خبرگزاری تسنیم؛ رهبر معظم انقلاب، هر چند سالها در گمنامی به تلمذ و تربیت شاگردان بسیاری در بدنه حوزه میپرداخت؛ اما به اذعان بسیاری از بزرگان، ویژگیهای بسیار زیادی در شخصیت ایشان نهفته که ایشان را در جایگاه و مقام رهبری جامعه، گزینهای شایسته برشمرده است؛ شخصیتی که سالها به کسب علم و معرفت پرداخت و در محضر پدری حکیم و فرزانه و آگاه به دوران، درس سیاست و بصیرت فرا گرفت. در این باره حجتالاسلام دکتر جواد قاسمی، عضو گروه اقتصاد مؤسسه امام خمینی(ره)، در گفتوگو با خبرنگار حوزه و روحانیت خبرگزاری تسنیم به تبیین ویژگیهای شخصیتی ایشان از درس خارج تا در جایگاه رهبری پرداخت که مشروح آن در ذیل میآید.
تسنیم: در خصوص آشنایی خودتان با آیتالله سید مجتبی خامنهای بفرمایید و این که رهبر انقلاب چه درسی در حوزه داشتند؟
آشنایی بنده به حدود سال 86 برمیگردد که ایشان درس مکاسبی در فیضیه داشتند و من مطلع شدم که این درس برقرار است و چند ماهی در درس شرکت کردم.
ایشان در آن دوران درس مکاسب را به شیوه خاص خودشان ارائه میدادند؛ همانطور که در تدریس مکاسب اساتید شیوههای مختلفی دارند ایشان نیز عمده وقت را به طرح مطلب از بیان خود میپرداختند و فرصتی را برای تطبیق بر متن کتاب مکاسب شیخ انصاری میگذاشتند. با بیان خودشان به مطلب میپرداختند و آن را کامل تبیین میکردند. این دوره سپری شد و در سال 88 درس خارج فقهشان را به طور رسمی و عمومی به صورت محدود آغاز کردند. در سال 89 ایشان علاوه بر فقه، اصول را نیز آغاز کردند و فقه و اصول را در کنار یکدیگر ارائه میدادند. از آن به بعد حضور بنده مستمر بود تا سال 94 که به دلیل پارهای از مشکلات تحصیلی، توفیق حضور در درس ایشان را نداشتم و دورادور ارتباط داشتم و از محضر ایشان استفاده میکردیم.
تسنیم: درس خارج ایشان تا چه سالی ادامه داشت؟
درس ادامه داشت تا اینکه به دلیل کرونا از سال 99 مجازی شد و مدتی مجازی ماند تا اینکه سال 1403 تعطیل شد.
تسنیم: در دورانی که از محضر ایشان به صورت حضوری استفاده میکردید چه خصوصیاتی را در آیتالله مجتبی خامنهای میدیدید که برایتان جالب بود؟
از سال 89 تا 94 که بنده توفیق داشتم خدمت حضرت استاد باشم درسهای مهمی از ایشان یاد گرفتم. بخشی از درس مربوط به محتوای علمی و فقهی و اصولی و تفسیری و کلامی و اعتقادی بود و بخشهایی نیز وجود داشت که میشد از شخصیت و منش استاد درس گرفت. شاگرد میتواند هر قدر لایق و پذیرا باشد، در محضر استاد پرورش یابد و آنچه درس میدهد در واقع اخلاق و منش استاد است. در استادی ایشان شک و تردیدی نیست و هر میزان لیاقت داشتیم دریافت میکردیم.
تسنیم: آیا ایشان در روند درس خارج، منش و رفتار خاص و یا شیوهای منحصر به فرد داشت؟
بله، مسألهای که از تجربیات زیسته خودم در این 6 سال به دست آوردم و میتواند به عنوان سندی در تاریخ بماند و برای خودم نیز مروری از گذشته میشود و عمری که گذراندم و گوش خود را به زبان شیوای ایشان سپردم، در چند جمله وجود دارد، اینکه ایشان از نظر اخلاق و منطق به امام شهید شبیه بودند. نه فقط از نظر چهره که خلقیاتی شبیه به ایشان داشت. یعنی ایشان به هیچ عنوان اهل جنجالهای مقطعی نبودند، و اهل امور عمیق بودند و کارها را ژرف جلو میبردند و کرّار بودند و هدفی که دنبال میکردند به طور مستمر به آن توجه داشتند. ایشان در میدانهای سیاسی و علمی به ابعاد مختلفی توجه داشت که میتواند معنادار باشد.
