خبرگزاری تسنیم، این روزها جوانان و نوجوانان در حالی که با حضرت آیتالله سید مجتبی خامنهای «حفظهالله» بیعت میکنند، مشتاقانه میپرسند: چه منبعی را مطالعه کنیم تا با دیدگاههای رهبر سوم انقلاب آشنا شویم، شیوهی حکمرانی ایشان را بشناسیم تا بتوانیم خود را با ایشان تطبیق داده و سرباز خوبی برای تحقق منویات معظمله باشیم. پاسخ روشن است: برای شناختن آیتالله سید مجتبی خامنهای «حفظهالله» و آگاهی از شیوه و برنامهی حکمرانی ایشان، باید بیش از پیش میراث رهبر شهید انقلاب را بشناسیم. رهبر جدید، برجستهترین شاگرد مکتب رهبر شهید است. بدیهی است که ایشان در دورهی زعامت خود در درجهی اول از میراث و دستاوردهای شهید آیتالله سید علی خامنهای «قدسسره» پاسداری خواهند کرد و سپس در مسیر تکمیل راه نیمهتمام رهبر شهید گام بر میدارند: راهِ «پیشرفت ایران».
آیتالله سید مجتبی خامنهای بیش از هر شاگرد دیگری، محضر استاد سید علی حسینی خامنهای را ادراک کرده است. ایشان در کلاسهای درس پدر نشستهاند، ساعتها با ایشان به مباحثه پرداختهاند، تقریر درس سایر اساتید را به ایشان ارائه کردهاند و از نظرات پدر آشنا شدهاند. بنابراین احتمالاً کسی را نتوان یافت که تا این اندازه بهلحاظ فکری به رهبر شهید نزدیک باشد. از این فراتر، دانش ضمنیای است که رهبر انقلاب در حوزهی حکمرانی در کنار رهبر شهید آموختهاند. روایت مسئولین دولتی و نظامی در ادوار مختلف نشان میدهد که حاج آقا مجتبی «حفظهالله» در بسیاری از لحظات تصمیمگیری و حکمرانی در کنار پدر بودند. میتوان حدس زد، حتی مشاوری امین برای رهبر معظم انقلاب بودند و در شکلگیری میراث آیتالله خامنهای -یعنی ساختن ماشین پیشرفت ایران- نقشآفرین بودند. بنابراین شناخت حاج آقا مجتبی دشوار نیست. کافی است میراث رهبر شهید را بازخوانی کنیم تا بدانیم رهبر انقلاب قرار است از چه چیزی پاسداری کنند و چه برنامهای برای پیشرفت ایران دارند.
پیشرفت ایران آرزوی رهبر شهید انقلاب بود. ایشان عبارت «الگوی اسلامی-ایرانی پیشرفت» را طرح کردند، آن را بسط دادند و در مقام عمل تمام تلاش خود را برای اجرای آن بهکار گرفتند. الگویی که قرار است ایران عزیز را بهسمت پیشرفت هدایت کند و غایت آن، تحقق «تمدن نوین اسلامی» است. در این مسیر آیتالله خامنهای «قدسسره» از سه دستگاه معرفتی بهره گرفت: ارزشهای اسلامی و ارزشهای ایرانی را در هم آمیخت و نقاط مثبت فکری-فلسفی جهان مدرن را نیز با زبدهگزینی بدان افزود و این سه را به یک منظومهی واحد در همتنیده تبدیل کرد؛ چنانکه بهتعبیر خودشان، صدرالمتالهین در مکتب فلسفی خود، عقل منطقی، شهود عرفانی و وحی قرآنی را در هم تنید[1]. آیتالله خامنهای «قدسسره» بهپشتوانهی این دستگاه معرفتی، برنامهی «پیشرفت ایران» را دنبال میکردند و ماشین پیشرفت کشور را طراحی کرده و آن را ساختند.
اگر سازوکاری که رهبر شهید برای پیشرفت ایران طراحی کردند را به یک ماشین تشبیه کنیم، میتوان گفت چرخهای آن «بخش خصوصی» هستند. شاسی ماشین، «زیرساختها»ی کشورند. موتور ماشین، «زیستبوم دانشبنیان و فناوریها و صنایع مادر» است. اقتدار نظامی-دفاعی نیز بدنهی مستحکم این ماشین است. هدف ماشین، تولید انبوه و با کیفیت و در نتیجه بهبود وضعیت قدرت خرید و تامین رفاه عمومی است.
