به گزارش خبرنگار حوزه و روحانیت خبرگزاری تسنیم، گروه مجازی «مردمشناسی انقلاب» در شبکه اجتماعی ایتا، گوشهای از دلنوشتهها، تجربیات شخصی و نکات تحلیلی جمعی از استادان و دانشآموختگان دانشگاه باقرالعلوم(ع) است که مطالبی را در قالب یادداشت از دوران جنگ رمضان و حماسه مردمی به رشته تحریر در آوردهاند. این کانال بستری برای روایت کنشگری مردم در میانه جنگ رمضان است. کنشی که به عنوان یک امر برجسته در خیابانها به منظور پاسداری از انقلاب اسلامی در جریان است و نقشههای شوم بدخواهان را نقش بر آب میکند.
مردمیترین جنگ
دکتر رضا ملایی، عضو هیأت علمی دانشگاه علامه طباطبایی در یادداشتی به این موضوع پرداخته که جنگها در انقلاب اسلامی، صورتی مردمیتر به خودش گرفته است و جنگ رمضان «مردمیترین» جنگ پس از انقلاب اسلامی است.
وی با بیان این نکته که جنگ رمضان «جنگ مردم» است و برآمده از حافظه تاریخی آنهاست، خاطرنشان میکند که مردم در ایران نه فقط جنگ رمضان بلکه تاریخی از مداخلات آمریکایی ها را به یاد دارند. «مداخله در کودتای 28 مرداد و مقابله با ملی شدن صنعت نفت»، «نقش محرک و مباشر آمریکا در 8 سال تحمیل جنگ»، «تسلیح رژیم بعث برای بمباران شیمیایی حلبچه»، «زدن هواپیمای مسافربری ایران در خلیج فارس»، «ترور دانشمندان و تخریب تاسیسات هستهای»، «چند دهه تحریم اقتصادی» و ... بخشی از تاریخ مداخلات آمریکاست که مردم خواهان جنگی بازدارنده و تمام کننده در برابر مداخلات آمریکاییهاست.
او همچنین مینویسد: مردم «اجتماعی ترین نیروی جنگ» در ایران هستند و خواهان توسعه نیروهای اجتماعی جنگ و پیوستن نیروهای مردمی بیشتری به میدان هستند. آنها مردم در خانه را به میدان شهر دعوت کرده، و مردم بالقوه را به فعلیت بخشیدن به خود و حضور در میدان جنگ فرا میخوانند. مردم در ایران بخشی از «نیروی ضدهژمونیک» در جهان هستند و خواهان پیوستن همه نیروهای ضد هژمونیکی هستند که تجربه مبارزه علیه هژمونی دارند.
ادبیات جنگ
مریم قربانزاده، دانشجوی دکتری تاریخ دانشگاه باقرالعلوم(ع) در یادداشت کوتاهی نکته جالبی را مطرح میکند و آن بحث ادبیات جنگ است. وی در مورد هواپیمای سوخترسان ساقط شده تأکید میکند که استفاده از تعبیر خدمه اشتباه بوده و بازنشر این عنوان، کار سنتکام تروریست است.
او با اشاره به اینکه در هر هواپیمای سوخترسان، حداقل دو کاپیتان ورزیده و چهار افسر کارکشته ماموریت دارند، نوشت: آنها میخواهند از گفتن کشته شدن افسرانشان طفره بروند و حالا که محبور به اعتراف شدهاند از تعبیر خدمه استفاده میکنند. مثل وقتی که کماندوهای ویژه انگلیسی را اسیر کردیم و آنها نوشتند و گفتند ملوانان انگلیسی اسیر شدند.
اَبَر مردم ایران
عمار جوکار، دانشجوی دکتری فرهنگ و ارتباطات دانشگاه باقرالعلوم(ع) نوشت: امام خمینی(ره)، ابرمردی بود که با دست خالی، سلطهگران جهان را به چالش کشید. شهید آیتالله امام خامنهای(اعلی الله مقامه الشریف)، ابرمرد دیگری بود که طی 36 سال مبارزه امام خمینی(ره) را ادامه داد. اما ورای این مبارزه، بالاترین هنر این دو ابرمرد، چیز دیگری بود: تبدیل مردم ایران به ابرمردم. ابرمردمی که مرگ را بهسخره میگیرند، زیر بمباران دشمن، فریاد «هل من مبارز» سر میدهند و پرچم مقدس ایران را به اهتزاز میآورند.