تسنیم: فرمودید شباهت زیادی از نظر خلق و خو به شهید خامنهای داشتند؛ در این باره بیشتر توضیح میدهید.
در زمینه شباهت ایشان با حضرت آقا؛ منظور من علاوه بر چهره، به منطق ایشان هم هست؛ یعنی نطق و بیان و بلاغتی است که ایشان دارند و همچنین صدای شیوا و شیرین و دلنشین و و بیان رسایی که دارند و بسیار شبیه است، صرف نظر از اینکه ایشان در آن دوران یادآور وجود حضرت آقا بودند و دیدن ایشان بسیار شیرین بود، نغمه صدای ایشان بسیار دلنشین و ملایم و آرام و آرامبخش بود. طمأنینهای خاص داشت که به انسان اطمینان خاطر با سخنانش میداد. ایشان خلف صالحی هستند. هیچگاه ندیدیم از روی هیجان و جوزدگی صحبت کنند، بلکه اطمینان و آرامشی که در صدای ایشان بود این پیام را در مخاطب ایجاد میکرد که پیامی که دارند از آن سخن میگویند برای خودشان کاملا تثبیت شده و جاافتاده است. اینها تأثیر به سزایی دارد چه در درس که فضایی داشت و مسائل را مطرح میکردند و یا در جاهایی که فرضیهای فقهی و علمی و اصولی داشت شکل میگرفت، اصلا مشخص بود که فرضیه را دارد تثبیت و مشخص میکند و در جاهایی که بینات و واضحات بود خودش را به خوبی نشان میداد.
تسنیم: به نظر شما در آن دوران و چه این دوران این آرامش و طمأنینه چه پیام مهمی داشت و آن را ناشی از چه میدانید؟
اگر به بحث امامت و رهبری منتقل شویم و امامی که دارد برای مردم صحبت میکند اگر این اطمینان و وقار و آرامش در صدای رهبر به قلب و ذهن مخاطب منتقل نشود مردم دودل و مردد میشوند و این اطمینان خاطری که ما از شنیدن امام شهیدمان درباره امور مختلف پیدا میکردیم اعم از مسائل داخلی و خارجی و اقتصادی و سیاسی، اینها مسائلی بود که به مردم آرامش و اطمینان خاطر میداد و ناشی از یک معرفت عمیق و ایمانی بود که ایشان را از این معرفت پشتیبانی میکرد و تجربیاتی که داشتند؛ پس نخستین برداشت بنده از ایشان این است که آیت الله سید مجتبی خامنهای، اطمینان و وقار قابل توجهی در منش خود دارند و هم در درس و هم در رفتار شخصیشان در تعامل با طلاب و نیز یاد کردن از نام بزرگان و اساتید و گذشتگان و دیگران همه این ویژگیها ملکه شخصیت ایشان بود که طبیعتا در منش سیاسی و اجتماعی ایشان بروز مییافت و در آینده نیز اینها را از ایشان خواهیم دید. این واقعیت، به مردم یک آرامش خاطر میدهد از این بابت که رهبر در جایگاهی است که باید به مردم آرامش و اطمینان بدهد چون خودشان دریایی از وقار و آرامش و اطمینان هستند.