رهبر شهید در دههی 1360 با جلوگیری از مصادرههای غلط، بخش خصوصی واقعی را حفظ کردند. در دوران رهبری، همواره در تقویت بخش خصوصی کوشیدند. ابلاغ سیاستهای کلی اصل 44 عملاً نقطهی عطفی برای حضور مردم در اقتصاد بود. ایشان همچنین سالانه با فعالان اقتصادی جلسه داشتند، نظرات ایشان را میشنیدند و دستوراتی را برای رفع موانع پیش روی فعالان اقتصادی صادر میکردند.
اگر زیرساختهای کشور -اعم از زیرساختهای حملونقل، انرژی و ...- فراهم نباشد، فعالان اقتصادی توفیق چندانی در تولید انبوه و تحقق رشد اقتصادی ندارند. بنابراین توسعهی زیرساختها در کشور همواره مورد تاکید رهبر شهید انقلاب بود. ایجاد بزرگراهها و خطوط مواصلاتی، ایجاد ارتباطات الکترونیک، طرحهای ساخت مسکن در کشور و ... همه با تاکید و هدایت ایشان در کشور پیگیری شد[2]. توسعهی برق خورشیدی و تکمیل راهآهن رشت آستارا که اجرای آنها از برنامههای اصلی دولت است، از مطالبات رهبر شهید انقلاب بودند.
ماشین پیشرفت ایران، یک موتور قوی نیاز داشت. رهبر شهید دانش بومی، زیستبوم دانشبنیان و پیشتازی ایران در فناوریها و صنایع مادر را به عنوان موتور این ماشین طراحی کردند. در دورهی زعامت ایشان «در بخشهای مختلف، در بخشهای علوم زیستی، علوم نانو، علوم فضائی، علوم گوناگون، دانشمندان کشور - که عمدتاً هم همین جوانان پرشور و پرشوق و پرنشاط هستند - توانستهاند کشور را به اینجا برسانند که بگویند در این مقوله، ایران جزو هشت کشور دنیاست؛ در این مقوله، ایران جزو ده کشور اول دنیاست؛ یعنی این پیشرفت عظیمی است، این یک جایگاه مهمی است برای کشور.»
آیتالله خامنهای «قدسسره» همچنین امنیت را پیشنیاز پیشرفت میدانستند. به تعبیر ایشان: «امنیّت یک کشور، زیرساخت اساسی برای همهی فعّالیّتهای در جهت پیشرفت در این کشور است[3].» سالها توسعهی کشورهای کوچک عربی حاشیهی خلیج فارس در رسانههای زرد با ایران مقایسه شدند؛ با اینکه مساحت کم، جمعیت اندک و منابع نفت و گاز بسیار داشتند. با این حال امروز -که جنگ منطقهای شد- مشخص شد کشوری که امنیتش را به قدرتهای خارجی برونسپاری کند، پیشرفت هم نخواهد داشت. ایران در دورهی زعامت رهبر شهید، به یک قدرت امنیتی-نظامی بزرگ تبدیل شد؛ قدرتی که امنیتش درونزا و متکی به دانش بومی فرزندان خودش بود.
به پرسش ابتدای یادداشت بازمیگردم. آیتالله سید مجتبی خامنهای «حفظهالله» چه برنامهای برای کشور دارند!؟ پاسخ روشن است. پاسداری از میراث رهبر شهید (مولفههای موثر بر پیشرفت ایران: ماشین پیشرفت) و تلاش برای تکمیل برنامهی نیمهتمام ایشان: پیشرفت ایران. میتوان مطمئن بود رهبر عزیز انقلاب بهطور جدی از تقویت بخش خصوصی حمایت میکنند، توسعهی زیرساختها را در اولویت قرار میدهند، بر حفظ روند رشد علمی کشور تاکید میکنند، از پیشتازی ایران در فناوریها و صنایع مادر حمایت میکنند و میان «قدرت نظامی و دفاعی» و «پیشرفت اقتصادی» توازن برقرار میکنند. هر قدر بخواهیم ایشان را بیشتر بشناسیم، میتوانیم بیانات، سیره و میراث رهبر شهید را بیش از پیش مطالعه کنیم.