راهبر امت و جهانمرد ایران
دکتر علیاصغر اسلامی تنها، عضو هیأت علمی دانشگاه باقرالعلوم(ع)، در یادداشتی با اشاره به بوطیقای فرهنگ به معنای «چگونگی ظهورِ معنا در قالبهای حسی» نوشت: در فرهنگ اسلامی، شهادت جاری شدن خون در راه خدا و برای خدا، رخدادی ملکوتی است؛ لذا از هر قاب ملکی بیرون میزند. آن را نمیتوان در قاب عکسی بر دیوار خانهای، یا در گزارشهای رسمی محصور کرد به ویژه اگر شهید، رهبر باشد. هرگاه خونِ رهبری محبوب بر زمین ریخته شود، نه در چارچوب خبر که در متن زندگی مردم جاری میگردد. این همان راز بوطیقایی شهادت است. رخدادی که از همهی قابها بیرون میزند تا در قابِ بزرگتری به نام «زیست روزمره» جای گیرد. قابی که نه بر دیوار که بر دلها و کوچهها و آیینها نقش میبندد.
وی در فراز دیگری مینویسد: شهادت رهبر در قاب زندگی مردم، نه یک «پایان» که یک «آغاز» است. پایانِ حیاتِ طبیعی و ملکی یک فرد، و آغازِ حضورِ ملکوتی و معنایی او در تمام ساحتهای زیست جمعی. او از آن پس، در زبان مردم جاری است، در آیینهایشان حضور دارد، در مکانهای زندگیشان نقش بسته، در هنرشان متجلی، و در خاطراتشان ماندگار. بوطیقای شهادت، هنرِ دیدن این «حضورِ منتشر» است. هنری که به مردم میآموزد چگونه با شهید خود زندگی کنند، چگونه با او سخن گویند، چگونه از او نیرو گیرند، و چگونه راه او را ادامه دهند.
مثلی لایبایع مثل یزید
منا سادات هاشمی، دانشجوی ارشد فرهنگ و ارتباطات دانشگاه باقرالعلوم(ع) با اشاره به بیان رهبر شهید انقلاب که فرمودند مثلی لایُبایع مثل یزید، نوشت: یک دنیا پشتِ این کلمات جاریست؛ اباعبدالله اگر در روز عاشورا این کلمات را به زبان آورد، باطن تمامِ عالم را دید و حجت را برای تمامِ جهانیان، تمام کرد.
او ادامه داد: و اگر رهبرِ شهیدمان در آخرین دیدارشان، همان را دوباره بیان کردند، تذکری برای همان اتمامِ حجتِ تاریخیِ حضرت اباعبدالله الحسین بوده است. این یعنی تا دنیا دنیاست، از ابتدا تا انتهای تاریخ، هیچ آزادهای در جهان با هیچ یزید صفتی دست بیعت نخواهد داد... این یعنی اگر دست بیعت داد باید به آزادگیاش شک کند و به یزیدی بودنش اقرار. چقدر همه چیز واضح است و راه روشن!
ویرانیای که وحدت میآفریند
در تحلیل رویدادهای اخیر، اگر تنها به سطح نگاه کنیم، انبوهی از آهنپارهها و موشکها را میبینیم که زیرساختهای نظامی و امنیتی رژیم صهیونیستی را نشانه رفته است. اما اگر عمیقتر بنگریم، یک حقیقت استراتژیک دیگر هم خودنمایی میکند: این موشکها دو خرابی متفاوت ایجاد میکنند؛ یکی در «بتهای امنیتی» تلآویو، و دیگری در «دیوارهای بیاعتمادی» در جهان اسلام.