تسنیم: فکر میکنید ریشه این طمأنینه و آرامش در چیست؟
این وقار و طمأنیهای که در حضرت استاد میدیدیم طبیعتا یک ریشه و عاملی دارد که قرآن میفرماید «أَلا بِذِكْرِ اللَّهِ تَطْمَئِنُّ الْقُلُوبُ»؛ یعنی ذکر و یاد خدا، به قلبها آرامش میبخشد؛ این به یاد خدا بودن مایه آرامش است؛ ایشان در منش خودشان همواره به یاد خدا و توجه به خدای متعال بود و این توحیدی که حتی در بحثهای علمیشان ظهور و بروز پررنگی داشت. استمرار یاد خدا این اطمینان را در قلب میآورد. یاد خدا و توجه داشتن به عنایات او، آرامبخش است. اگر به آرامش قلب توجه کنیم و آن را در کنار این آیه قرار دهیم که حضرت ابراهیم از خدا میخواست که خدایا نشان بده که چگونه مردگان را زنده و احیا میکنی؟ خدای متعال از حضرت ابراهیم پرسید ایا ایمان نداری؟ حضرت ابراهیم پاسخ داد ایمان دارم؛ اما میخواهم اطمینان خاطر در قلبم ایجاد شود. این ذکر و یاد کردن را در واقع بگذاریم کنار آن «اَرِنی!»؛ یعنی با مشاهده کردن و دمخور بودن با مسأله، اطمینان برایش ایجاد میشود به صرف اینکه مسأله ذهنی باشد و یا روی کاغذ بخوانیم لزوما اطمینان ایجاد نمیکند.
تسنیم: دیدگاه ایشان در مسائل اجتماعی و سیاسی چگونه بوده است و آیا در کنار درس خارج به این مسأله توجه داشتند؟
ایشان در مسائل اجتماعی و سیاسی دائما در کنار امام شهید ما بودند و مسائل را ملموس میدیدند و این گونه تجربه «اَرِنی» برای ایشان شکل گرفت و رؤیت مسائل سیاسی برای ایشان در مدت این سی و چند سال امامت امام شهید ما برای آیت الله امام مجتبی خامنهای شکل گرفت و این یک ویژگی ممتازی است که برای کمتر کسی قابل تحقق است. این یک امتیاز است.
تسنیم: برای برخی سؤال است و میپرسند اینکه ایشان پسر رهبر بودند، آیا اشکال نیست رهبر باشند؟
خیر! این امتیاز و نقطه قوت است. برای ایشان امتیازی است که با چم و خم رهبری در مدت این سالها آشنا بوده است و در دوره امامت امام شهید ما دست راست ایشان بود و در کنارشان از مشکلات و معضلات و جریانهای سیاسی اطلاع داشتند و مسائل اجتماعی و سیاسی داخلی و خارجی که امام شهید ما با آن مواجه بوده و حل مسألههایی که داشتهاند و راهحلهایی را که میدادهاند ایشان میدیده است و صحنه و میدان سیاست را از نزدیک مشاهده میکرده است و کنشگری و عملکرد امام شهید ما کاملا برای ایشان ملموس است. اینها یک اطمینان مضاعفی را در ایشان ایجاد میکند که بسیار اهمیت دارد.
تسنیم: در مورد اهمیت اطمینانی که به ایشان وجود داشته بفرمایید.
در بحثهای علمی، میتوان علم و دانش و توانمندی را با مطالعه به دست آورد و با منابع قرآن و روایات و کتاب اصول و فقهی ممارست داشت؛ ایشان تا همین اخیر قبل از رهبری دائما به بحث علمی اشتغال داشتهاند و مباحث علمی را که نیاز دارند در جایگاه رهبری و ولایت فقیه برای استنباط احکام اجتماعی اسلام و تعیین تکلیف امور برای مردم و دولتمردان لازم است را میدانستند. ایشان در شیوه فقاهت اشتغال و هوشمندی کامل دارند. اینها اطمینان را مضاعف میکند.
