لاله ترابی، مدیر حوزه علمیه خواهران نرجس خاتون شهرستان شهریار، در گفتوگوی با خبرنگار تسنیم، به تبیین دقیق و جامع ابعاد مختلف سیره علمی، فقهی و تربیتی رهبر شهید انقلاب اسلامی پرداخت.
وی ضمن بررسی رسالتهای خطیر حوزههای علمیه در عصر حاضر، راهکارهای عملیاتی و ساختاری مبتنی بر این سیره نورانی را برای برونرفت از چالشهای فرهنگی و اجتماعی تشریح کرد که مشروح این گفتوگو در ادامه از نظر میگذرد.
پیوند عمیق علم، ایمان و پویایی در مکتب فقهی رهبر شهید
مدیر حوزه علمیه خواهران نرجس خاتون در ابتدای این گفتوگو، با تأکید بر جایگاه بینظیر رهبر شهید انقلاب در پایهگذاری هندسه نوین فقاهت بیان کرد: سیره علمی و فقهی رهبر شهید انقلاب اسلامی، صرفاً مجموعهای از دستورالعملهای مقطعی و عملی نیست؛ بلکه ما با یک منظومه فکری، تربیتی و تمدنساز مواجه هستیم که در بستر تاریخ، با تکیه بر سنتهای اصیل حوزوی و استمداد از معارف ناب اهلبیت (علیهمالسلام) قوام یافته است. این رویکرد، با حفظ کامل اصالتهای فقه جواهری و همزمان با درک عمیق از دستاوردها و مقتضیات متغیر زمانه، الگویی کاملاً نوین و کارآمد را در مسیر فقاهت و علمآموزی برای حوزههای علمیه ترسیم کرده است.
ترابی با تشریح ویژگیهای این مکتب فکری افزود: یکی از بارزترین مختصات این سیره، پیوند ناگسستنی میان علم، ایمان و عملگرایی است. تأکید ویژه ایشان بر ضرورت علماندوزی با نیت خالصانه و تقرب به درگاه الهی در کنار پایهگذاری فقه پویا، بهروشنی اثبات میکند که فرآیند اجتهاد نمیتواند در خلأ شکل بگیرد، بلکه باید با واقعیتهای ملموس جامعه، نیازهای روزافزون بشری و پیچیدگیهای حکمرانی گره بخورد.
وی در ادامه تصریح کرد: در این نگاه مترقی، فقیه تنها یک مسلط بر متون فقهی سنتی نیست؛ بلکه اندیشمندی است که با تفکر انتقادی، وسعت دید و نگاه آیندهپژوهانه به پدیدهها مینگرد. این سیره، طلاب ما را از یک تکاپوگرایی خشک، فردمحور و انتزاعی، به سمت مسئولیتپذیری اجتماعی، حضور مؤثر در میدانهای فرهنگی و گرهگشایی از مشکلات فکری جامعه سوق میدهد.
این استاد حوزه علمیه با اشاره به دقتنظرهای روششناختی در سیره رهبر شهید انقلاب تصریح کرد: ایشان همواره بر لزوم پایبندی و احترام به قواعد مستحکم اصولی در کنار درک روح حاکم بر قوانین اسلامی تأکید داشتند. پرهیز جدی از سادهانگاری در تکالیف فقهی و دوری از هرگونه شتابزدگی در صدور فتوا، در کنار تشویق مستمر به نظریهپردازی و تولید علم بومی، نقشهراهی است که طلاب را هدایت میکند تا از جایگاه منفعلانه و مصرفکننده صرف در علوم انسانی، به جایگاه رفیع تولیدکننده و نظریهپرداز در علوم دینی و انسانی ارتقا یابند.
ترابی همچنین بعد اخلاقی این منظومه را مورد توجه قرار داد و گفت: سیره علمی ایشان ثابت میکند که فقه باید همواره در خدمت تحولات سازنده اجتماعی، بسط عدالتخواهی و احقاق حقوق عامه باشد. این رویکرد، حوزههای علمیه را به کارخانهای انسانساز برای تربیت کارگزارانی تراز اول تبدیل میکند که بتوانند در نهادهای کلان تصمیمگیری و عرصههای رسانهای حضوری تعیینکننده داشته باشند. در این مکتب، فقیه پیش از آنکه یک عالم متبحر باشد، باید یک انسان متخلق و کامل باشد و طلاب پیش از علمآموزی، به تقوا، تهذیب نفس و اخلاقمداری دعوت میشوند. حوزه علمیه خواهران نیز دقیقاً بر همین اساس، چشمانداز و برنامههای کلان خود را بر مبنای تربیت بانوانی فقیهاندیش، عالمدیده، زمانشناس و مسئولیتپذیر تنظیم کرده است.
حوزههای علمیه؛ کانون تپنده تولید اندیشه و مرزبانی از هویت اسلامی
مدیر حوزه علمیه خواهران نرجس خاتون شهریار، نقش راهبردی حوزههای علمیه را در معماری فرهنگی جامعه تبیین کرد و اظهار داشت: در عصر حاضر که جهان با تهاجم همهجانبه و چالشهای بسیار پیچیده فرهنگی، هویتی و شناختی روبهرو است، بازخوانی و بازتعریف رسالت حوزههای علمیه بر اساس رهنمودها و سیره رهبر شهید انقلاب، نه یک انتخاب، بلکه یک ضرورت حیاتی است. در این منظومه فکری، حوزههای علمیه قرارگاههای اصلی و کانونهای تپنده تولید اندیشههای ناب دینی هستند.
