها منبع تصاویر با وضوح بالا در منطقه نیست. شرکت آمریکایی مکسار نیز به طور داوطلبانه کنترل دسترسی به تصاویر خود در بخشهایی از خاورمیانه را تشدید کرده است. بلکاسکای تکنولوژی دیگر شرکت آمریکایی نیز عملاً همگام با این سیاست عمل میکند. از سوی دیگر، منابع اروپایی مانند ماهوارههای سنتینل آژانس فضایی اروپا رایگان هستند اما وضوح آنها (حدود 10 متر) برای ارزیابی دقیق خسارات جنگی کافی نیست. ماهوارههای ایرباس فرانسه با وضوح بالاتر میتوانند جایگزین باشند.
نقش شرکتهای چینی؛ نگرانی اصلی واشنگتن
اما مهمترین متغیر، شرکتهای چینی هستند. شرکت هانگژوی «میزارویژن» از فوریه 2026 به طور مستمر تصاویر با وضوح بالایی از موقعیت دقیق پایگاهها، ناوهای هواپیمابر، جنگندههای اف‑22 و سامانههای موشکی آمریکا در خاورمیانه منتشر کرده است.
تصاویر ماهواره ای چین از تجهیزات نظامی آمریکا در پایگاه شاهزاده سلطان عربستان
مهم آنکه خود میزارویژن ماهواره ندارد، بلکه تصاویر خام ماهوارههای تجاری چینی یا غربی را خریداری کرده و با هوش مصنوعی تحلیل میکند. بنابراین حتی با خاموشی کامل منابع آمریکایی، ایران از طریق منابع چینی میتواند به اطلاعات نظامی باارزش دست یابد.
اقدام دولت ترامپ در محدود کردن تصاویر پلنت لبز، نشاندهنده اهمیت روزافزون کنترل اطلاعات در میدان نبرد مدرن است. این شرکت که خود جزئی از شبکه دفاعی آمریکا و اسرائیل محسوب میشود، اکنون به ابزاری برای محروم کردن ایران از دادههای ماهوارهای تبدیل شده است. با این حال، وجود منابع اروپایی و به ویژه چینی، انحصار اطلاعات را در دست آمریکا قرار نمیدهد.
برای خبرنگاران و تحلیلگران مستقل، این تحول به معنای دشوارتر شدن راستیآزمایی میدانی است، چرا که بسیاری از رسانههای جهانی به تصاویر پلنت لبز به عنوان منبع اصلی اتکا داشتند. ایوان هیل از واشنگتن پست پیشتر تأکید کرده بود که پلنت لبز مهمترین تأمینکننده تصاویر تجاری برای رسانههاست.
انتهای پیام/