به طور کلی بلاغت و منطق ایشان شبیه شهید آیت الله خامنهای است. یک زمانی وزیر خارجه اسبق آمریکا گفته بود ما این همه هزینه میکنیم وقت میگذاریم تا ایران نابسامان شود رهبر ایران با یک سخنرانی یک ساعته همه را بر باد میدهد؛ حالا تصور کنیم در این سی سال و اندی که با این همه مشکلات و معضلات و جریانهای چموش داخلی و خارجی که وجود داشتند امام شهید ما با این بیان رسا و شیرین و دلنشین حل مسأله میکردند. یک رکن کارشان این بود که با مردم صحبت میکردند و این امتیاز مهم آیتالله مجتبی خامنهای هم است و البته امام کبیر ما مرحوم امام خمینی نیز با مردم دلنشین صحبت میکردند. البته مقداری زبانهایشان و زمانه و اقتضائاتشان شاید متفاوت بود؛ اما این وضعیت در امام جدید ما نیز محفوظ است که زبانشان شیرین و دلنشین و مردمفهم است؛ یعنی فقیه هر میزان فقیه و بصیر و توانمند در استنباط باشد و شرایطش در عدالت محفوظ باشد؛ اما میبینیم که اگر زبان رسا نباشد کار پیش نمیرود کار بسیار سخت میشود. اهل گفتوگو و بحث بودن نیز یک مزیت بالایی در ایشان است که بخشی از آن به تجربه تدریس ایشان و فعالیتهای اجتماعی و سیاسی ایشان برمیگردد.
تسنیم: آیا در دوران درس و بحث، رفتار ایشان با طلاب را به خاطر دارید.
ایشان بیش از 20 سال سابقه تدریس و اشتغال و بحث و درس با طلاب را دارند. تکلفات دست و پاگیر در وجودشان نبود؛ در درس مخصوصا درس خارج، طلبه از استاد پاسخ میخواهد و تعارف ندارد، ایشان بسیار با حوصله به سؤالات پاسخ میگفتند و آرامش و طمأنیه و وقار و اخلاقی خوش داشتند. با حوصله اشکالات را میشنیدند و پاسخ میدادند؛ ما در روایات داریم که مشرکان پیامبر را به شنیدن سخنان دیگران میشناختند. قرآن کریم میگوید این مزیتی برای رسول خدا بوده است. ایشان اهل مشورت است و منفعل هم نیست که فقط بشنود و قبول کند، بلکه میشنود و تحلیل میکند با اصول میسنجد و جمعبندی میکند و به نتیجه میرسد. ایشان میشنود و البته منفعل نیست و دچار انجماد فکری نیز نیستند که بگویند همین که من میگویم درست است. بله حرفها را میشنود و تحلیل میکند و در اصول قواعد را بلد است و ما به چنین شخصیتی نیاز داریم. مشهود بود برای ما در دوران امام خامنهای شهید که حرفها را میشنیدند و برخیها، چالشهایی داشتند و مواضعی را مطرح میکردند؛ اما امام شهید خامنهای با متانت بحث را پیش میبرد و گاهی اختلاف نظرهایی با مسئولان وجود داشت و ایشان اهل مباحثه بود و اگر حق بود با تحلیل و منطق میپذیرفتند وگرنه حجت، کلام رهبری بود.
تسنیم: از ویژگیهای بارز ایشان در زمانی که استاد بودند در ارتباط با حوزویان کدام را مهم میدانید.
ایشان زمانی که استاد بودند به شدت اهل سپردن امور به دیگران بود. مباحث را به شاگردان واگذار میکردند تا بررسی کنند. طلبه میرفت تحقیق میکرد، ضوابط اصولی و قواعد فقهی را تطبیق دهند و ادله را بگویند و نقدی را مطرح کنند، کار اجتهادی را واگذار میکردند و با کرامت و بزرگواری گوش میکردند تا نقد و پژوهش و ادلهای به سرانجام برسد. مسأله را دوستان بعضی قویتر و برخی ضعیفتر کاری میکردند و در کلاس استاد با کرامت و بزرگواری گوش میدادند و نکتهای بود میفرمودند تا طرف هم راه بیفتد و تشویق شود و به اشکالات خود پی ببرد و یا دوستان درس اشکال میگرفتند و ایشان فضای بحث را باز و تشویق میکردند. سپس همان مسأله را استاد با عمقی که در مباحث ایشان بود نگاه میکردند و موشکافی داشتند.
