به گزارش خبرنگار فرهنگی خبرگزاری تسنیم، در دنیای امروز، شناخت رهبران جاممعه که در شکلگیری فضای فکری و فرهنگی جامعه اثرگذارند، نیازمند نگاهی فراتر از روایتهای رسمی و کلیشهای است. پرداختن به ریشههای ادبی، تجربههای زیسته و پیوندهای فکری این افراد، دریچهای تازه برای فهم شیوه هدایت فرهنگی و نقش آنها در تحولات اجتماعی میگشاید. از اینرو در ایام پس از شهادت امام امت، بازخوانی منظومه فکری ایشان حائز اهمیت است. ابعاد ادبی، ویژگیهای شخصیتی و نگاه فرهنگی آیتالله خامنهای، تصویری چندوجهی از رهبری ارائه میدهد که فراتر از جایگاه فقاهت، انس عمیقی با دنیای واژگان و اندیشهها دارد: از خاطرات خواندنی مطالعه آثار بزرگ جهان گرفته تا حساسیتهای دقیق تاریخی و عاطفی.
در همین راستا، گفتوگو با محمدرضا سرشار، نویسنده و منتقد نامآشنا، در برنامه تلویزیونی «رهنما» تلاشی است برای بازخوانی همین جنبه کمتر دیدهشده. سرشار با مرور خاطرات شخصی و تجربههای مواجهه با آثار ادبی، تصویری چندلایه از نسبت میان مطالعه عمیق، نگاه فرهنگی و سبک مدیریت فکری ارائه میدهد؛ تصویری که نشان میدهد چگونه انس مداوم با ادبیات جهانی میتواند بر شکلگیری جهانبینی و حساسیتهای انسانی افراد اثر بگذارد. این گفتوگو، علاوه بر روشن کردن مسیر رشد ذوق ادبی و تجربههای مطالعاتی، ما را با ابعاد کمترشناختهشدهای از شخصیت و الگوی رهبری فرهنگی در ایران معاصر روبهرو میکند.
دنیای ادبیات امامین انقلاب، فراتر از مرزهای فقاهت
سرشار درباره ویژگیهای مشترک امام خمینی و امام خامنهای گفت: یکی از ویژگیهای بنیادین که هر دو امام را از بسیاری از علما و مراجع متمایز میکرد، اهل ادبیات بودن آنها بود. امام خمینی، طبق گفته مرحوم حاج احمد آقا، رمانهای مشهور غربی مانند «بینوایان» را مطالعه کرده بودند و علاوه بر فقه و فلسفه، در شعر نیز دستی داشتند. ایشان از نوجوانی عضو کتابخانه آستان قدس رضوی بودند و بخش زیادی از رمانهای بزرگ جهان را در همان سالها مطالعه کرده بودند. گاهی نام نویسندگانی چون «میشل زوِگا» را بر زبان میآوردند که حتی نامشان به گوش ما نخورده بود. بسیاری از کتابهایی که ایشان معرفی کردند، بعدها توسط بنده تهیه و مطالعه شد.
از سرعت و عمق مطالعه رهبر شهید انقلاب در دوران مسولیت، حیرت کردم
وی ادامه داد: در یکی از دیدارهای هنرمندان حوزه هنری با ایشان، حضرت آقا در ابتدای صحبت چند رمان نام بردند و پرسیدند آیا خواندهایم. برخی از آنها حتی برای اولینبار نامشان را میشنیدیم. ایشان از «جنگ و صلح » یاد کردند و من بعد از تاکید ایشان، سه جلد کاملش را خواندم و نقدش را نوشتم. در دیدار دیگری از «شقایق و برف» نوشته نویسندهای روستبارِ مقیم فرانسه سخن گفتند، که آن را نیز مطالعه کردم. واقعاً شگفتزده میشدم که ایشان با آن حجم مسئولیت، چگونه اینهمه فرصت مطالعه داشتند. مثلاً خود من برای خواندن «جنگ و صلح» نزدیک دو ماه شبانهروزی وقت گذاشتم؛ روزی چهارده ساعت میخواندم تا تمام شد. سپس شش ماه وقت برد تا نقدش را بنویسم و چند ماه دیگر برای تلخیص آن. وقتی میدیدم ایشان چقدر سریع و عمیق این آثار را خوانده و تحلیل میکنند، واقعاً حیرت میکردم.