این نکته ای بود که زهرا صالحیفر، دانشجوی ارشد مدیریت رسانه دانشگاه باقرالعلوم(ع) در یادداشتی به آن پرداخته است. وی در ادامه مینویسد: بیتردید، اولین و ملموسترین دستاورد این عملیات، به چالش کشیدن ابرقدرتنمایی رژیم صهیونیستی است. پدافند گنبد آهنین که سالها از آن به عنوان معجزه نظامی یاد میشد، وقتی در برابر ارادهی مقاومت قرار میگیرد، آسیبپذیری خود را نشان میدهد. این یعنی تخریب ابهت پوشالی صهیونیسم.
او در وجه دوم که شگفتانگیزتر است، تأکید میکند: قرآن کریم وعده داده که مؤمنان در برابر کفار، سخت و در میان خود، مهربانند. آنچه امروز رخ داده، تجلی عینی همین نرمافزار قرآنی است. تخریب زیرساختهای دشمن، به قوام جامعه مسلمین انجامیده است. اقشار مختلف مردم در کشورهای اسلامی -از غزه تا تهران و از یمن تا لبنان- با دیدن این صحنهها، احساس میکنند که هنوز امیدی هست؛ هنوز کسی هست که بتواند «بگوید نه».
تعرض به آثار باستانی
بنتالهدی چیانی، دانشآموخته کارشناسی ارشد ارتباطات دانشگاه باقرالعلوم(ع) در یادداشت خود به موضوع آثار باستانی اصفهان میپردازد که آن هم از تیررس دشمن آمریکایی - صهیونی در امان نمیماند.
وی مینویسد: خیلی از مردم جهان آرزو دارند به دیدن ابنیه تاریخی اصفهان بیایند و از آن دیدار کنند و قدمت این تمدن دیرپا را به نظاره بنشینند. ما اینگونه مراقب گذشته و حال و آینده خود و دیگران هستیم. دیگری در نظر مردم متمدن ایرانی، فرد متخاصم نیست که به هر ترتیبی به فکر ازاله آن باشد، بلکه دیگری، برای ما در حکم انسان دیگری است که همانند ما حق حیات و زندگانی دارد و ما روابط مسالمتآمیز با وی برقرار میکنیم. تمدن و فرهنگ ایرانی، اینچنین از دنیا و مردمان و آثارشان مراقبت میکند.
او ادامه میدهد: خداوند در قرآن میفرماید:« از زمان حضرت موسی تا کنون هرگاه این طایفه خبیث(اسرائیل)، وارد جنگ شده، من آن را خاموش کردهام». این آیه حجت را بر ما تمام کرده و هویت و ماهیت رژیم غاصب و زورگوی امریکا و اسرائیل که در واقع این هردو، یکی هستند، را به طور کامل به ما نشان داده است. ما مردمانی نیستیم که چنین ضایعهای را مقابله به مثل کنیم زیرا فرهنگ و دینمان چنین اجازهای به ما نمیدهد ولی دستمان برای غلبه دادن و تسری تمدنی و فرهنگمان بر کل جهان باز است.
عزت به دست خداست
فاطمه میری طایفهفرد، دانشجوی دکتری تاریخ دانشگاه باقرالعلوم(ع) به نکته ظریفی در باب عزت اشاره میکند و مینویسد: در حیرتم از خدایی که دلهایی در دست اوست. وسط میدان مفید، افراد مفیدی بودند بدون آنکه شبیه به ما باشند، برای رهبری کسی (آیت الله سیدمجتبی خامنهای) که تنها از او عکسی دیده بودند، ذوق میکردند. خدا راست میگفت: عزت در دست خود خودش است.
معیار پیروزی در میانه جنگ
دکتر رضا ملایی، عضو هیأت علمی دانشگاه علامه طباطبایی در یادداشت دیگری با بیان اینکه برخی جنگ ها موجب تغییر مسیر تاریخ میشوند، نوشت: جنگهای «تاریخ ساز» جنگهایی هستند که در رویارویی گفتمان ها شکل گرفته و ماهیتی فراتر از مقابله جوییهای ملی و حتی جهانی دارند. جنگ اول و دوم جهانی و همچنین جنگ سرد بین بلوک غرب و بلوک شرق علی رغم اینکه در میدان بسیار وسیعی رخ داده و هر یک نظمی جدید در جهان برپا کردند، محصول رقابتهای «درون گفتمانی» و جابهجایی قدرت درون گفتمان غربی بودند.