تسنیم: آیا روش ایشان تأثیری خاص در پرورش علمی طلاب داشت؟
بله. استاد داشت نیروسازی و نیروپروری میکرد، در محضر استاد تعدادی از بچهها مستعد و پای کار و خوش فهم بودند، ایشان از این شاگردان برای کارهای پژوهشی استفاده میکرد در مراحل بعد درس حوزه شلوغ شد و برای رسیدگی به کارهای علمی درس. ایشان گروههای تخصصی برای فقه و اصول تشکیل دادند تا طلاب تشویق شوند و یا احیانا تذکر داده شود که این ایرادات بر آن وارد است ایرادات فقهی و اصولی. دغدغه استاد این بود که نخبگی لحاظ شود و کار تخصصی شود و طلاب، قلم در دست بگیرند و به نوشتن خام ساده و تقریر درس اکتفا نکنند؛ بلکه بنویسند و پژوهش کنند و به سمت مقاله و پایاننامه و پژوهش سازمان یافته بروند. روی انضباط علمی طلاب تأکید داشتند تا طلبهها انقلابی و علمی و منضبط باشند و بتوانند حل مسأله کنند و شیوه تحقیق را بلد باشند. تحت تأثیر این جهتدهی حضرت استاد، بخش قابل توجهی از طلاب در ادامه پایان نامههایی نوشتند و در سطح 3 و سطح 4، یک جورایی یک چیز قریب به اجتهاد برای دوستان پای کار شکل گرفت. این دغدغه استاد بود که درس خارج یک تفنن و سرگرمی آسان نباشد؛ چون اگر درس خارج به سمت پژوهش و تحقیق و پژوهش و پایاننامه برای حل مسائل فقهی مورد ابتلای مردم و نظام نرود، از درس های سطح آسانتر خواهد شد. حساس بودند درس خارج باید در جایگاه خودش باشد و محل شکلگیری شخصیت علمی طلاب باشد. ایشان دنبال نیروپروری و نیروسازی برای حوزه و کل نظام بودند.
تسنیم: اینکه فرمودید ایشان در زمینه علمی اهل هیجان نبودند چه تأثیری در تدریس ایشان داشت؟
ایشان مجتهد بودند و روحیه و منش ایشان در ارتباط با تحقیق علمی بود و در این باره نه جمود فکری داشتند و نه اهل لجاجت بودند؛ اینکه مقدمهای بچینند برای مطلبی و دیگر هر طوری باشد بخواهند این را ثابت کنند این گونه نبودند و مسائل را گام به گام با استدلال جلو میبردند تا مسأله جا بیفتد و بعد در درس ارائه میدادند. مشی ایشان این نبود که استدلالات مخالف خود را پنهان کند و به آن توجهی نداشته باشد؛ بلکه در جای خودشان مطرح میکردند.
تسنیم: به نظر شما چه ویژگی در ایشان بود که بیش از همه موجب محبوبیت ایشان میشد.
همه خصوصیات ایشان، استاد را محبوب کرده بود؛ اما نکته بسیار مهم، ادب ایشان بود، حضرت استاد شدیدا مؤدب هستند و این ادب ایشان برای بنده بسیار ملموس بود؛ ادب و متانت ایشان بود که به وقار و متانت ایشان بر میگشت؛ هیچ گاه هیچ تندی ندیدیم اینکه چیزی از دست و زبانشان بیرون برود و یا اینکه بخواهند تکلف در ادب داشته باشند؛ اصلا این گونه نبود، در عین حال که با شاگردان صمیمی و دلنشین بودند و با آنها صحبت میکردند و خون گرم بودند. ایشان این ادب را در برابر دیگر بزرگان نیز داشتند؛ ایشان سالیان سال در درس اصول حضرت آیتالله وحید خراسانی شرکت میکردند و از ایشان با تکریم یاد میکردند و به ایشان حضرت استاد میگفتند؛ در عین حال گاهی پیش میآمد استادی را تمجید میکردند مثلا دیدگاه اصولی حضرت آیتالله مکارم شیرازی را از کتاب ایشان مطرح میکردند و ایشان را تمجید می کردند و از ایشان با عظمت یاد میکردند و هیچگاه نمیپنداشت چون فرزند رهبری است باید اهل تکلف باشد. در جلسه درس، فضا را به این سمت نمیبردند که فرزند رهبری است و اجازه نمیدادند بحث این گونه شود و بحث علمی با تکریم بزرگان همراه بود.