عاطفه و مهربانی رهبر انقلاب فراتر از صلابت ظاهری
این نویسنده، با اشاره به خاطرهای گفت: برای ساخت تاریخ شفاهی از ازندگی ایشان، بخشی از خاطرات حضرت آقا را در منزل پدری ایشان در محله سرشور مشهد ضبط کردیم. در حیاط، هنگام ایستادن کنار ایشان، سوالی از ایشان درباره احساسشان در آن خانه پس از درگذشت والدینشان پرسیدم. در آن لحظه، چشمان ایشان پر از اشک شد. این نشاندهنده عاطفی بودن فوقالعاده ایشان بود، برخلاف صلابتی که مردم در بیرون مشاهده میکنند.
انتشار گنجینه 160 ساعته خاطرات رهبر انقلاب؛ اصلاح کننده دید جامعه
همچنین وی از مهمترین کارهای خود گفت: پروژه ضبط خاطرات شفاهی حضرت آقا از تولد تا پیروزی انقلاب در آذر 1384 آغاز شد. در این راستا، گروهی سهچهار نفره از اهل قلم انتخاب شدند و مسئولیت سرپرستی این امر به عهده اینجانب گذاشته شد. به مدت هفت سال، پنجشنبهها از ساعت 11 صبح تا اذان ظهر، در خدمتشان بودیم و خاطرات ایشان ضبط میشد. در مجموع حدود 160 جلسه برگزار گردید که حاصل آن حدود 160 ساعت ضبط صوتی و تصویری است. این مجموعه گرانبها هماکنون در کتابخانه دفتر ایشان نگهداری میشود و شامل صوت، تصویر و متن پیادهشده است. اکنون زمان مناسبی است؛ حضرت آقا در زمان حیات خود تمایلی به انتشار برخی مطالب نداشتند، اما اکنون میتوان این آثار را منتشر کرد. انتشار این خاطرات میتواند بسیاری تصورات عمومی مردم را را اصلاح کند.
فارسی؛ گوهر و رمز وحدت ایران از نگاه رهبر شهید
این نویسنده در ادامه افزود: حضرت آقا از مادری فاضل برخوردار بودند که به شدت با دیوان حافظ مأنوس بود و در خانه آنها خواندن شعر حافظ امری رایج بود. مادرشان اصالتاً اهل نجفآباد اصفهان و از خانوادهای عالم بودند. ایشان به زبان آذری مسلط بودند و با زبان عربی نیز آشنایی داشتند. رهبر شهید زبان فارسی را رمز وحدت ایرانیان میدانستند و بارها بر آن تاکید میکردند. ایشان به زبان و ادبیات فارسی عشق میورزیدند و پیش از انقلاب نیز با بزرگان ادبیات معاصر مانند جلال آل احمد ارتباط نزدیکی داشتند. و در یکی از سفرهایشان به تهران، ایشان با جلال آل احمد تماس گرفتند تا درباره کتاب اخیر ایشان صحبت کنند. این نشاندهنده پیگیری و علاقه ایشان به مباحث ادبی بود.
عشق به ایران و اسلام از روشنفکرترین عالم و حامی اهل قلم
سرشار درباره نگاه آیتالله خامنهای به ایران و اسلام گفت: حضرت آقا مردم و ایران را بسیار دوست داشتند و ایران را دارای ارزشی مضاعف میدانستند؛ کشوری که تلفیقی جداییناپذیر از اسلام و جهان اسلام اهمیت دارد. در میان علما، ایشان روشنفکرترین فردی بودند که من دیدهام. تقریظهای ایشان بر صدها کتاب، باعث دیده شدن و استقبال گسترده از آنها شده و نویسندگان و ناشران را تشویق کرده است. البته، همیشه این تقریظها مثبت نبودهاند، اما بخش مثبت آنها منتشر شده است.
امید به تداوم راه رهبر شهید با میراث دار فرهنگ دوستی
سرشار، نویسنده و منتقد در پایان به دیدگاه رهبری نسبت به نقد فرهنگی اشاره کرد و گفت: این مشی نقد فرهنگی، نه تنها نسبت به خارج، بلکه نسبت به جریانهای فکری منحرف داخلی نیز از سوی رهبری در جمع اهل قلم مطرح میشده است. بنده، یعنی نوزده سال پیش، در مجله «ادبیات داستانی» که عضو سردبیری آن بودم، یادداشتی نوشتم. در آن یادداشت، ذکر کردم که در طول تاریخ ایران، رهبری هنر دوستتر و فرهنگ دوستتر از رهبر انقلاب، حضرت آیتالله خامنهای، وجود نداشته و ندارد. امیدواریم فرزند برومند ایشان، حضرت آیتالله مجتبی خامنهای، عمر طولانی و با صلابتی داشته باشند و این راه رهبر شهید را ادامه دهند تا اهل فرهنگ و هنر همچنان از وجود چنین شخصیتهایی بهرهمند شوند.
انتهای پیام/