وی ادامه داد: امروز طلاب بهعنوان افسران جنگ نرم و محققان خط مقدم دین، وظیفه و رسالت سنگینی در زمینه رصد مستمر، پاسخگویی مستدل و اقناعی به شبهات نوپدید بهویژه در فضای مجازی، و همچنین تولید محتوای غنی و فاخر فرهنگی در قالبهای متنوع دیجیتال و مکتوب بر عهده دارند.
ترابی با تأکید بر نقش بیبدیل حوزههای خواهران افزود: حوزههای علمیه، بهویژه در بخش خواهران، در دوران جهانیشدن و هجمه به بنیان خانواده، رسالت خطیر مرزبانی از هویت، اصالت و سبک زندگی را بر دوش میکشند. این نهادها با ترویج عقلانی و هنرمندانه فرهنگ عفاف و حجاب، احیای سنتهای مترقی دینی و ملی، و ایستادگی عالمانه در برابر نفوذ و تهاجم فرهنگی غرب، پاسداران حقیقی هویت اسلامی و ایرانی بهشمار میروند.
مدیر حوزه علمیه نرجس خاتون، ارتباط مردمی را رمز موفقیت روحانیت دانست و اضافه کرد: ارتباط چهرهبهچهره، مستمر و همدلانه با تودههای مردم و حضور بیواسطه طلاب در بطن جامعه برای درک و حل مشکلات عینی آنان، بزرگترین سرمایه برای بازآفرینی و افزایش اعتماد عمومی است. تربیت نیروهای متخصص، متعهد و مسلط به مهارتهای نوین زندگی، مجهز به توانمندیهای پیشرفته پژوهشی و ارتباطی، از دیگر رسالتهای قطعی حوزههاست تا بدین ترتیب، علمای دین از کنج حجرهها به رهبران فکری، اجتماعی و میدانی جامعه تبدیل شوند.
معماری راهکارهای عملیاتی؛ از تأسیس پژوهشکدههای تخصصی تا فتح فضای مجازی
ترابی، مجموعهای از راهکارهای کاملاً عملیاتی و اجرایی را برای ارتقای سطح فعالیتهای فرهنگی و اجتماعی حوزههای علمیه ارائه داد و تأکید کرد: برای تحقق این آرمانها، شعار کافی نیست و نیازمند تحول ساختاری هستیم. گام نخست در این مسیر، تأسیس، توسعه و تقویت مراکز پژوهشی و اندیشکدههای تخصصی در درون حوزههاست، مراکزی که با تمرکز دقیق بر مسائل مستحدثه اجتماعی، فقه حکومتی و تولید مقالات علمی-پژوهشی کاربردی در حوزههای حساسی چون زن، خانواده، رسانه و اقتصاد اسلامی فعالیت کنند.
وی تحول در نظام آموزشی را الزامی دانست و بیان کرد: بهموازات توسعه پژوهش، بازنگری جدی و شجاعانه در سرفصلهای درسی حوزوی، مبتنی بر نیازسنجیهای دقیق روز جامعه، امری اجتنابناپذیر است. افزودن و رسمی شدن دروسی مهارتمحور نظیر ارتباطات مؤثر، جامعهشناسی، روانشناسی اسلامی، مدیریت فرهنگی، سواد رسانهای و حتی کارآفرینی در متون آموزشی طلاب، یک ضرورت فوری است.
این استاد حوزه بر لزوم اجتماعی شدن فعالیتهای طلاب تأکید کرد و گفت: گسترش کمی و کیفی فعالیتهای اجتماعی حوزهها حیاتی است. سازماندهی و راهاندازی گروههای جهادی تخصصی از میان طلاب برای خدمترسانی فکری، فرهنگی و مادی به مناطق محروم و حاشیهنشین، طراحی و برگزاری دورههای کاربردی آموزش سبک زندگی اسلامی-ایرانی برای عموم مردم و خانوادهها، و از همه مهمتر، حضور تهاجمی، هوشمندانه و جریانساز در فضای مجازی از طریق تولید محصولات رسانهای جذاب مانند پادکستهای تخصصی، ویدیوهای کوتاه تأثیرگذار و آموزش سواد رسانهای به نسل جوان، باید در رأس اولویتهای کاری و بودجهای حوزهها قرار گیرد.
ترابی در پایان خاطرنشان کرد: تقویت پیوندهای علمی و راهبردی میان حوزه و دانشگاه نباید در حد تشریفات باقی بماند؛ بلکه باید از طریق انعقاد تفاهمنامههای عملیاتی برای تبادل استاد و دانشجو، برگزاری کرسیهای آزاداندیشی مشترک و ارائه راهکارهای فقهی و حقوقی به نهادهای تقنینی و دولتی محقق شود. در کنار این موارد، سرمایهگذاری مادی و معنوی و توجه ویژه نظام اسلامی به حوزههای علمیه خواهران، اقدامی است که مسیر پیشرفت همهجانبه کشور را تضمین و بیمه میکند. این پایگاههای عظیم فرهنگی، با تربیت زنان مؤمن، جریانساز، اندیشمند و توانمند و همچنین ترویج عملی الگوی "سوم زن" (زن مسلمان ایرانی)، نقشی تاریخی و بیبدیل در اعتلای فرهنگ اسلامی و پایهگذاری تمدن نوین اسلامی ایفا خواهند کرد.
انتهای پیام/