تسنیم: از نظر شما امام جدید چه ویژگیهایی دارند؟
ویژگی جالب توجه مرتبط به بحث علمی و سبک فقاهت ایشان است که به مسائل اجتماعی مربوط میشود؛ ایشان مباحث رجالی را ضمن درس فقه مطرح میکردند. فقه و اصول ارائه میدادند و بعد از چند سال که از درس گذشت حضرت استاد یک درس تفسیر را شروع کردند. بعد از اینکه فقه را ارائه میدادند وقت استراحت بین دو درس میشدند و به حرف دوستان گوش می دادند. دوستان دغدغه علمی و اجتماعی شان را مطرح می کردند، ایشان مدتها درس داشتند و هیچ فیلمی منتشر نمیشد و روی این مسأله حساس بودند. رویه درس ایشان این بود: اول فقه ارائه میدادند، سپس تفسیری کوتاه و بعد اصول را ارائه میدادند.
در درس فقه بحث ما بحث طهارت بود و روایات بیشتر مورد توجه بود؛ ما در همه ابواب فقهی روایت داریم؛ اما روایات مربوط به عبادات بیشتر است. حکمت آن این است که در زمان معصومین علیهمالسلام در صدر اسلام این مسائل مستحدث و جدید بود که اسلام روی کار آورده بود؛ اما در برخی از ابواب مسائلی رایج بود که ضوابط و اصولی را در روایت مطرح میکردند مانند معامله تا چیزی که وجود دارد را اصلاح کنند. بحث سند روایات را مطرح میکردند و توجه ویژهای به روایات داشتند و در فهم روایات و استاد روایات مشیای که داشت به بررسی ساده افراد حاضر در سند آن روایت اکتفا نمیکردند.
تسنیم: براساس چه استنادی ایشان به عنوان یک رهبر، زمانشناس هستند؟
در درس ایشان، رجال پررنگ و شخصیتشناسی مهم بود، اینکه چه شخصیتی بوده چه کاره بوده این روایت را نقل کرده است. در مسائل اجتماعی اتفاقا هم حرفی که زده میشود و هم کسی که حرف میزند اهمیت دارد، باید بشناسیم کسی که میداندار است حرف میزند و اینکه بلندگو دست چه کسی است. ممکن است فردی دم از آزادی و اسلام و استقلال بزند و فرد دیگری دم از استقلال بزند که خودش درکی از استقلال ندارد و انسان وابستهای است و باید شک کرد به این که ممکن است بخشی از توطئهای بزرگ باشد. ایشان به زمان صدور روایت نیز دقت ویژهای داشتند و تأکید داشتند همیشه که مسائل فقهی در زمان امام باقر و امام صادق(علیهم السلام) بروز و ظهور زیادی پیدا کرده بود مثلا زمان امام رضا و امام هادی(علیهم السلام) اینجا بحث فقهی به آن معنا که باید چگونه انجام وظیفه کنیم خیلی مطرح نیست بحث آنها بیشتر صبغه کلامی و سیاسی دارد. این که زمانه را بشناس و در کدام زمانه هستی و نیاز مردم چیست و نیاز مردم و اولویت چیست و آیا فرهنگ و اقتصاد و یا فقه و یا کلام است اولویت و یا بحث امامت است و یا بحث عبادات است. این دقت حضرت استاد درباره تاریخ ائمه طاهرین و تحولات تاریخ ایشان که هر زمان اقتضائات خاص خود را داشت. اینها درس های مهمی به ما میدهد و یک آرامش خاطری به ما میدهد که ایشان در شخصیتشناسی و در جریانشناسی رجال که اهل کجا بوده چه طرز فکری داشته با چه کسانی در ارتباط بوده است.
این را بیاوریم در فضای بحث اجتماعی. حضرت استاد که از نظر علمی این موضعشان بود که باید در فهم مسائل مختلف، انتزاعی و منقطع از زمانه و شخصیت و جریانی که پشت این شخص است و مکتب فکری که دارند نباید مسائل را تحلیل کرد. این خاماندیشی و سهلانگاری علمی است که اینها را نبینیم.
