به گزارش گروه بینالملل خبرگزاری تسنیم، پس از دیدار و رایزنیهای اخیر میان ولادیمیر پوتین، رئیسجمهور روسیه و نیکول پاشینیان، نخستوزیر ارمنستان در مسکو، گمانهزنیها درباره آینده روابط پرتنش دو کشور و احتمال تغییرات ژئوپلیتیک در قفقاز جنوبی شدت گرفته است. در همین راستا، آلن سیمونیان، رئیس مجلس ملی ارمنستان و از چهرههای کلیدی نزدیک به پاشینیان، در تشریح ارزیابی و برداشت خود از این دیدار دوجانبه در پایتخت روسیه، مواضع قاطعی را اتخاذ کرد.
سیمونیان با تاکید بر رویکرد مستقل ایروان در این مذاکرات اظهار داشت: «نخستوزیر ارمنستان در نشست مسکو کاملاً از جایگاه و موضع یک دولت مستقل و دارای حاکمیت ملی سخن گفت و رفتار کرد و من با افتخار و غرور به این صحنه و این رویکرد نگاه میکردم.»
این اظهارات در حالی مطرح میشود که روابط مسکو و ایروان در ماههای اخیر دستخوش فراز و نشیبهای فراوانی بوده و ناظران سیاسی منتظر نتایج عملی این دیدار مهم هستند.
اهرمهای فشار و خط و نشان ایروان برای خروج از ائتلافها
یکی از موضوعات حساس در روابط دوجانبه مسکو و ایروان، استفاده احتمالی روسیه از اهرمهای اقتصادی و انرژی برای فشار بر ارمنستان است. هنگامی که در جریان یک نشست خبری از رئیس پارلمان ارمنستان پرسیده شد که آیا در نشست مسکو این احساس به وجود آمد که به ارمنستان درباره خطرات احتمالی هشدار داده شده و آیا مسکو با لحن ضربالاجل و اولتیماتوم با مقامات ارشد ارمنستان صحبت کرده است، وی پاسخی صریح و بیسابقه داد.
سیمونیان با بیان اینکه این قبیل فشارها و صحبتها پدیده جدیدی در روابط دو کشور نیست، واکنش نشان داد و گفت: «به عنوان مثال، بحثها و چالشهای مرتبط با قیمت کالاهای صادراتی و به ویژه قیمت گاز، سالهای متمادی است که وجود داشته و همواره مطرح بوده است. اما باید صراحتاً بگویم که اگر قرار باشد چنین تصمیماتی [مبنی بر فشار اقتصادی و افزایش قیمت گاز] از سوی مسکو اتخاذ شود، ارمنستان نیز به نوبه خود تصمیمات مقتضی را اتخاذ خواهد کرد و در آن صورت، به طور نهایی و قطعی هم از سازمان پیمان امنیت دستهجمعی (CSTO) و هم از اتحادیه اقتصادی اوراسیا (EAEU) خارج خواهد شد.»
این تهدید آشکار از سوی یکی از عالیرتبهترین مقامات قانونگذاری ارمنستان نشاندهنده عمق شکافهای موجود در ائتلافهای سنتی تحت رهبری روسیه در منطقه قفقاز است. با این حال، سیمونیان تلاش کرد تا بلافاصله لحن خود را تا حدودی تعدیل کند تا از تشدید بیشتر تنشهای دیپلماتیک جلوگیری نماید.
دیپلماسی محتاطانه؛ تلاش برای حفظ توازن منافع
رئیس پارلمان ارمنستان در ادامه اظهارات خود با اتخاذ لحنی محتاطانهتر، به جنبههای مثبت دیدار رهبران دو کشور اشاره کرد و افزود: «البته من شخصاً فکر نمیکنم که کار به اینجا کشیده شود و شرایط به این نقطه بحرانی برسد، زیرا من اطلاع دقیق دارم که پس از طرح این مسائل، گفتوگوی بسیار خوب، سازنده و مفصلی میان رهبران دو کشور صورت گرفته است.»
وی با تاکید بر لزوم پرهیز از پیشداوری در خصوص اقدامات آینده مسکو، تصریح کرد: «هر زمان که ما به نقطهای برسیم که شاهد اقدامات و تحرکات عملی در این زمینهها باشیم، من یا سایر نمایندگان دولت به طور رسمی درباره آن اظهار نظر و آن را تفسیر خواهیم کرد. آنچه من اکنون میگویم این است که صرفاً یک سری گفتوگوها در جریان است. ما پیش از این نیز بارها اعلام کردهایم و اکنون نیز با قاطعیت تکرار میکنم که ما تاکنون هیچ اقدام خصمانهای علیه فدراسیون روسیه انجام ندادهایم، در حال حاضر نیز چنین کاری نمیکنیم و در آینده نیز قصد انجام هیچگونه اقدامی علیه منافع مسکو را نداریم؛ اما در عین حال، ما به عنوان یک دولت مستقل، منافع ملی جمهوری ارمنستان را با قدرت محافظت کردهایم و از این پس نیز محافظت خواهیم کرد.»