او در ادامه مینویسد: انقلاب اسلامی ایران صرفاً یک تغییر در نظم سیاسی ایران نبود، بلکه پیش و بیش از آن یک تحول گفتمانی بود که در واکنش به روند شتابان مدرنیزاسیون شکل گرفت. گفتمان غربی با پروژه جهانیسازی خود، در پی به حاشیه راندن همه گفتمانهای غیرغربی ست. ایرانِ عصر پهلوی یکی از میدانهای بسط گفتمان غربی به شمار میرفت، که مدرنیزاسیون در حوزه های آموزش و پرورش، اخلاق عمومی، سبک زندگی و معرفت اجتماعی آن با شتاب پیشروی میکرد.
زندگی به سبک جنگ رمضان
دکتر حوریه بزرگی، عضو هیأت علمی دانشگاه باقرالعلوم(ع) در یادداشتی با بیان این نکته که زندگی در شرایط جنگی قطعا با دوران صلح متفاوت است، نوشت: اما آنچه در صلح و جنگ تفاوتی ندارد، استمرار جریان پر از امید و بهجت است در قلب خانههای مؤمنین بالله.
او در ادامه تأکید کرد: ما این روزها، بیش از گذشته، همه هم و غممان آن است که نور امید بپاشیم به قلب تک تک اعضای خانهمان، نوری که شور میشود و سرزیر میکند در تک تک کوچهها و میدانهای شهرهای ایران زیبایمان.
وی تصریح کرد: ما عاشق زندگی کردن هستیم، همانطور که مرگ با شهادت افتخارمان است، پس برای ایمنی خانههایمان نیز برنامه ریزی داریم. این روزها، چیدمان خانه را قدری تغییر دادهایم. شیشهها را چسب زدهایم و پردهها در تمام ساعات روز کشیده است. چند گلدانی که در فضای سالن پذیرایی داشتیم را به اتاق دیگری منتقل کردهایم که کم نوری پژمرده شان نکند. بخشی از خانه که نسبت به بقیه فضاها امنتر است را چند صندلی چیدهایم و تبدیل به پناهگاه کردهایم. عکس امام شهیدمان را قاب کردهایم و درست زدهایم جلو چشممان تا لحظهای یادمان نرود که اماممان صحنه را خالی نکرد و تا آخرین نفس و قطره خونش شجاعانه در میدان نبرد با شقیترین انسانهای روی زمین مبارزه کرد. ما حالا باید مقاوم و استوار میدان مبارزه را پُر نگه داریم.
قدرت مردم
دکتر سیدمحمدعلی غمامی، عضو هیأت علمی گروه مطالعات فرهنگی و ارتباطات دانشگاه باقرالعلوم علیهالسلام، در یادداشت خود به قدرت مردم اشاره میکند و در فرازی مینویسد: آنچه در جنگ رمضان اتفاق افتاد یک استثنای تاریخی است. مردم هر شب در تمام میادین اصلی شهر، جمعیتی متراکم را شکل میدهند که نه کوچک است و نه موقت. هر شب بر ساعتهای حضور مردم افزوده میشود و با نزدیک شدن به شبهای قدر، این مقدار و قدرت نیز زیادتر میشود. این راهپیماییِ مداوم و متراکم در مقاومت مردم غزه یا لبنان نیز میسر نشد.
وی با نقل خاطرهای از این شبها مینویسد: دیشب در میدان توحید بودیم که یک نوجوان پاکستانی چند دقیقهای مداحی کرد. همسرم پرسید «چند شب در میدانها و خیابانهای شهر هستیم و قم نیز پر از مداح و خطیب مشهور است چرا خبری از آنها نیست.» من هم اطلاع دقیقی در این موضوع نداشتم اما واقعیت این بود که مردم به خاطر تماشای سلبریتیها و حتی یک مداح مشهور، جمع نمیشدند؛ آنها یکپارچه مردم بودند. این مردم ساختهی دست رسانهها و رویدادها نبود.