جنبه علمی گستردهای ایشان داشتند و جنبه عملی نیز نزدیک به 37 سال ایشان از نزدیک جریانهای سیاسی و تعامل امام شهید را با جریانهای سیاسی داخل و خارجی مشاهده میکردند و فقاهت ایشان ناشی از حضور در میدان بود و میدانست دو جمله ممکن است از زبان دو نفر باشد؛ اما فرق کند مثلا جملهای که سردار سلیمانی بگوید با کس دیگری که در میدان نیست تفاوت دارد.
این نکته مهم شخصیتشناسی اجتماعی ایشان است؛ توجه ویژه به عمقیابی از واقعیت میدان و صرفا به جملاتی که از یک زبان خارج میشود توجه نکنید؛ بلکه به شخصیت و عقیده فکری و جریان فکری که تمایل دارد و یا عملکرد سابقش و زمانهای که زندگی میکند؛ در قرآن کریم، خدای متعال به همسران پیامبر میفرماید که از نشانههای الهی و حکمتی که در خانههای شما تلاوت میشود از زبان پیامبر متذکر شوید اینها را یاد کنید. این آیه سوره احزاب است میگوید کسی که در محیط رهبری جامعهای رشد میکند طبیعتا انتظار بیشتری از او میرود و در معرض این است که چیزهای بیشتری را متوجه باشد. دیگران به اقتضای اینکه در محیط دیگری هستند و محیط برایشان فراهم نیست توجهی به اینها ندارند و این مزیت مهمی است برای امام جدید.
ایشان سالیان متمادی از نزدیک جریانها را و تعاملشان با امام شهید را دیده و وضعیت سیاست خارجی و داخلی و وضعیت اقتصادی و این جهات را از نزدیک و معضلات و مشکلات و گرههای کار را درک کرده است. این نیست که تازه بخواهند بیایند متوجه شوند چه خبر است. این امتیاز مهمی است و بصیرت رهبری در مسائل جامعه بالا را میبرد و احتمال اینکه خدای نکرده امام جامعه تحت تأثیر جریانهای مشکوک قرار بگیرد را نفی میکند؛ امام شهید ما قبل از رهبری 8 سال رئیس جمهور بودند تجربه به ایشان منتقل شده است که جریانها را میشناختند و تجربههایی داشتند. 36 سالی که امام شهید ما و دولتهای مختلف در کشور با جریانهای سیاسی مختلف در مجلس و شخصیتهای مختلف در قوه قضائیه با نیروهای مسلح و ارکان مختلف نظام و دولت و جریانهای مختلف نظام و مردم تعامل داشتند اینها جلوی چشم امام جدید ما است. اینها به ایشان کمک میکند با زمینه اخلاق و متانت و ادبی که در ایشان ملکه است با فقاهتی که در ایشان محرز است و با سلامت و طهارتی که در ایشان است و اینکه تجربه چندین دهه سلامت مالی و اخلاقی ایشان همه اینها در کنار هم نوید به ما میدهد که مسیر امام شهید ما با قدرت و قوت ادامه پیدا میکند و به صحت دنبال خواهد شد به امداد الهی و دعاهای امام عصر ارواحنافداه و البته با همراهی و همدلی و همکاری مردم و همه مسئولان ان شاء الله.
خدای متعال همچنین توفیق دهد به مسئولان ما نیز اگر برخی در دوره امام شهید، قصور و تقصیری نسبت به ایشان و مردم داشتهاند و احیانا دلگرم بودهاند به اینکه دیگران و دشمنان و خارجیها کاری کنند، تجربه تلخ شهادت امام شهید ما و درس ماندگار امام شهید ما در عدم به اعتماد به دشمن و تکیه بر درون و تکیه به خود و خدای متعال و این مردم الهی برای آنها مفید و مؤثر باشد.
تسنیم: با سپاس از این که وقت گرانقدرتان را در اختیار گروه حوزه و روحانیت قرار دادهاید.
انتهای پیام/