این رویکرد دوگانه، نشاندهنده سیاست خارجی پیچیده ارمنستان در مقطع کنونی است که تلاش میکند ضمن حفظ استقلال عمل و گسترش روابط با غرب، از تقابل مستقیم و هزینهزا با شریک استراتژیک و تاریخی خود یعنی روسیه اجتناب کند.
ارزیابی ریسکهای اقتصادی در سایه چرخشهای ژئوپلیتیک
تهدید به خروج از اتحادیه اقتصادی اوراسیا، نگرانیهای جدی را در محافل اقتصادی ارمنستان به همراه داشته است. در همین رابطه، از گوورگ پاپویان، وزیر اقتصاد ارمنستان، سوالات چالشبرانگیزی پرسیده شد.
خبرنگاران از وی پرسیدند که چنانچه سناریوی مطرح شده توسط رئیس پارلمان محقق شود و با تغییر قیمت گاز، ارمنستان تصمیم به ترک اتحادیه اقتصادی اوراسیا و سازمان پیمان امنیت دستهجمعی بگیرد، چه ریسکهای سهمگینی اقتصاد ارمنستان را تهدید میکند و آیا دولت برنامهها و محاسبات دقیقی برای مدیریت این بحرانهای اقتصادی و پیامدهای ناشی از آن دارد؟
پاپویان در پاسخ به این نگرانیها، ابتدا سعی کرد احتمال وقوع چنین سناریویی را ضعیف جلوه دهد و گفت: «نظر شخصی من این است که قیمت گاز تغییر نخواهد کرد و گران نخواهد شد، چرا که معتقدم حضور ارمنستان و باقی ماندن آن در ساختار سازمان پیمان امنیت دستهجمعی و اتحادیه اقتصادی اوراسیا، برای شرکای ما در این ائتلافها نیز ضروری و حائز اهمیت است.»
وزیر اقتصاد ارمنستان در ادامه با لحنی که نشان از نارضایتی پنهان از دستاوردهای عضویت در این ائتلافها داشت، افزود: «اگر قرار باشد ارمنستان در این اتحادیهها حضور داشته باشد اما از منافع و مزایای اقتصادی آن بهرهمند نشود، اساساً چه دلیلی برای ماندن در این اتحادیه وجود دارد؟ در چنین شرایطی، بدون شک روند پیوستن و همگرایی با یک اتحادیه دیگر [اشاره به ساختارهای اروپایی و غربی] با سرعت و شتاب بسیار بیشتری آغاز خواهد شد.»
نگاه انتقادی به دستاوردهای اتحادیه اوراسیا برای ارمنستان
مقامات ارشد دولت پاشینیان اخیرا تلاش میکنند تا دستاوردهای اقتصادی عضویت در ساختارهای همگرایی تحت رهبری مسکو را زیر سوال ببرند و افکار عمومی را برای چرخشهای احتمالی آماده کنند.
گوورگ پاپویان در بخش پایانی اظهارات خود با نگاهی انتقادی به گذشته اقتصادی کشورش گفت: «مگر پیش از پیوستن ارمنستان به اتحادیه اقتصادی اوراسیا چه اتفاقی برای کشور افتاده بود؟ هیچ چیز. شرایط عادی بود.»
وی با کماهمیت جلوه دادن تاثیرات مثبت عضویت در این نهاد منطقهای، تاکید کرد: «اصولاً اینگونه نبوده است که بگوییم پس از ورود ارمنستان به اتحادیه اقتصادی اوراسیا، رشدهای نجومی، آسمانخراش و غیرقابل باوری در اقتصاد ارمنستان به ثبت رسیده باشد که اکنون نگران از دست دادن آن باشیم. منافع ما از این عضویت آنقدرها هم که برخی تصور میکنند، بزرگ و تعیینکننده نبوده است.»
تحلیلگران مسائل اوراسیا بر این باورند که رویکرد فعلی دولت پاشینیان، که با سیگنالهای مثبت از سوی اتحادیه اروپا و آمریکا همراه شده است، میتواند مسکو را در آینده به واکنشهای متقابل وادار کند.
اگرچه مقامات ایروان سعی دارند با دیپلماسی اعلامی از حساسیتهای مسکو بکاهند، اما مواضع صریح آنها در خصوص امکان خروج از ائتلافهای استراتژیک روسی، پیامهای متفاوتی را به کرملین مخابره کرده است. سرنوشت این کشمکشهای دیپلماتیک نه تنها آینده اقتصاد و امنیت ارمنستان، بلکه ثبات کل منطقه قفقاز جنوبی را تحتالشعاع قرار خواهد داد.
انتهای پیام/