او تصریح کرد: مردم قدرتی را خلق کردند که -بنابر تجربه دیماه- از قدرت نیروهای امنیتی و انتظامی نیز برتر است؛ قدرتی که پشتوانه تحولاتی جهانی است. به نظرم، رمز قدرت مردم با کلمه «قدر» رمزگشایی میشود. به عنوان یک محقق، منتظرم تا قدرت واقعیت را در «شب قدرِ» خیابانها ببینم.
نقش مساجد در احیاء معنویت و عقلانیت حماسه آفرین
فاطمه میریطایفهفرد، دانشجوی دکتری تاریخ دانشگاه باقرالعلوم(ع)، در یادداشتی به نقش مهم مساجد در احیای معنویت و عقلانیت حماسه آفرین میپردازد و مینویسد: یکی از مظاهر مهم تمدنی یکجانشینی است. دلیل این امر این است که یکجانشینی باعث بروز و ظهور رشد آدمی در طول تاریخ بوده است. در طول تاریخ انسانها نیازمند جمع شدن کنار یکدیگر بودند تا بتوانند خودشان را به یک گفتمان مشترک نزدیک کنند و با این همصدایی بتوانند دشمنان احتمالی را تا حد ممکن دفع کنند. آنان را تادیب کنند و در مرحله حساس آنان را نابود کنند. این کنش در مقابل دشمن، رمز بقای هر تمدنی بودهاست.
وی تصریح کرد: مسجد مکانی است در بالاترین درجات معنوی و کثرت حضور افراد مختلف. مکانی که در بحبوحه شرایط سخت، سنگر و دژی بسیار مستحکم در مقابل دشمن مردم و معتقدات آنان است. سنگری که در چند دهه گذشته در کشور عزیزمان، همیشه ایستاده است. مسجد در ایران اسلامی نقطه عطف خاطرات و تاریخسازی مردمانش بوده است. فرزندان این وطن از همین جایگاه به سمت پیکار میرفتند. پیکرهای شهدایمان در همین جا به خانوادههایشان میرسید. مادرانشان در همین مکان با پاره تن وداع میکردند.
او در ادامه تأکید کرد: مسجد و ما، همان چیزی است که اکنون باید به آن پرداخت. ما با پشت سر گذاشتن وقایع دو سال اخیر، نگاهی ژرفتر به مسایل یافتهایم. یک رابطه دو طرفه معنادار وجود دارد: ما و مسجد، مسجد و ما. این نگاه دوطرفه ما را از عافیت قبل، به کنش درست اجتماعی سوق میدهد. امروز بیش از روز و زمانی مسجد پایگاه جدی دربرابر حمله دشمن داخلی و خارجی است. سنگری که میتواند توأمان جنبه مادی و معنوی انسان امروز را دربر بگیرد و او را مجهز به سلاحی از فهم و اقتدار کند.
معجزه رخ داده
منا سادات هاشمی در یادداشت دیگری به اتفاق معجزهگونه کنش مردم در مواجهه با جنگ رمضان پرداخت و نوشت: دیگر چه چیزی باید اتفاق بیفتد تا بگوییم معجزه رخ داده؟ همه در میدان هستند. همه آنهایی که نای ایستادن بعد از افطاری را نداشتند. همه آنهایی که بعد از افطار تازه دراز میکشیدند جلوی تلویزیون. همه آنهایی که ماه رمضان فقط در خانه میماندند و یک ماه، بیرون را نمیدیدند. همه آنهایی که نه 22 بهمن را میشناختند نه روز قدس را، نه به 9 دی اعتقاد داشتند و نه حتی همین 22 دی اخیر.
وی افزود: تا چشم کار میکند همه در میدان هستند. پیر و جوان، مرد و زن، کودک و سالخورده، همه با نشاطی وصف ناپذیر، پرچم و عکس آقا به دست به میدان آمدهاند. گویی خونِ رهبرِ مظلومِ شهیدم، در تک تک این آدمها تزریق شده که چنین حماسهآفرینی میکنند.
خبرنگار: بابک شکورزاده
انتهای پیام/